સત્યાર્જવશમોપેતૈસ્તપોભિરતિદુષ્કરૈઃ । સન્તાપયન્તસ્ત્રીલ્લોઁકાન્સદેવાસુરમાનુષાન્ ।। ૭.૫.
સત્ય, સરળતા અને આત્મસંયમથી, તેમણે અતિ કઠિન તપશ્ચર્યા કરી, જેના કારણે ત્રણેય લોક, દેવ, અસુર અને માનવો બધાને કષ્ટ અનુભવાવ્યું.
તતો વિભુશ્ચતુર્વક્ત્રો વિમાનવરમાસ્થિતઃ । સુકેશપુત્રાનામન્ત્ર્ય વરદો ઽસ્મીત્યભાષત ।। ૭.૫.
પછી સર્વવ્યાપક, ચાર મુખવાળો ભગવાન, સુંદર વિમાનમાં બેઠેલા, સુકેશાના પુત્રોને બોલાવ્યા અને કહ્યું: 'હું તમને વર આપનાર છું.'
બ્રહ્માણં વરદં જ્ઞાત્વા સેન્દ્રૈર્દેવગણૈર્વૃતમ્ । ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે વેપમાના ઇવ દ્રુમાઃ ।। ૭.૫.
બ્રહ્માજીને, વર આપનારને, દેવતાઓ અને ઇન્દ્ર સાથે ઘેરાયેલા જોઈ, તેઓ બધાએ હાથ જોડીને, પવનમાં ડોળાતા વૃક્ષો જેવી કાંપતી હાલતમાં પ્રાર્થના કરી.
તપસારાધિતો દેવ યદિ નો દિશસે વરમ્ । અજેયાઃ શત્રુહન્તારસ્તથૈવ ચિરજીવિનઃ ।। ૭.૫.
'હે દેવ, અમારી તપશ્ચર્યાથી પ્રસન્ન થઈ, જો તમે અમને વર આપો તો અમને અજેય, શત્રુહંતાર અને દીર્ઘાયુ બનાવો.'
પ્રભવિષ્ણ્વો ભવામેતિ પરસ્પરમનુવ્રતાઃ ।। ૭.૫.
'અમને શક્તિશાળી અને એકબીજાના પ્રત્યે સદા વફાદાર રાખો.'
એવં ભવિષ્યતીત્યુક્ત્વા સુકેશતનયાન્વિભુઃ । સ યયૌ બ્રહ્મલોકાય બ્રહ્મા બ્રાહ્મણવત્સલઃ ।। ૭.૫.
'એવું જ થશે' એમ કહીને, ભગવાને સુકેશાના પુત્રોને વર આપ્યો અને બ્રહ્માજી, બ્રાહ્મણોને પ્રિય, બ્રહ્મલોકે ગયા.
વરં લબ્ધ્વા તુ તે સર્વે રામ રાત્રિઞ્ચરાસ્તદા । સુરાસુરાન્પ્રબાધન્તે વરદાનસુનિર્ભયાઃ ।। ૭.૫.
વર મળ્યા પછી, હે રામ, એ બધા રાત્રિમાં ફરતા રાક્ષસોએ, વરથી નિર્ભય બની, દેવ અને અસુરોને ત્રાસ આપવાનો આરંભ કર્યો.
તૈર્વધ્યમાનાસ્ત્રિદશાઃ સર્ષિસઙ્ઘાઃ સચારણાઃ । ત્રાતારં નાધિગચ્છન્તિ નિરયસ્થા યથા નરાઃ ।। ૭.૫.
તેઓના ઉપદ્રવથી, દેવતાઓ, ઋષિઓ અને ચારણો—all મળીને—કોઈ બચાવનાર મળતો નહોતો, જેમ કે નરકમાં પડેલા મનુષ્યોને કોઈ રાહત આપતો નથી.
અથ તે વિશ્વકર્માણં શિલ્પિનાં વરમવ્યયમ્ । ઊચુઃ સમેત્ય સંહૃષ્ટા રાક્ષસા રઘુસત્તમ ।। ૭.૫.
પછી એ ખુશ થયેલા રાક્ષસોએ એકઠા થઈ, શ્રેષ્ઠ વિદ્વાન અને કદી ન નાશ પામતા વિશ્વકર્માને સંબોધ્યા.
ઓજસ્તેજોબલવતાં મહતામાત્મતેજસા । ગૃહકર્તા ભવાનેવ દેવાનાં હૃદયેપ્સિતમ્ ।। ૭.૫.
તમારી પાસે મહાન બળ, તેજ અને શક્તિ છે, અને તમારું સ્વયંનું તેજ પણ છે. દેવતાઓના મનમાં જે ઘર સૌથી વધુ પસંદ છે, એ તમે જ બનાવો છો.
અસ્માકમપિ તાવત્ત્વં ગૃહં કુરુ મહામતે । હિમવન્તમપાશ્રિત્ય મેરુમન્દરમેવ વા । મહેશ્વરગૃહપ્રખ્યં ગૃહં નઃ ક્રિયતાં મહત્ ।। ૭.૫.
હે મહામતિ, અમારું પણ એવું જ ઘર બનાવો—હિમાલય કે મેરુ કે મંદર પર્વત પાસે—મહાદેવના મહેલ જેવું વિશાળ ઘર અમારે માટે તૈયાર કરો.
વિશ્વકર્મા તતસ્તેષાં રાક્ષસાનાં મહાભુજઃ । નિવાસં કથયામાસ શક્રસ્યેવામરાવતીમ્ ।। ૭.૫.
પછી વિશ્વકર્માએ, બળવાન ભુજાવાળા, એ રાક્ષસોને એવા નિવાસનું વર્ણન કર્યું, જે ઇન્દ્રના અમરાવતી શહેર જેવું હતું.
દક્ષિણસ્યોદધેસ્તીરે ત્રિકૂટો નામ પર્વતઃ । સુવેલ ઇતિ ચાપ્યન્યો દ્વિતીયસ્તત્ર સત્તમાઃ ।। ૭.૫.
દક્ષિણ દરિયાના કાંઠે ત્રિકૂટ નામનું પર્વત છે અને બીજું સુવેલ નામનું પર્વત પણ ત્યાં છે, હે શ્રેષ્ઠ.
શિખરે તસ્ય શૈલસ્ય મધ્યમે ઽમ્બુદસન્નિભે । શકુનૈરપિ દુષ્પ્રાપે ટઙ્કચ્છિન્નચતુર્દિશિ ।। ૭.૫.
આ પર્વતના મધ્યમાં, વાદળ જેવા ગાઢ શિખર પર, જ્યાં પક્ષીઓ પણ પહોંચી શકતા નથી, ચારેય બાજુ斬ાઈ ગયેલી ઊંચી કટારાઓથી ઘેરાયેલું છે.
ત્રિંશદ્યોજનક્સ્તીર્ણા શતયોજનમાયતા । સ્વર્ણપ્રાકારસંવીતા હેમતોરણસંવૃતા ।। ૭.૫.
તે સ્થળ ત્રીસ યોજન પહોળું અને સો યોજન લાંબું છે, ચારેય બાજુ સોનાની દીવાલો અને સોનાના દરવાજાઓથી શોભાયમાન છે.
મયા લઙ્કેતિ નગરી શક્રાજ્ઞપ્તેન નિર્મિતા । તસ્યાં વસત દુર્ધર્ષા યૂયં રાક્ષસપુઙ્ગવાઃ ।। ૭.૫.
મારે, ઇન્દ્રના આદેશથી, લંકા નામની નગરી બનાવી હતી; એ નગરીમાં તમે બધા શક્તિશાળી રાક્ષસો નિર્ભય રહી શકો છો.
અમરાવતીં સમાસાદ્ય સેન્દ્રા ઇવ દિવૌકસઃ । લઙ્કાદુર્ગં સમાસાદ્ય રાક્ષસૈર્બહુભિર્વૃતાઃ ।। ૭.૫.
જેમ ઇન્દ્ર સાથે દેવતાઓ અમરાવતીમાં વસે છે, તેમ તમે પણ અનેક રાક્ષસો સાથે લંકાના કિલ્લામાં રહો.
ભવિષ્યથ દુરાધર્ષાઃ શત્રૂણાં શત્રુસૂદનાઃ ।। ૭.૫.
તમે શત્રુઓ માટે અપરાજેય અને શત્રુવિનાશક બની જશો.
વિશ્વકર્મવચઃ શ્રુત્વા તતસ્તે રાક્ષસોત્તમાઃ । સહસ્રાનુચરા ભૂત્વા ગત્વા તામવસન્પુરીમ્ ।। ૭.૫.
વિશ્વકર્માના વચન સાંભળી, તે શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો હજારો અનુયાયીઓ સાથે ત્યાં જઈને એ નગરીમાં વસ્યા.
દૃઢપ્રાકારપરિખાં હૈમૈર્ગૃહશતૈર્વૃતામ્ । લઙ્કામવાપ્ય તે હૃષ્ટા ન્યવસન્રજનીચરાઃ ।। ૭.૫.
મજબૂત દીવાલો અને ખાઈઓથી ઘેરાયેલી, સોનાના સૈંકડો મકાનોવાળી લંકામાં પહોંચી, તે રાત્રિમાં ફરતા રાક્ષસો આનંદથી વસવા લાગ્યા.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ યથાકામં ચ રાઘવ । નર્મદા નામ ગન્ધર્વી બભૂવ રઘુનન્દન ।। ૭.૫.
એ જ સમયે, રાઘવ, નર્મદા નામની એક ગંધર્વી, પોતાની ઇચ્છાથી જન્મી, હે રઘુનંદન.
તસ્યાઃ કાન્યાત્રયં હ્યાસીત્ ધીશ્રીકિર્તિસમદ્યુતિ । જ્યેષ્ઠક્રમેણ સા તેષાં રાક્ષસાનામરાક્ષસી ।। ૭.૫.
તેને બુદ્ધિ, સૌંદર્ય અને કીર્તિથી તેજસ્વી એવી ત્રણ દીકરીઓ હતી; એમાથી મોટી દીકરી રાક્ષસોમાં રાક્ષસી બની.
કન્યાસ્તાઃ પ્રદદૌ હૃષ્ટા પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનાઃ । ત્રયાણાં રાક્ષસેન્દ્રાણાં તિસ્રો ગન્ધર્વકન્યકાઃ ।। ૭.૫.
પૂર્ણચંદ્ર જેવી મુખવાળી એ ત્રણ ગંધર્વ કન્યાઓને તેમની માતાએ આનંદથી ત્રણ રાક્ષસ રાજાઓને આપી.
દત્તા માત્રા મહાભાગા નક્ષત્રે ભગદૈવતે । કુતદારાસ્તુ તે રામ સુકેશતનયાસ્તદા ।। ૭.૫.
માતાએ શુભ નક્ષત્ર અને દૈવી પ્રસાદે એ મહાભાગ્યશાળી કન્યાઓ સુકેતાના પુત્રોની પત્નીઓ બની, હે રામ.
ચિક્રીડુઃ સહ ભાર્યાભિરપ્સરોભિરિવામરાઃ । તતો માલ્યવતો ભાર્યા સુન્દરી નામ સુન્દરી ।। ૭.૫.
પત્નીઓ સાથે તેઓ દેવતાઓ જેમ અપ્સરાઓ સાથે રમે છે તેમ આનંદથી વિહાર કરતા; ત્યારબાદ માલ્યવતની પત્ની સુંદર નામે સુંદર હતી.
સ તસ્યાં જનયામાસ યદપત્યં નિબોધ તત્ । વજ્રમુષ્ટિર્વિરૂપાક્ષોદુર્મુખશ્ચૈવ રાક્ષસઃ ।। ૭.૫.
તે સુંદરામાંથી જે સંતાન જન્મ્યું, તે સાંભળો: વજ્રમુષ્ટિ, વિરુપાક્ષ અને રાક્ષસ દુર્મુખ.
સુપ્તઘ્નો યજ્ઞકોપશ્ચ મત્તોન્મત્તૌ તથૈવ ચ । અનલા ચાભવત્કન્યા સુન્દર્યાં રામ સુન્દરી ।। ૭.૫.
સુપ્તઘ્ન, યજ્ઞકોપ, તથા મત્ત અને ઉન્મત્ત પણ; અને સુંદર Sundari માં અનલા નામની એક દીકરી પણ જન્મી, હે રામ.
સુમાલિનો ઽપિ ભાર્યાસીત્પૂર્ણચદ્રનિભાનના । નામ્ના કેતુમતી રામ પ્રાણેભ્યો ઽપિ ગરીયસી ।। ૭.૫.
સુમાલિની પત્ની પણ પૂર્ણચંદ્ર જેવી તેજસ્વી મુખવાળી, નામે કેતુમતી હતી, હે રામ, અને તે સુમાલિને પ્રાણથી પણ વધારે પ્રિય હતી.
સુમાલી જનયામાસ યદપત્યં નિશાચરઃ । કેતુમત્યાં મહારાજ તન્નિબોધાનુપૂર્વશઃ ।। ૭.૫.
સુમાલી એ કેતુમતીમાંથી જે સંતાન પેદા કર્યા, એ હું ક્રમશઃ કહું છું, હે મહારાજ, ધ્યાનથી સાંભળો.
પ્રહસ્તો ઽકમ્પનશ્ચૈવ વિકટઃ કાલકાર્મુખઃ । ધૂમ્રાક્ષશ્ચૈવ દણ્ડશ્ચ સુપાર્શ્વશ્ચ મહાબલઃ ।। ૭.૫.
પ્રહસ્ત, અકંપન, વિકટ, કાલકર્મુક, ધૂમ્રાક્ષ, દંડ અને મહાબલી સુપાર્શ્વ.