મહીતલગતાસ્તે તુ રાવણં દૃશ્ય પુષ્પકે । આકાશમાશુ વિવિશુઃ સ્યન્દનૈઃ શીઘ્રગામિભિઃ ।। ૭.૨૩.
જે જમીન પર પડેલા હતા, તેમણે પુષ્પકમાં બેઠેલા રાવણને જોઈ, પોતાના ઝડપી ચાલતા રથોમાંથી ઝડપથી આકાશમાં પ્રવેશ કર્યો.
મહાદાસીત્તતસ્તેષાં તુલ્યં સ્થાનમવાપ્ય તત્ । આકાશયુદ્ધં તુમુલં દેવદાનવયોરિવ ।। ૭.૨૩.
ત્યાં, બધા સમાન સ્થિતિમાં પહોંચ્યા પછી, તેમા ભારે અને ગુંજાળું આકાશયુદ્ધ થયું, જે દેવો અને દાનવો વચ્ચેના યુદ્ધ જેવું હતું.
તતસ્તે રાવણં યુદ્ધે શરૈઃ પાવકસન્નિભૈઃ । વિમુખીકૃત્ય સન્તુષ્ટા વિનેદુર્વિવિધાન્રવાન્ ।। ૭.૨૩.
પછી યુદ્ધમાં, તેમણે અગ્નિ જેવાં તેજસ્વી બાણોથી રાવણને પછાડ્યો; ખુશ થઈને વિવિધ પ્રકારના ઉંચા અવાજો કર્યા.
તતો મહોદરઃ ક્રુદ્ધો રાજાનં દૃશ્ય ધર્ષિતમ્ । ત્યક્ત્વા મૃત્યુભયં વીરો યુદ્ધકાઙ્ક્ષી વ્યલોકયત્ ।। ૭.૨૩.
પછી મહોદર રાજાને અપમાનિત જોઈને ગુસ્સે થયો; મૃત્યુનો ભય છોડીને, તે શૂરવીર યુદ્ધની ઈચ્છા સાથે તાકાતથી જોઈ રહ્યો.
તેન તે દારુણા યુદ્ધે કામગાઃ પવનોપમાઃ । મહોદરેણ ગદયા હતા વૈ પ્રયયુઃ ક્ષિતિમ્ ।। ૭.૨૩.
મહોદરે પોતાની ગદા વડે, એ ભયાનક, મનગમતી જગ્યાએ જતી પવન જેવી રથોને યુદ્ધમાં તોડી પૃથ્વી પર પાડી દીધા.
તેષાં વરુણપુત્રાણાં હત્વા યોધાન્હયાઞ્છતાન્ । મુમોચાશુ મહાનાદં વિરથાન્પ્રેક્ષ્ય તાન્સ્થિતાન્ ।। ૭.૨૩.
વરુણના પુત્રોમાંથી અનેક યોદ્ધાઓ, ઘોડા અને રથચાલકોને મારીને, મહોદરે તેમને રથવિહિન જોઈને જોરદાર ગર્જના કરી.
તે તુ તેષાં રથાઃ સાશ્વાઃ સહ સારથિભિર્હતૈઃ । મહોદરેણ નિહતાઃ પતિતાઃ પૃથિવીતલે ।। ૭.૨૩.
મહોદરે મારેલા તેમના રથો, ઘોડા અને રથચાલકો સાથે, જમીન પર પડી ગયા.
તે તુ ત્યક્ત્વા રથાન્પુત્રા વરુણસ્ય મહાત્મનઃ । આકાશે વિષ્ઠિતાઃ શૂરાઃ સ્વપ્રભાવાન્ન વિવ્યથુઃ ।। ૭.૨૩.
પણ મહાત્મા વરુણના એ પુત્રોએ પોતાના રથો છોડ્યા, પણ આકાશમાં સ્થિર ઊભા રહ્યા; પોતાના બળમાં વિશ્વાસ રાખીને તેઓ ડગમગ્યા નહીં.
ધનૂંષિ કૃત્વા સજ્જાનિ વિનિર્ભિદ્ય મહોદરમ્ । રાવણં સમરે ક્રુદ્ધાઃ સહિતાઃ સમભિદ્રવન્ ।। ૭.૨૩.
તેમણે ધનુષ્યો તૈયાર કર્યા અને રાવણના મહા-ઉર પર બાણો ચલાવ્યા; ગુસ્સાવાળા યોદ્ધાઓ એકસાથે યુદ્ધમાં તેની સામે દોડી ગયા.
સાયકૈશ્ચાપવિભ્રષ્ટૈર્વજ્રકલ્પૈઃ સુદારુણૈઃ । દારયન્તિ સ્મ સઙ્ક્રુદ્ધા મેઘા ઇવ મહાગિરિમ્ ।। ૭.૨૩.
તેઓ ગુસ્સામાં પોતાના ધનુષ્યમાંથી પડેલા, વજ્ર સમાન ભયાનક બાણોથી તેને ફાડી નાખતા હતા, જેમ મેઘો મહા પર્વતને ફાડી નાખે છે.
તતઃ ક્રુદ્ધો દશગ્રીવઃ કાલાગ્નિરિવ નિર્ગતઃ । શરવર્ષૈર્મહાઘોરૈસ્તેષાં મર્મસ્વતાડયત્ ।। ૭.૨૩.
પછી ગુસ્સે થયેલા દશમુખે, જાણે પ્રલયકાળની અગ્નિ હોય તેમ, ભયાનક બાણવર્ષા કરીને તેમના મહત્વના અંગો પર ઘાત કર્યો.
તતસ્તેનૈવ સહસા સીદન્તિ સ્મ પદાતયઃ । મુસલાનિ વિચિત્રાણિ તતો ભલ્લશતાનિ ચ ।। ૭.૨૩.
એ અચાનક હુમલાથી પગપાળા સૈનિકો લથડવા લાગ્યા; પછી અનેક પ્રકારની ગદાઓ અને સૈંકડો ભાલા દેખાવા લાગ્યા.
પટ્ટિશાંશ્ચૈવ શક્તીશ્ચ શતઘ્નીસ્તોમરાંસ્તથા । પાતયામાસ દુર્ધર્ષસ્તેષામુપરિ વિષ્ઠિતઃ ।। ૭.૨૩.
પછી તેણે ઉપરથી, પાટ્ટીશ, શક્તિ, શતઘ્ની અને તોમર જેવા ભયાનક શસ્ત્રો તેમના પર વરસાવ્યા.
અપવિદ્ધાસ્તુ તે વીરા વિનિષ્પેતુઃ પદાતયઃ । મહાપઙ્કમિવાસાદ્ય કુઞ્જરાષ્ષષ્ટિહાયનાઃ ।। ૭.૨૩.
ઘાયલ થયેલા એ વીર પદાતીઓ જમીન પર ઢળી પડ્યા, જાણે સાઠ વર્ષના હાથીઓ ઘેરા કાદવમાં ફસાઈને ઢળી જાય તેમ.
સીદમાનાન્સુતાન્દૃષ્ટ્વા વિહ્વલાન્સુમહૌજસઃ । નનાદ રાવણો હર્ષાન્મહાનમ્બુધરો યથા ।। ૭.૨૩.
પોતાના બેટાઓ, જેઓ બહુ જ શક્તિશાળી હતા, તેમને દુઃખી અને હતાશ જોઈને, રાવણ આનંદથી ગર્જના કરી ઉઠ્યો, જેમ મહા મેઘ ગર્જે છે.
તતો રક્ષો મહાનાદાન્મુક્ત્વા હન્તિ સ્મ વારુણાન્ । નાનાપ્રહરણોપેતૈર્ધારાપાતૈરિવામ્બુદઃ ।। ૭.૨૩.
પછી એ રાક્ષસે ભયાનક ગર્જના કરી, વિવિધ શસ્ત્રો ધરાવતાં વરુણના સૈનિકોને મારવા લાગ્યો, જેમ મેઘ ઝરમર વરસાદ વરસાવે છે.
તતસ્તે વિમુખાઃ સર્વે પતિતા ધરણીતલે । રણાત્સ્વપુરુષૈઃ શીઘ્રં ગૃહાણ્યેવ પ્રવેશિતાઃ ।। ૭.૨૩.
પછી બધા પરાજિત થઈ જમીન પર પડી ગયા અને તેમના પોતાના લોકો તેમને ઝડપથી ઘરમાં લઈ ગયા.
તાનબ્રવીત્તતો રક્ષો વરુણાય નિવેદ્યતામ્ ।। ૭.૨૩.
પછી એ રાક્ષસે તેમને કહ્યું, 'આ વાત વરુણને જાણ કરો.'
રાવણં ત્વબ્રવીન્મન્ત્રી પ્રહસ્તો (પ્રહસો) નામ વારુણઃ । ગતઃ ખલુ મહારાજો બ્રહ્મલોકં જલેશ્વરઃ ।। ૭.૨૩.
પછી રાવણને તેના મંત્રી, પ્રહસ્ત નામના વરુણે કહ્યું, 'મહાન રાજા, જલના સ્વામી, બ્રહ્માના લોકમાં ગયા છે.'
ગાન્ધર્વં વરુણઃ શ્રોતું યં ત્વમાહ્વયસે યુધિ । તત્કિં તવ વૃથા વીર પરિશ્રમ્ય ગતે નૃપે । યે તુ સન્નિહિતા વીરાઃ કુમારાસ્તે પરાજિતાઃ ।। ૭.૨૩.
'જે ગંધર્વને તું યુદ્ધ માટે બોલાવે છે, એ વરુણ તો હવે નથી—હે વીર, રાજા ચાલ્યા ગયા છે ત્યારે તું વ્યર્થ મહેનત શા માટે કરે છે? જે વીર પુત્રો અહીં હતા, તેઓ તો હારી ગયા છે.'
રાક્ષસેન્દ્રસ્તુ તચ્છ્રુત્વા નામ વિશ્રાવ્ય ચાત્મનઃ । હર્ષાન્નાદં વિમુઞ્ચન્વૈ નિષ્ક્રાન્તો વરુણાલયાત્ ।। ૭.૨૩.
આ સાંભળી રાક્ષસોના રાજાએ પોતાનું નામ જાહેર કર્યું અને આનંદથી ગર્જના કરતા વરુણના નિવાસસ્થાનમાંથી બહાર નીકળી ગયો.
આગતસ્તુ પથા યેન તેનૈવ વિનિવૃત્ય સઃ । લઙ્કામભિમુખો રક્ષો નભસ્તલગતો યયૌ ।। ૭.૨૩.
જે રસ્તે આવ્યો હતો એ જ માર્ગે પાછો ફરી, એ રાક્ષસ લંકાની દિશામાં આકાશમાં જઈ રહ્યો હતો.
નિવર્તમાનઃ સંહૃષ્ટો રાવણસ્સુદુરાત્મવાન્ । જહ્રે પથિ નરેન્દ્રર્ષિદેવગન્ધર્વકન્યકાઃ ।। ૭.૨૪.
પાછો ફરતો, આનંદિત અને દુષ્ટ મનવાળો રાવણ રસ્તામાં રાજાઓ, ઋષિઓ, દેવો અને ગંધર્વોની દીકરીઓને પકડી લ્યો.
દર્શનીયાં હિ રક્ષઃ સ કન્યાં સ્ત્રીં વાપિ પશ્યતિ । હત્વા બન્ધુજનં તસ્યા વિમાને તાં રુરોધ હ ।। ૭.૨૪.
એ રાક્ષસ જ્યારે પણ કોઈ સુંદર કન્યા કે સ્ત્રીને જોઈ લેતો, તો તેના સંબંધીઓને મારી નાખતો અને એને પોતાના વિમાનમાં કેદ કરી લેતો.
એવં પન્નગકન્યાશ્ચ રાક્ષસાસુરમાનુષીઃ । યક્ષદાનવકન્યાશ્ચ વિમાને સો ઽધ્યરોપયત્ ।। ૭.૨૪.
આ રીતે, એણે પન્નગ, રાક્ષસ, અસુર, માનવ, યક્ષ અને દાનવની દીકરીઓને પણ પોતાના વિમાનમાં બેસાડી દીધી.
તાશ્ચ સર્વાઃ સમં દુઃખાન્મુમુચુર્બાષ્પજં જલમ્ । તુલ્યમગ્ન્યર્ચિષાં તત્ર શોકાગ્નિભયસમ્ભવમ્ ।। ૭.૨૪.
બધી કન્યાઓએ એકસાથે દુઃખથી આંસુ વહાવ્યા, જાણે શોક અને ભયની આગમાંથી પાણી નીકળે તેમ.
તાભિઃ સર્વાનવદ્યાભિર્નદીભિરિવ સાગરઃ । આપૂરિતં વિમાનં તદ્ભયશોકાશિવાશ્રુભિઃ ।। ૭.૨૪.
બધી નિર્દોષ સ્ત્રીઓના ભય અને દુઃખના આંસુઓથી એ વિમાન સમુદ્રમાં નદીઓ ભરે તેમ ભરાઈ ગયું.
નાગગન્ધર્વકન્યાશ્ચ મહર્ષિતનયાશ્ચ યાઃ । દૈત્યદાનવકન્યાશ્ચ વિમાને શતશો ઽરુદન્ ।। ૭.૨૪.
સાંપ, ગંધર્વ અને મહર્ષિની દીકરીઓ, તેમજ દૈત્ય અને દાનવની દીકરીઓ પણ એ વિમાનમાં સૈંકડો રડી રહી હતી.
દીર્ઘકેશ્યઃ સુચાર્વઙ્ગ્યઃ પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનાઃ । પીનસ્તન્યસ્તથા વજ્રવેદિમધ્યસમપ્રભાઃ ।। ૭.૨૪.
તેમના વાળ લાંબા, અંગ સુંદર, ચહેરા પૂર્ણચંદ્ર જેવા, સ્તન ઉન્નત અને કમર વીજળીના મંચ જેટલી પાતળી હતી.
રથકૂબરસઙ્કાશૈઃ શ્રોણિદેશૈર્મનોહરાઃ । સ્ત્રિયઃ સુરાઙ્ગનાપ્રખ્યા નિષ્ટપ્તકનકપ્રભાઃ ।। ૭.૨૪.
તેમના નિતંબ રથના ધુરા જેવા ગોળ, રૂપાળાં, શુદ્ધ સોનાની જેમ તેજસ્વી અને દેવાંગનાઓ જેવી સુંદર હતી.