સુવર્ણમણિમુક્તાભિઃ પ્રમદાભિરલઙ્કૃતાન્ ।। ૭.૨૧.
તે લોકો સોનું, રત્નો અને મુક્તાથી શોભાયમાન હતા અને સુંદર સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા હતા.
ધાર્મિકાનપરાંસ્તત્ર દીપ્યમાનાન્સ્વતેજસા । દદર્શ સુમહાબાહૂ રાવણો રાક્ષસાધિપઃ ।। ૭.૨૧.
ત્યાં રાવણ, રાક્ષસોના પરમેશ્વર અને મહાબાહુ, ધર્મી લોકોને પોતાના તેજથી ઝગમગતા અને બીજાં બધાં કરતાં શ્રેષ્ઠ દેખાતા જોયા.
તતસ્તાન્ભિદ્યમાનાંશ્ચ કર્મભિર્દુષ્કૃતૈઃ સ્વકૈઃ । રાવણો મોચયામાસ વિક્રમેણ બલાદ્બલી ।। ૭.૨૧.
પછી રાવણે, પોતાની શક્તિ અને પરાક્રમથી, પોતાના દુષ્કર્મોથી પીડાતા લોકોને છુટકારો આપ્યો.
પ્રાણિનો મોચિતાસ્તેન દશગ્રીવેણ રક્ષસા । સુખમાપુર્મુહૂર્તં તે હ્યતર્કિતમચિન્તિતમ્ ।। ૭.૨૧.
તે દશમુખ રાક્ષસે જેમને મુક્ત કર્યા, એ જીવોએ અચાનક અને કલ્પના બહાર થોડો સમય સુખ અનુભવ્યું.
પ્રેતેષુ મુચ્યમાનેષુ રાક્ષસેન મહીયસા । પ્રેતગોપાઃ સુસઙ્ક્રુદ્ધા રાક્ષસેન્દ્રમભિદ્રવન્ ।। ૭.૨૧.
જ્યારે મહાન રાક્ષસે મૃત આત્માઓને મુક્ત કર્યા, ત્યારે મૃત્યુના રક્ષકો ખૂબ જ ગુસ્સામાં આવી રાક્ષસોના રાજા પર તૂટી પડ્યા.
તતો હલહલાશબ્દઃ સર્વદિગ્ભ્યઃ સમુત્થિતઃ । ધર્મરાજસ્ય યોધાનાં શૂરાણાં સમ્પ્રધાવતામ્ ।। ૭.૨૧.
પછી ચારેય દિશામાંથી ભયાનક ગુંજાટ ઊઠ્યો, કારણ કે ધર્મરાજાના વીર સૈનિકો ધસી આવ્યા.
તે પ્રાસૈઃ પરિઘૈઃ શૂલૈર્મુસલૈઃ શક્તિતોમરૈઃ । પુષ્પકં સમવર્ષન્ત શૂરાઃ શતસહસ્રશઃ ।। ૭.૨૧.
એ વીરોએ સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં ભાલા, ગદા, ત્રિશૂલ, મુસળ, શક્તિ અને ભાલાંથી પુષ્પક પર વરસાદ કર્યો.
તસ્યાસનાનિ પ્રાસાદાન્વેદિકાસ્તોરણાનિ ચ । પુષ્પકસ્ય બભઞ્જુસ્તે શીઘ્રં મધુકરા ઇવ ।। ૭.૨૧.
તેમણે પુષ્પકના આસન, મહેલ, વાડ અને દ્વારકાંઠા ઝડપથી તોડી નાખ્યા, જેમ મધમાખીઓ મધના છત્તા તોડી નાખે.
દેવનિષ્ઠાનભૂતં તદ્વિમાનં પુષ્પકં મૃધે । ભજ્યમાનં તથૈવાસીદક્ષયં બ્રહ્મતેજસા ।। ૭.૨૧.
દેવતાઓ માટે નિર્મિત એ પુષ્પક વિમાન યુદ્ધમાં તૂટી રહ્યું હતું, છતાં બ્રહ્માના તેજથી કદી નાશ પામતું નહોતું.
અસઙ્ખ્યા સુમહત્યાસીત્તસ્ય સેના મહાત્મનઃ । શૂરાણામગ્રયાતઽણાં સહસ્રાણિ શતાનિ ચ ।। ૭.૨૧.
એ મહાત્માની સેના અણગણિત અને વિશાળ હતી; એના મથકે શૂરવીરોના હજારો અને સૈંકડો હતા.
તતો વૃક્ષૈશ્ચ શૈલૈશ્ચ પ્રાસાદાનાં શતૈસ્તથા । તતસ્તે સચિવાસ્તસ્ય યથાકામં યથાબલમ્ । અયુધ્યન્ત મહાવીરાઃ સ ચ રાજા દશાનનઃ ।। ૭.૨૧.
પછી વૃક્ષો, પર્વતો અને સૈંકડો મહેલો વડે, એના મંત્રીઓ અને દશમુખ રાજાએ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અને મનગમતું યુદ્ધ કર્યું.
તે તુ શોણિતદિગ્ધાઙ્ગાઃ સર્વશસ્ત્રસમાહતાઃ । અમાત્યા રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ચક્રુરાયોધનં મહત્ ।। ૭.૨૧.
રાક્ષસરાજાના મંત્રીઓ, શરીરે લોહીથી લથપથ અને દરેક શસ્ત્રથી ઘાયલ, મહાયુદ્ધમાં જોડાયા.
અન્યોન્યં તે મહાભાગા જઘ્નુઃ પ્રહરણૈર્ભૃશમ્ । યમસ્ય ચ મહાબાહો રાવણસ્ય ચ મન્ત્રિણઃ ।। ૭.૨૧.
એ મહાન લોકો—યમરાજના શૂરવીરો અને રાવણના મંત્રીઓ—એકબીજાને શસ્ત્રોથી ભારે ઘા મારતા.
અમાત્યાંસ્તાંસ્તુ સન્ત્યજ્ય યમયોધા મહાબલાઃ । તમેવ ચાભ્યધાવન્ત શૂલવર્ષૈર્દશાનનમ્ ।। ૭.૨૧.
પછી યમરાજના શક્તિશાળી સૈનિકોએ એ મંત્રીઓને છોડી દઈ, દશમુખ પર જ શૂળ વરસાવતાં ધસી આવ્યા.
તતઃ શોણિતદિગ્ધાઙ્ગઃ પ્રહારૈર્જર્જરીકૃતઃ । ફુલ્લાશોક ઇવાભાતિ પુષ્પકે રાક્ષસાધિપઃ ।। ૭.૨૧.
પછી રાક્ષસોના સ્વામી, શરીર લોહીથી લથપથ અને ઘા ખાઈને થાકેલા, પુષ્પકમાં ફૂલેલા અશોકના વૃક્ષ જેવો ઝગમગતો દેખાયો.
સ તુ શૂલગદાપાસાઞ્છક્તિતોમરસાયકાન્ । મુસલાનિ શિલાવૃક્ષાન્મુમોચાસ્ત્રબલાદ્બલી ।। ૭.૨૧.
તે બલવાને શસ્ત્રોની શક્તિથી ભાલા, ગદા, ફાંસ, શક્તિ, તલવાર, બાણ, મુસળ, પથ્થરો અને વૃક્ષો ફેંક્યા.
તરૂણાં ચ શિલાનાં ચ શસ્ત્રાણાં ચાતિદારુણમ્ । યમસૈન્યેષુ તદ્વર્ષં પપાત ધરણીતલે ।। ૭.૨૧.
વૃક્ષો, પથ્થરો અને શસ્ત્રોનું ભયાનક વરસાદ યમની સેના પર પડ્યું અને ધરતી પર ખસી પડ્યું.
તાંસ્તુ સર્વાન્વિનિર્ભિદ્ય તદસ્ત્રમપહત્ય ચ । જઘ્નુસ્તે રાક્ષસં ઘોરમેકં શતસહસ્રશઃ ।। ૭.૨૧.
યોદ્ધાઓએ એ બધું તોડી નાખ્યું અને એ શસ્ત્રને પણ પરાસ્ત કરી, પછી તેઓએ ભયાનક રાક્ષસને લાખો સંખ્યામાં માર્યા.
પરિવાર્ય ચ તં સર્વે શૈલં મોઘોત્કરા ઇવ । ભિન્દિપાલૈશ્ચ શૂલૈશ્ચ નિરુચ્છ્વાસમપોથયન્ ।। ૭.૨૧.
બધાએ તેને ઘેરી લીધો, જેમ પર્વતને વ્યર્થ પ્રહારોથી ઘેરી લેવાય, અને ભિંડિપાલ તથા ભાલાથી તેને શ્વાસવિહોણો કરી નાખ્યો.
વિમુક્તકવચઃ ક્રુદ્ધઃ સિક્તઃ શોણિતવિસ્રવૈઃ । તતઃ સ પુષ્પકં ત્યક્ત્વા પૃથિવ્યામવતિષ્ઠત ।। ૭.૨૧.
કવચ વગર, ગુસ્સામાં અને લોહીથી ભીંજાયેલો, તેણે પછી પુષ્પક છોડ્યું અને ધરતી પર ઊભો રહ્યો.
તતઃ સ કાર્મુકી વાણી સમરે ચાભિવર્તત । લબ્ધસઞ્જ્ઞો મુહૂર્તેન ક્રુદ્ધસ્તસ્થૌ યથાન્તકઃ ।। ૭.૨૧.
પછી ધનુષ અને બાણ લઈને તે યુદ્ધમાં આગળ વધ્યો; થોડા જ ક્ષણે સંભળી, તે ક્રોધથી ભરાયો અને મૃત્યુ જેવી ભયાનક મૂર્તિએ ઊભો રહ્યો.
તતઃ પાશુપતં દિવ્યમસ્ત્રં સન્ધાય કાર્મુકે । તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ તાનુક્ત્વા તચ્ચાપં વિચકર્ષ સ ।। ૭.૨૧.
પછી તેણે પોતાના ધનુષ પર દિવ્ય પાશુપતાસ્ત્ર ચડાવ્યું, 'ઊભા રહો, ઊભા રહો' એમ બોલ્યો અને ધનુષ ખેંચ્યું.
આકર્ણાત્સ વિકૃષ્યાથ ચાપમિન્દ્રારિરાહવે । મુમોચ તં શરં ક્રુદ્ધસ્ત્રિપુરે શઙ્કરો યથા ।। ૭.૨૧.
તે ક્રોધથી ભરાઈ, યુદ્ધમાં ધનુષ કાન સુધી ખેંચી, ઈન્દ્રના દુશ્મને એ બાણ છોડ્યો, જેમ શિવે ત્રિપુરા પર છોડ્યો હતો.
તસ્ય રૂપં શરસ્યાસીત્વિધૂમજ્વાલમણ્ડલમ્ । વનં દહિષ્યતો ઘર્મે દાવાગ્નેરિવ મૂર્ચ્છતઃ ।। ૭.૨૧.
એ બાણનો સ્વરૂપ ધૂમરહિત જ્વલંત અગ્નિ જેવું હતું, જેમ ઉનાળામાં જંગલ દહન થતું હોય એમ.
જ્વાલામાલી સ તુ શરઃ ક્રવ્યાદાનુગતો રણે । મુક્તો ગુલ્માન્દ્રુમાંશ્ચાપિ ભસ્મ કૃત્વા પ્રધાવતિ ।। ૭.૨૧.
જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલો અને માંસખોર ભૂતો સાથે, એ બાણ યુદ્ધમાં દળો અને વૃક્ષોને રાખ કરી દોડ્યો.
તે તસ્ય તેજસા દગ્ધાઃ સૈન્યા વૈવસ્વતસ્ય તુ । રણે તસ્મિન્નિપતિતા દાવદગ્ધા નગા ઇવ ।। ૭.૨૧.
એના તેજથી દાઝી, વૈવસ્વતની સેનાઓ એ યુદ્ધમાં પડી ગઈ, જેમ જંગલમાં આગથી વૃક્ષો બળી જાય છે.
તતસ્તુ સિચવૈઃ સાર્ધં રાક્ષસો ભીમવિક્રમઃ । નનાદ સુમહાનાદં કમ્પયન્નિવ મેદિનીમ્ ।। ૭.૨૧.
પછી ભયાનક પરાક્રમી રાક્ષસે પોતાના મંત્રીઓ સાથે ભયંકર ગર્જના કરી, જાણે ધરતી હલાવી નાખે.
સ તસ્ય તુ મહાનાદં શ્રુત્વા વૈવસ્વતઃ પ્રભુઃ । શત્રું વિજયિનં મેને સ્વબલસ્ય ચ સઙ્ક્ષયમ્ ।। ૭.૨૨.
એ ભયાનક ગર્જના સાંભળી, વૈવસ્વત રાજાએ પોતાના દુશ્મનને વિજયી માન્યો અને પોતાની સેના નાશ પામી એવી ધારણા કરી.
સ હિ યોધાન્હતાન્મત્વા ક્રોધસંરક્તલોચનઃ । અબ્રવીત્ત્વરિતં સૂતં રથો ઽયમુપનીયતામ્ ।। ૭.૨૨.
યોદ્ધાઓ મરી ગયા એવું માની, ગુસ્સાથી આંખો લાલ થઈ, તેણે તરત જ પોતાના સારથિને કહ્યું: 'મારો રથ તરત લાવો.'
તસ્ય સૂતસ્તદા દિવ્યમુપસ્થાપ્ય મહારથમ્ । સ્થિતઃ સ ચ મહાતેજા હ્યધ્યારોહત તં રથમ્ । પ્રાશમુદ્ગરહસ્તશ્ચ મૃત્યુસ્તસ્યાગ્રતઃ સ્થિતઃ ।। ૭.૨૨.
પછી તેના સારથીએ દિવ્ય અને વિશાળ રથ લાવીને ઉભો કર્યો; તે તેજસ્વી રાજા એ રથ પર ચઢ્યો, અને આગળ મૃત્યુ પોતે મુસળ લઈને ઊભો રહ્યો.