તદ્ભવાન્યદિ નો હ્યદ્ય દદ્યાદતુલવિક્રમ । કૃતા ભવેન્મમ પ્રીતિર્ધુર્મશ્ચૈવાનુપાલિતઃ ।। ૭.૧૧.
'અત્યારે, જો તું અમને આ નગરી આપી દે, તો મારી ઈચ્છા પૂર્ણ થશે અને ધર્મ પણ પાલિત થશે.'
સ તુ ગત્વા પુરીં લઙ્કાં ધનદેન સુરક્ષિતામ્ । અબ્રવીત્પરમોદારં વિત્તપાલમિદં વચઃ ।। ૭.૧૧.
પછી પ્રહસ્ત લંકા નગરીમાં પહોંચ્યો, જે કુબેરના રક્ષણ હેઠળ હતી, અને તેણે દાનશીલ ધનપતિને આ વાત કહી.
પ્રેષિતો ઽહં તવ ભ્રાત્રા દશગ્રીવેણ સુવ્રત । ત્વત્સમીપં મહાબાહો સર્વશસ્ત્રભૃતાં વર ।। ૭.૧૧.
'હું તારા ભાઈ દશમુખ દ્વારા તારા સમક્ષ મોકલાયો છું, હે મહાબાહુ, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ.'
તચ્છ્રૂયતાં મહાપ્રાજ્ઞ સર્વશાસ્ત્રવિશારદ । વચનં મમ વિત્તેશ યદ્બ્રવીતિ દશાનનઃ ।। ૭.૧૧.
'હે મહાપંડિત, સર્વ શાસ્ત્રોમાં નિપુણ, હવે સાંભળ કે દશાનન જે કહે છે તે સંદેશ હું તને કહું છું.'
ઇયં કિલ પુરી રમ્યા સુમાલિપ્રમુખૈઃ પુરા । ભુક્તપૂર્વા વિશાલાક્ષ રાક્ષસૈર્ભીમવિક્રમૈઃ ।। ૭.૧૧.
'આ સુંદર નગરી, વિશાળ નેત્રવાળા, ક્યારેક ભયાનક પરાક્રમવાળા સુમાલી અને અન્ય રાક્ષસો દ્વારા ભોગવાઈ હતી.'
તેન વિજ્ઞાપ્યતે સો ઽયં સામ્પ્રતં વિશ્રવાત્મજ । તદેષા દીયતાં તાત યાચતસ્તસ્ય સામતઃ ।। ૭.૧૧.
'હવે, વિશ્રવાસુત તારા પાસેથી મારી માગણી કરે છે; તેથી, પિતા, વિનંતી કરનારને તું સંમતિથી આ નગરી આપી દે.'
પ્રહસ્તાદભિસંશ્રુત્ય દેવો વૈશ્રવણો વચઃ । પ્રત્યુવાચ પ્રહસ્તં તં વાક્યં વાક્યવિશારદઃ ।। ૭.૧૧.
પહસ્તના શબ્દો સાંભળ્યા પછી, વાક્પટુ વૈશ્વરાણે પ્રહસ્તને આ રીતે ઉત્તર આપ્યો.
દત્તા મમેયં પિત્રા તુ લઙ્કા શૂન્યા નિશાચરૈઃ । નિવાસિતે ચ મે યક્ષૈર્દાનમાનાદિભિર્ગુણૈઃ ।। ૭.૧૧.
'આ લંકા, જે રાત્રિમાં ફરતા રાક્ષસોથી ખાલી હતી, મને પિતાએ આપી હતી; અને મેં અહીં દયાળુ, માન આપનારા અને ગુણવાન યક્ષોને વસાવ્યા છે.'
બ્રૂહિ ગચ્છ દશગ્રીવં પુરં રાજ્યં ચ યન્મમ । તવાપ્યેતન્મહાબાહો ભુઙ્ક્ષ્વ રાજ્યમકણ્ટકમ્ ।। ૭.૧૧.
'જઈને દશમુખને કહેજે: હે મહાબાહુ, જે નગરી અને રાજ્ય મારું છે, એ તું પણ નિરાંતે ભોગવી શકે છે.'
એવમુક્ત્વા ધનાધ્યક્ષો જગામ પિતુરન્તિકમ્ ।। ૭.૧૧.
આ રીતે કહીને ધનની દેવતા પોતાના પિતાજી પાસે ગયા.
અભિવાદ્ય ગુરું પ્રાહ રાવણસ્ય યદીપ્સિતમ્ । એષ તાત દશગ્રીવો દૂતં પ્રેષિતવાન્મમ ।। ૭.૧૧.
પગે પડીને ગુરુને વંદન કરીને તેમણે કહ્યું: 'પિતાજી, દશમુખ રાવણે મને પોતાનો દૂત બનાવીને મોકલ્યો છે.'
દીયતાં નગરી લઙ્કા પૂર્વં રક્ષોગણોષિતા । મયાત્ર યદનુષ્ઠેયં તન્મમાચક્ષ્વ સુવ્રત ।। ૭.૧૧.
'લંકા શહેર, જે પહેલાં રાક્ષસોનું નિવાસસ્થાન હતું, એ આપો; અહીં મને શું કરવું એ કહો, પવિત્રવ્રતી.'
બ્રહ્મર્ષિસ્ત્વેવમુક્તો ઽસૌ વિશ્રવા મુનિપુઙ્ગવઃ । પ્રાઞ્જલિં ધનદં પ્રાહ શૃણુ પુત્ર વચો મમ ।। ૭.૧૧.
મહાન ઋષિ વિશ્રવા, ઋષિમાં શ્રેષ્ઠ, એ રીતે સંભળીને હાથ જોડીને ધનની દેવતાને કહ્યું: 'પુત્ર, મારા શબ્દો સાંભળ.'
દશગ્રીવો મહાબાહુરુક્તવાન્મમ સન્નિધૌ । મયા નિર્ભર્ત્સિતશ્ચાસીદ્બહુશોક્તઃ સુદુર્મતિઃ ।। ૭.૧૧.
દશમુખે મારી હાજરીમાં ઘણી વાતો કરી, અને એ દુષ્ટબુદ્ધિને મેં વારંવાર ઠપકો આપ્યો હતો.
સ ક્રોધેન મયા ચોક્તો ધ્વંસતે ચ પુનઃ પુનઃ । શ્રેયો ઽભિયુક્તં ધર્મ્યં ચ શૃણુ પુત્ર વચો મમ ।। ૭.૧૧.
હું ગુસ્સામાં પણ એને ઘણી વાર સમજાવ્યો હતો; પુત્ર, મારા જે શબ્દો તારા કલ્યાણ અને ધર્મ માટે છે, એ સાંભળ.
વરપ્રદાનસમ્મૂઢો માન્યા ઽમાન્યાન્ સ દુર્મતિઃ । ન વેત્તિ મમ શાપાચ્ચ પ્રકૃતિં દારુણાં ગતઃ ।। ૭.૧૧.
વરદાન મળવાથી એ દુષ્ટ માને છે કે જે માન્ય નથી તેને માન આપે છે અને જે માન્ય છે તેને અવગણે છે; મારા શાપથી એ પોતાનો સ્વભાવ ભૂલી ગયો છે અને ક્રૂર બની ગયો છે.
તસ્માદ્ગચ્છ મહાબાહો કૈલાસં ધરણીધરમ્ । નિવેશય નિવાસાર્થં ત્યક્ત્વા લઙ્કાં સહાનુગઃ ।। ૭.૧૧.
એથી, મહાબાહુ, તું લંકા છોડીને તારા સાથીઓ સાથે કૈલાસ પર્વત પર જઈને ત્યાં નિવાસ કર.
તત્ર મન્દાકિની રમ્યા નદીનામુત્તમા નદી । કાઞ્ચનૈઃ સૂર્યસઙ્કાશૈઃ પઙ્કજૈઃ સંવૃતોદકા ।। ૭.૧૧.
ત્યાં મન્દાકિની નામની સુંદર નદી વહે છે, જે નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે અને જેના પાણી સૂર્ય જેવાં તેજવાળાં સુવર્ણ કમળોથી ઢંકાયેલાં છે.
કુમુદૈરુત્પલૈશ્ચૈવ તથા ઽન્યૈશ્ચ સુગન્ધિભિઃ ।। ૭.૧૧.
તેમાં કુમુદ, ઉત્પલ અને અન્ય સુગંધિત ફૂલો પણ છે.
તત્ર દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સાપ્સરોરગકિંનરાઃ । વિહારશીલાઃ સતતં રમન્તે સર્વદા ઽ ઽશ્રિતાઃ ।। ૭.૧૧.
ત્યાં દેવતાઓ, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, નાગો અને કિન્નરો હંમેશાં રમતા-વહાલા રહીને વસે છે.
ન હિ ક્ષમં તવાનેન વૈરં ધનદ રક્ષસા । જાનીષે હિ યથા ઽનેન લબ્ધઃ પરમકો વરઃ ।। ૭.૧૧.
ધનની દેવતા, તને આ રાક્ષસ સાથે વૈર રાખવું યોગ્ય નથી; કેમ કે તારે ખબર છે કે એને કયું મહાન વરદાન મળ્યું છે.
એવમુક્તો ગૃહીત્વા ઽ ઽશુ તદ્વચઃ પિતૃગૌરવાત્ । સદારપુત્રઃ સામાન્યઃ સવાહનધનો ગતઃ ।। ૭.૧૧.
પિતાની આજ્ઞાને માન આપી, તેણે એ શબ્દો સ્વીકારીને પત્ની, પુત્ર, સાથીઓ, વાહન અને ધન સાથે ત્યાંથી વિદાય લીધી.
પ્રહસ્તો ઽથ દશગ્રીવં ગત્વા વચનમબ્રવીત્ । પ્રહૃષ્ટાત્મા મહાત્માનં સહામાત્યં સહાનુજમ્ ।। ૭.૧૧.
પછી પ્રસન્ન મનથી પ્રહસ્ત દશમુખ રાવણ પાસે ગયો અને એમના મંત્રીઓ તથા ભાઈ સાથે એમને સંબોધીને કહ્યું.
શૂન્યા સા નગરી લઙ્કા ત્યક્ત્ત્વૈનાં ધનદો ગતઃ । પ્રવિશ્ય તાં સહાસ્માભિઃ સ્વધર્મં પ્રતિપાલય ।। ૭.૧૧.
'લંકા શહેર હવે ખાલી છે, ધનની દેવતા એને છોડીને ગયા છે; તું અમારો સાથ લઈ એમાં પ્રવેશ કર અને તારો ધર્મ પાળ.'
એવમુક્તો દશગ્રીવઃ પ્રહસ્તેન મહાબલઃ । વિવેશ નગરીં લઙ્કાં ભ્રાતૃભિઃ સબલાનુગૈઃ ।। ૭.૧૧.
પહાડ જેવી શક્તિ ધરાવતો દશમુખ, પ્રહસ્તના શબ્દો સાંભળી, પોતાના ભાઈઓ અને સેનાપતિઓ સાથે લંકા શહેરમાં પ્રવેશ્યો.
ધનદેન પરિત્યક્તાં સુવિભક્તમહાપથામ્ । આરુરોહ સ દેવારિઃ સ્વર્ગં દેવાધિપો યથા ।। ૭.૧૧.
કુબેર દ્વારા છોડી દેવાયેલ અને વિશાળ માર્ગો ધરાવતું એ શહેર, દશમુખે એ રીતે ચઢી લીધું જેમ દેવતાઓના રાજા સ્વર્ગ પર જાય છે.
સ ચાભિષિક્તઃ ક્ષણદાચરૈસ્તદા નિવેશયામાસ પુરીં દશાનનઃ । નિકામપૂર્ણા ચ બભૂવ સા પુરી નિશાચરૈર્નીલબલાહકોપમૈઃ ।। ૭.૧૧.
પછી દશાનન રાવણે રાત્રે ફરતા રાક્ષસો દ્વારા અભિષેક પામી, એ શહેરમાં પોતાનું રાજ્ય સ્થાપ્યું; અને એ શહેર કાળી વાદળ જેવી રાક્ષસોની ભીડથી ભરાઈ ગયું.
ધનેશ્વરસ્ત્વથ પિતૃવાક્યગૌરવાન્ન્યવેશયચ્છશિવિમલે ગિરૌ પુરીમ્ । સ્વલઙ્કૃતૈર્ભવનવરૈર્વિભૂષિતાં પુરન્દરસ્વેવ તદા ઽમરાવતીમ્ ।। ૭.૧૧.
પિતાના આદેશનું માન રાખીને ધનેશ્વરે, શિવ અને શુદ્ધ પર્વત પર સુંદર મહેલો વડે શોભતી એક નગર વસાવ્યું, જે ઇન્દ્રની અમરાવતી જેવી જ ભવ્ય લાગતી હતી.
રાક્ષસેન્દ્રો ઽભિષિક્તસ્તુ ભ્રાતૃભ્યાં સહિતસ્તદા । તતઃ પ્રદાનં રાક્ષસ્યા ભગિન્યાઃ સમચિન્તયત્ ।। ૭.૧૨.
પછી રાક્ષસોના રાજાએ પોતાના ભાઈઓ સાથે રાજતિલક પામી, પોતાની રાક્ષસી બહેનને શું આપવું એ વિચાર્યું.
સ્વસારં કાલકેયાય દાનવેન્દ્રાય રાક્ષસીમ્ । દદૌ શૂર્પણખાં નામ વિદ્યુજ્જિહ્વાય નામતઃ ।। ૭.૧૨.
પછી તેણે પોતાની બહેન, નામે શૂર્પણખા, દાનવોના રાજા કાલકેયને, જેનું નામ વિદ્યુજ્ઝિહ્વા હતું, આપી દીધી.