તતઃ પ્રવિશતસ્તસ્ય વિવિધાયુધધારિણઃ । વિદુદ્રુવુર્દિશઃ સર્વા દર્શનાદેવ દેવતાઃ ।। ૭.૨૮.
પછી, વિવિધ શસ્ત્રો ધારણ કરીને જ્યારે તે અંદર પ્રવેશ્યો, ત્યારે માત્ર તેને જોઈને જ દેવતાઓ બધે દિશાઓમાં ભાગી ગયા.
ન બભૂવ તદા કશ્ચિદ્યુયુત્સોરસ્ય સમ્મુખે । સર્વાનાવિદ્ધ્ય વિત્રસ્તાંસ્તતઃ શક્રો ઽબ્રવીત્સુરાન્ ।। ૭.૨૮.
તે સમયે યુદ્ધ કરવા ઈચ્છતા કોઈ પણ વ્યક્તિ તેની સામે ઊભો રહ્યો નહિ; બધાને ઘાયલ કરીને અને તેમને ડરાયેલાં જોઈને, પછી શક્રે દેવતાઓને કહ્યું.
ન ભેતવ્યં ન ગન્તવ્યં નિવર્તધ્વં રણે સુરાઃ । એષ ગચ્છતિ પુત્રો મે યુદ્ધાર્થમપરાજિતઃ ।। ૭.૨૮.
ડરશો નહિ, ભાગો નહિ, યુદ્ધમાં સ્થિર રહો, હે દેવતાઓ. મારો પુત્ર, જે હજી સુધી અપરાજિત છે, હવે યુદ્ધ માટે આગળ વધે છે.
તતઃ શક્રસુતો દેવો જયન્ત ઇતિ વિશ્રુતઃ । રથેનાદ્ભુતકલ્પેન સઙ્ગ્રામે સો ઽભ્યવર્તત ।। ૭.૨૮.
પછી શક્રપુત્ર, દેવતા જયંત, જેનું નામ સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ છે, અદ્ભુત રથ લઈને યુદ્ધમાં આગળ વધ્યો.
તતસ્તે ત્રિદશાઃ સર્વે પરિવાર્ય શચીસુતમ્ । રાવણસ્ય સુતં યુદ્ધે સમાસાદ્ય પ્રજઘ્નિરે ।। ૭.૨૮.
પછી બધા દેવતાઓએ શચીપુત્રને ઘેરી લીધા અને રાવણના પુત્ર સામે યુદ્ધમાં સામસામે આવીને તેને મારવા લાગ્યા.
તેષાં યુદ્ધં સમભવત્સદૃશં દેવરક્ષસામ્ । મહેન્દ્રસ્ય ચ પુત્રસ્ય રાક્ષસેન્દ્રસુતસ્ય ચ ।। ૭.૨૮.
દેવતાઓ અને રાક્ષસો વચ્ચે એવું યુદ્ધ થયું કે જે મહેન્દ્રના પુત્ર અને રાક્ષસરાજના પુત્રની શક્તિને સરખું હતું.
તતો માતલિપુત્રે તુ ગોમુખે રાક્ષસાત્મજઃ । સારથૌ પાતયામાસ શરાન્કનકભૂષણાન્ ।। ૭.૨૮.
પછી રાક્ષસપુત્રએ માતલિના પુત્ર ગોમુખ પર, જે રથચાલક હતો, સોનાથી શોભિત તીરોની વરસાદ વરસાવી.
શચીસુતશ્ચાપિ તથા જયન્તસ્તસ્ય સારથિમ્ । તં ચાપિ રાવણિઃ ક્રુદ્ધઃ સમન્તાત્પ્રત્યવિધ્યત ।। ૭.૨૮.
એ જ રીતે, શચીપુત્ર જયંતએ પણ તેના રથચાલકને ઘાયલ કર્યો, અને રાવણપુત્ર ક્રોધથી ભરાઈને ચારે બાજુથી તેના પર હુમલો કર્યો.
સ હિ ક્રોધસમાવિષ્ટો બલી વિસ્ફારિતેક્ષણઃ । રાવણિઃ શક્રતનયં શરવર્ષૈરવાકિરત્ ।। ૭.૨૮.
ક્રોધથી ભરેલો, શક્તિશાળી અને આંખોમાં ગુસ્સો છલકતો રાવણપુત્રએ, શક્રપુત્ર પર તીરોની ઝરમર વરસાવી.
તતો નાનાપ્રહરણાઞ્છિતધારાન્સહસ્રશઃ । પાતયામાસ સઙ્ક્રુદ્ધઃ સુરસૈન્યેષુ રાવણિઃ ।। ૭.૨૮.
પછી રાવણપુત્રે ગુસ્સામાં આવીને, દેવસેનાઓ પર હજારો તીખા ધારવાળા શસ્ત્રો વરસાવ્યા.
શતઘ્નીમુસલપ્રાસગદાખડ્ગપરશ્વધાન્ । મહાન્તિ ગિરિશૃઙ્ગાણિ પાતયામાસ રાવણિઃ ।। ૭.૨૮.
તેણે શતઘ્ની, મુસળ, ભાલા, ગદા, તલવાર, પરશુ અને વિશાળ પર્વતશિખરો જેવી મહાન હથિયારો ફેંકી નાખ્યા.
તતઃ પ્રવ્યથિતા લોકાઃ સઞ્જજ્ઞે ચ તમો ઽભવત્ । તસ્ય રાવણપુત્રસ્ય શત્રુસૈન્યાનિ નિઘ્નતઃ ।। ૭.૨૮.
પછી સમગ્ર જગત ડરી ઉઠ્યું અને રાવણપુત્ર જ્યારે શત્રુસેનાઓને સંહારતો હતો ત્યારે અંધકાર છવાઈ ગયો.
તતસ્તદ્દૈવતબલં સમન્તાત્તં શચીસુતમ્ । બહુપ્રકારમસ્વસ્થમભવચ્છરપીડિતમ્ ।। ૭.૨૮.
પછી સર્વત્રથી એ દૈવી સેના શચીપુત્રને અનેક રીતે ઘેરી રહી, અને તે તીરોની પીડાથી ખૂબ જ અકળાઈ ગયો.
નાભ્યજાનન્ત ચાન્યોન્યં રક્ષો વા દેવતા ઽથવા । તત્ર તત્ર વિપર્યસ્તં સમન્તાત્પરિધાવતિ ।। ૭.૨૮.
ત્યાં રાક્ષસો દેવતાઓને ઓળખી શકતા નહતા અને દેવતાઓ પણ રાક્ષસોને ઓળખી શકતા નહતા; દરેક જગ્યાએ ગોટાળો હતો અને બધા બેધડક દોડતા હતા.
દેવા દેવાન્નિજઘ્નુસ્તે રાક્ષસાન્રાક્ષસાસ્તથા । સમ્મૂઢાસ્તમસાચ્છન્ના વ્યદ્રવન્નપરે તથા ।। ૭.૨૮.
દેવતાઓ દેવતાઓને મારતા હતા અને રાક્ષસો રાક્ષસોને મારતા હતા; અંધકારથી ઘેરાયેલા અને ભુલાઈ ગયેલા બીજા બધા દિશાઓમાં ભાગી ગયા.
એતસ્મિન્નન્તરે વીરઃ પુલોમા નામ વીર્યવાન્ । દૈત્યેન્દ્રસ્તેન સઙ્ગૃહ્ય શચીપુત્રો ઽપવાહિતઃ ।। ૭.૨૮.
આ દરમિયાન, પુલોમા નામના શક્તિશાળી દૈત્યરાજાએ શચીપુત્રને પકડી લીધો અને તેને લઈ ગયો.
સઙ્ગૃહ્ય તં તુ દૌહિત્રં પ્રવિષ્ટઃ સાગરં તદા । આર્યકઃ સ હિ તસ્યાસીત્પુલોમા યેન સા શચી ।। ૭.૨૮.
પુલોમાએ પોતાના દૌહિત્રને પકડીને ત્યારે સાગરમાં પ્રવેશ કર્યો, કારણ કે તે શચીનો નાનાજી હતો, જેના દ્વારા શચી જન્મી હતી.
જ્ઞાત્વા પ્રણાશં તુ તદા જયન્તસ્યાથ દેવતાઃ । અપ્રહૃષ્ટાસ્તતઃ સર્વા વ્યથિતાઃ સમ્પ્રદુદ્રુવુઃ ।। ૭.૨૮.
જયંતના વિનાશને જાણીને, એ સમયે બધા દેવતાઓ દુઃખી થઈ ગયા અને વ્યથિત થઈને ભાગી ગયા.
રાવણિસ્ત્વથ સઙ્ક્રુદ્ધો બલૈઃ પરિવૃતઃ સ્વકૈઃ । અભ્યધાવત દેવાંસ્તાન્મુમોચ ચ મહાસ્વનમ્ ।। ૭.૨૮.
પછી રાવણી ખૂબ ક્રોધિત થઈને પોતાના સૈનિકો સાથે દેવતાઓ પર તૂટી પડ્યો અને ભયાનક ગર્જના કરી.
દૃષ્ટ્વા પ્રણાશં પુત્રસ્ય દૈવતેષુ ચ વિદ્રુતમ્ । માતલિં ચાહ દેવેશો રથઃ સમુપનીયતામ્ ।। ૭.૨૮.
પુત્રના વિનાશને જોઈ અને દેવતાઓને ભાગતા જોઈ, દેવોના રાજાએ માતલીને કહ્યું, 'રથ તરત લાવ.'
સ તુ દિવ્યો મહાભીમઃ સજ્જ એવ મહારથઃ । ઉપસ્થિતો માતલિના વાહ્યમાનો મહાજવઃ ।। ૭.૨૮.
એ દિવ્ય અને ભયાનક રથ, જે હંમેશા તૈયાર રહેતો, માતલીએ ઝડપથી હાંકીને હાજર કર્યો.
તતો મેઘા રથે તસ્મિંસ્તડિત્ત્વન્તો મહાબલાઃ । અગ્રતો વાયુચપલા નેદુઃ પરમનિઃસ્વનાઃ ।। ૭.૨૮.
પછી વીજળીથી ચમકતા અને ભારે વાદળો, પવનની ઝડપથી રથની આગળ આગળ ધસી ગયા અને જોરદાર ગર્જના કરી.
નાનાવાદ્યાનિ વાદ્યન્ત ગન્ધર્વાશ્ચ સમાહિતાઃ । નનૃતુશ્ચાપ્સરઃસઙ્ઘા નિર્યાતે ત્રિદશેશ્વરે ।। ૭.૨૮.
વિવિધ વાદ્યો વગાડવામાં આવ્યા, ગંધર્વો ધ્યાનપૂર્વક ઊભા રહ્યા અને અપ્સરાઓના સમૂહોએ નૃત્ય કર્યું, જયારે દેવોના રાજા નીકળી પડ્યા.
રુદ્રૈર્વસુભિરાદિત્યૈસ્સાધ્યૈશ્ચ સમરુદ્ગણૈઃ । વૃતો નાનાપ્રહરણૈર્નિર્યયૌ ત્રિદશાધિપઃ ।। ૭.૨૮.
રુદ્રો, વસુઓ, આદિત્યો, સાધ્યો અને મરૂતો વિવિધ શસ્ત્રો સાથે ઘેરીને, દેવોના અધિપતિ બહાર નીકળી પડ્યા.
નિર્ગચ્છતસ્તુ શક્રસ્ય પરુષં પવનો વવૌ । ભાસ્કરો નિષ્પ્રભશ્ચાસીન્મહોલ્કાશ્ચ પ્રપેદિરે ।। ૭.૨૮.
શક્ર નીકળી પડ્યા ત્યારે કડક પવન ફૂંકાયો, સૂર્યની તેજસ્વિતા ઓછી થઈ ગઈ અને મોટા ઉલ્કાપાત થયા.
એતસ્મિન્નન્તરે શૂરો દશગ્રીવઃ પ્રતાપવાન્ । આરુરોહ રથં દિવ્યં નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા ।। ૭.૨૮.
આ દરમિયાન, દશમુખી અને પરાક્રમી રાવણ પોતાના દિવ્ય રથ પર ચઢ્યો, જે વિશ્વકર્માએ બનાવ્યું હતું.
પન્નગૈઃ સુમહાકાર્યૈર્વેષ્ટિતં રોમહર્ષણૈઃ । તેષાં નિઃશ્વાસવાતેન પ્રદીપ્તમિવ સંયુગે ।। ૭.૨૮.
એ રથ ભયાનક અને વિશાળ સાપોથી ઘેરાયેલો હતો, જેમના શ્વાસના વંટોળથી તે યુદ્ધમાં જ્વલંત દેખાતો હતો.
દૈત્યૈર્નિશાચરૈશ્ચૈવ સ રથઃ પરિવારિતઃ । સમરાભિમુખો દૈત્યો મહેન્દ્રં સો ઽભ્યવર્તત ।। ૭.૨૮.
દૈત્ય અને રાત્રિમાં ફરતા રાક્ષસો એ રથને ઘેરીને, યુદ્ધ માટે આતુર દૈત્ય મહેન્દ્ર તરફ આગળ વધ્યો.
પુત્રં તં વારયિત્વા તુ સ્વયમેવ વ્યવસ્થિતઃ । સો ઽપિ યુદ્ધાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય રાવણિઃ સમુપાવિશત્ ।। ૭.૨૮.
પુત્રને અટકાવીને રાવણી પોતે જ ઉભો રહ્યો; પછી યુદ્ધમાંથી બહાર આવી રાવણ પાસે આવીને બેઠો.
તતો યુદ્ધં પ્રવૃત્તં તુ સુરાણાં રાક્ષસૈઃ સહ । શસ્ત્રાણિ વર્ષતાં ઘોરં મેઘાનામિવ સંયુગે ।। ૭.૨૮.
પછી દેવતાઓ અને રાક્ષસો વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં બંને પક્ષે ઘોર શસ્ત્રવર્ષા થઈ, જાણે વાદળો વરસાદ વરસાવે છે.