તસ્યાસ્મિ કૃતસઙ્કેતા લોકપાલસુતસ્ય વૈ । તમુદ્દિશ્ય તુ મે સર્વં વિભૂષણમિદં કૃતમ્ ।। ૭.૨૬.
લોકપાલના પુત્ર માટે હું પ્રતિજ્ઞાબદ્ધ છું; મારા બધા આભૂષણો પણ તેના માટે જ પહેર્યા છે.
તથા તસ્ય હિ નાન્યસ્ય ભાવો માં પ્રતિ તિષ્ઠતિ ।। ૭.૨૬.
એ જ રીતે, મારા પ્રત્યે એવો ભાવ બીજામાં નથી, જેવો તેને છે.
તેન સત્યેન માં રાજન્મોક્તુમર્હસ્યરિન્દમ ।। ૭.૨૬.
એ સત્યના આધારે, રાજા, દુશ્મનોને જીતનાર, તમે મને મુક્ત કરો.
સ હિ તિષ્ઠતિ ધર્માત્મા માં પ્રતીક્ષ્ય સમુત્સુકઃ । તત્ર વિઘ્નં સુતસ્યેહ કર્તું નાર્હસિ મુઞ્ચ મામ્ ।। ૭.૨૬.
તે ધર્મનિષ્ઠ આત્માવાળો છે, મારી રાહ જોઈ ઉત્સુક છે; તમારા પુત્ર માટે અડચણ ઊભી કરવી યોગ્ય નથી—મને છોડો.
સદ્ભિરાચરિતં માર્ગં ગચ્છ રાક્ષસુપુઙ્ગવ । માનનીયો મમ ત્વં હિ પાલનીયા તથા ઽસ્મિ તે ।। ૭.૨૬.
રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, સારા લોકો જે માર્ગે ચાલે છે એ માર્ગે તું ચાલ; તું મારા માટે માનનીય છે અને હું પણ તારી રક્ષા પામવાની લાયક છું.
એવમુક્તો દશગ્રીવઃ પ્રત્યુવાચ વિનીતવત્ । સ્નુષા ઽસ્મિ યદવોચસ્ત્વમેકપત્નીષ્વયં ક્રમઃ । દેવલોકસ્થિતિરિયં સુરાણાં શાશ્વતી મતા ।। ૭.૨૬.
આ રીતે કહેતાં દશમુખે નમ્રતાથી જવાબ આપ્યો: 'વહુ, તું એકપત્નીધર્મ વિશે જે કહ્યું તે દેવલોકમાં ચાલે છે, એ દેવતાઓમાં શાશ્વત વ્યવસ્થા છે.'
પતિરપ્સરસાં નાસ્તિ ન ચૈકસ્ત્રીપરિગ્રહઃ ।। ૭.૨૬.
અપ્સરાઓમાં પતિ નથી અને એક સ્ત્રી સાથેનું લગ્ન પણ નથી.
સ્મિ યદવોચસ્ત્વમેકપત્નીષ્વયં ક્રમઃ । એવમુક્ત્વા સ તાં રક્ષો નિવેશ્ય ચ શિલાતલે । કામભોગાભિસંસક્તો મૈથુનાયોપચક્રમે ।। ૭.૨૬.
આ રીતે બોલીને, એ રાક્ષસીએ રંભાને પથ્થરની શિલા પર બેસાડી, કામના અને ઇચ્છામાં ગરકાવ થઈને તેની નજીક શારીરિક સંબંધ માટે આગળ વધ્યો.
સા વિમુક્તા તતો રમ્ભા ભ્રષ્ટમાલ્યવિભૂષણા । ગજેન્દ્રાક્રીડમથિતા નદીવાકુલતાં ગતા ।। ૭.૨૬.
પછી રંભા મુક્ત થઈ, તેના હાર અને આભૂષણો જમીન પર પડી ગયા હતા, અને તે મહાન હાથીની રમતમાં ઉલટાઈ ગયેલી નદી જેવી બેકાબૂ થઈ ગઈ.
લુલિતાકુલકેશાન્તા કરવેપિતપલ્લવા । પવનેનાવધૂતેવ લતા કુસુમશાલિની ।। ૭.૨૬.
તેના વાળ બિખેરાઈ ગયા હતા, હાથના પાંખડા કાંપતા હતા, અને તે પવનમાં હલનચલન કરતી નવી-નવેલી કૂંપળોવાળી ફૂલવાળી વેલ જેવી લાગી રહી હતી.
સા વેપમાના લજ્જન્તી ભીતા કરકૃતાઞ્જલિઃ । નલકૂબરમાસાદ્ય પાદયોર્નિપપાત હ ।। ૭.૨૬.
રંભા ડરી ગઈ, શરમાઈ ગઈ, અને કાંપતી હતી; તેણે હાથ જોડીને નલકુબર પાસે પહોંચી અને તેના પગે પડી ગઈ.
તદવસ્થાં ચ તાં દૃષ્ટ્વા મહાત્મા નલકૂબરઃ । અબ્રવીત્કિમિદં ભદ્રે પાદયોઃ પતિતા ઽસિ મે ।। ૭.૨૬.
એવી હાલતમાં રંભાને જોઈને મહાન આત્મા નલકુબરે કહ્યું: 'હે સારા સ્ત્રી, તું કેમ મારા પગે પડી છે?'
સા વૈ નિઃશ્વસમાના તુ વેપમાના કૃતાઞ્જલિઃ । તસ્મૈ સર્વં યથાતત્ત્વમાખ્યાતુમુપચક્રમે ।। ૭.૨૬.
રંભા ઊંડી શ્વાસો લઈ રહી હતી, કાંપતી હતી અને હાથ જોડીને, જે કંઈ બન્યું હતું તે બધું સાચું-સાચું કહેવા લાગી.
એષ દેવ દશગ્રીવઃ પ્રાપ્તો ગન્તું ત્રિવિષ્ટપમ્ । તેન સૈન્યસહાયેન નિશેયં પરિણામિતા ।। ૭.૨૬.
'હે દેવ, દશગ્રિવ અહીં સ્વર્ગ જવા માટે આવ્યો હતો; પોતાની સેના સાથે તેણે મને જબરદસ્તી પકડી લીધી.'
આયન્તી તેન દૃષ્ટા ઽસ્મિ ત્વત્સકાશમરિન્દમ । ગૃહીતા તેન પૃષ્ટા ઽસ્મિ કસ્ય ત્વમિતિ રક્ષસા ।। ૭.૨૬.
'હું આવી રહી હતી ત્યારે, એ રાક્ષસે મને જોઈ, હે શત્રુઓના સંહારક, અને મને પકડી લીધી; પછી તેણે પૂછ્યું કે, 'તું કોની છે?'
મયા તુ સર્વં યત્સત્યં તસ્મૈ સર્વં નિવેદિતમ્ । કામમોહાભિભૂતાત્મા નાશ્રૌષીત્તદ્વચો મમ ।। ૭.૨૬.
'મેં તેને બધું સાચું-સાચું કહી દીધું, પણ કામ અને મોહમાં અંધ બનેલા એ રાક્ષસે મારી વાત જ સાંભળી નહીં.'
યાચ્યમાનો મયા દેવ સ્નુષા તે ઽહમિતિ પ્રભો । તત્સર્વં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા બલાત્તેનાસ્મિ ધર્ષિતા ।। ૭.૨૬.
'હું તેને વારંવાર વિનંતી કરતી રહી કે, 'હું તારી વહુ છું, હે પ્રભુ', પણ તેણે એ બધું અવગણ્યું અને જબરદસ્તી મારી ઉપર દુષ્કર્મ કર્યું.'
એવં ત્વમપરાધં મે ક્ષન્તુમર્હસિ સુવ્રત । ન હિ તુલ્યં બલં સૌમ્ય સ્ત્રિયાશ્ચ પુરુષસ્ય ચ ।। ૭.૨૬.
'હવે, હે ધીરજવાન, તું મારી ભૂલ માફ કરજે; કારણ કે, હે સૌમ્ય, સ્ત્રી અને પુરુષની તાકાત કદી સરખી નથી.'
એતછુત્વા તુ સઙ્ક્રુદ્ધસ્તદા વૈશ્રવણાત્મજઃ । ધર્ષણાં તાં પરાં શ્રુત્વા ધ્યાનં સમ્પ્રવિવેશ હ ।। ૭.૨૬.
આ બધું સાંભળીને વૈશ્વરવણના પુત્રને ખૂબ ગુસ્સો આવ્યો; એ ભયાનક દુષ્કર્મ જાણીને તે ધ્યાનમાં બેસી ગયો.
તસ્ય તત્કર્મ વિજ્ઞાય તદા વૈશ્રવણાત્મજઃ । મુહૂર્તાત્ક્રોધતામ્રાક્ષસ્તોયં જગ્રાહ પાણિના ।। ૭.૨૬.
એ સમયે, વૈશ્વરવણના પુત્રે એ કૃત્ય જાણી લીધું અને એક ક્ષણમાં જ ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરી પાણી હાથમાં લીધું.
ગૃહીત્વા સલિલં સર્વમુપસ્પૃશ્ય યથાવિધિ । ઉત્સસર્જ યથા શાપં રાક્ષસેન્દ્રાય દારુણમ્ ।। ૭.૨૬.
પાણી લઈ, વિધિ પ્રમાણે શુદ્ધ થઈ, તેણે રાક્ષસોના રાજા પર ભયાનક શાપ ઉચ્ચારી દીધો.
અકામા તેન યસ્માત્ત્વં બલાદ્ભદ્રે પ્રધર્ષિતા । તસ્માત્સ યુવતીમન્યાં નાકામામુપયાસ્યતિ ।। ૭.૨૬.
'હે શુભે, કારણ કે તું તેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ જબરદસ્તી દુષ્કર્મનો ભોગ બની, તેથી હવે એ ક્યારેય બીજી કોઈ અનિચ્છુક યુવતી પાસે નહીં જઈ શકે.'
યદા હ્યકામાં કામાર્તો ધર્ષયિષ્યતિ યોષિતમ્ । મૂર્ધા તુ સપ્તધા તસ્ય શકલીભવિતા તદા ।। ૭.૨૬.
'જ્યારે પણ એ કામના વશ થઈને કોઈ અનિચ્છુક સ્ત્રી પર દુષ્કર્મ કરશે, ત્યારે એના માથું એ ક્ષણે જ સાત ભાગમાં વિખૂટી જશે.'
તસ્મિન્નુદાહૃતે શાપે જ્વલિતાગ્નિસમપ્રભે । દેવદુન્દુભયો નેદુઃ પુષ્પવૃષ્ટિશ્ચ ખાચ્ચ્યુતા । પિતામહમુખાશ્ચૈવ સર્વે દેવાઃ પ્રહર્ષિતાઃ ।। ૭.૨૬.
જ્યારે એ અગ્નિ જેવી તેજસ્વી શાપ ઉચ્ચારવામાં આવ્યો, ત્યારે દેવદુંદુભીઓ વાગી ઉઠી અને આકાશમાંથી ફૂલોની વરસાદ થઈ; પિતામહ સહિત બધા દેવતાઓ આનંદિત થયા.
જ્ઞાત્વા લોકગતિં સર્વાં તસ્ય મૃત્યું ચ રક્ષસઃ । ઋષયઃ પિતરશ્ચૈવ પ્રીતિમાપુરનુત્તમામ્ ।। ૭.૨૬.
એ રાક્ષસના મૃત્યુ અને સમગ્ર જગતની ગતિ જાણી, ઋષિઓ અને પિતૃઓએ પણ પરમ આનંદ અનુભવ્યો.
શ્રુત્વા તુ સ દશગ્રીવસ્તં શાપં રોમહર્ષણમ્ । નારીષુ મૈથુને ભાવં નાકામાસ્વભ્યરોચયત્ ।। ૭.૨૬.
દશમુખ રાવણે જ્યારે એ ભયાનક શાપ સાંભળ્યો, ત્યારે તેને હવે અનિચ્છુક સ્ત્રીઓ સાથે મિલન કરવામાં કોઈ આનંદ રહ્યો નહીં.
તેન નીતાઃ સ્ત્રિયઃ પ્રીતિમાપુઃ સર્વાઃ પતિવ્રતાઃ । નલકૂબરનિર્મુક્તં શાપં શ્રુત્વા મનઃપ્રિયમ્ ।। ૭.૨૬.
આ કારણે, રાવણે જે તમામ પતિવ્રતા સ્ત્રીઓને લઈ આવી હતી, તેઓએ નલકુબેર દ્વારા આપવામાં આવેલા એ મનપસંદ શાપને સાંભળી આનંદ અનુભવ્યો.
કૈલાસં લઙ્ઘયિત્વાથ દશગ્રીવઃ સ રાવણઃ । આસસાદ મહાતેજા ઇન્દ્રલોકં નિશાચરઃ ।। ૭.૨૭.
પછી દશમુખ રાવણ, જે મહાન તેજવાળો અને રાત્રિમાં ફરતો રાક્ષસ હતો, કૈલાસ પર્વતને પાર કરીને ઇન્દ્રલોકમાં પહોંચ્યો.
તસ્ય રાક્ષસસૈન્યસ્ય સમન્તાદુપયાસ્યતઃ । દેવલોકં યયૌ શબ્દો મથ્યમાનાર્ણવોપમઃ ।। ૭.૨૭.
જ્યારે રાક્ષસોની સેના ચારેય બાજુથી દેવલોક તરફ આગળ વધી રહી હતી, ત્યારે દરિયાને મથવામાં આવે એવો મોટો અવાજ ઊઠ્યો.
શ્રુત્વા તુ રાવણં પ્રાપ્તમિન્દ્રશ્ચલિત આસનાત્ । અબ્રવીત્તત્ર તાન્ દેવાન્ સર્વાનેવ સમાગતાન્ ।। ૭.૨૭.
રાવણ આવી ગયો છે એવું સાંભળીને ઇન્દ્ર પોતાના આસન પરથી ચકિત થઈ ઊભો રહ્યો અને ત્યાં ભેગા થયેલા બધા દેવતાઓને કહ્યું.