અપશ્યદુમયા સાર્ધં રુદન્તં રાક્ષસાત્મજમ્ । કારુણ્યભાવાત્પાર્વત્યા ભવસ્ત્રિપુરસૂદનઃ ।। ૭.૪.
ઉમાના સાથે, એ રડતો રાક્ષસપુત્ર જોયો; પાર્વતીના દયાભાવથી ભવ, ત્રિપુરાના વિનાશક, દયાળુ થયા.
તં રાક્ષસાત્મજં ચક્રે માતુરેવ વયઃસમમ્ । અમરં ચૈવ તં કૃત્વા મહાદેવો ઽક્ષરો ઽવ્યયઃ ।। ૭.૪.
મહાદેવ, જે અક્ષય અને શાશ્વત છે, એ રાક્ષસપુત્રને તેની માતા જેટલું જ વય આપ્યું અને તેને અમરતા પણ આપી.
પુરમાકાશગં પ્રાદાત્પાર્વત્યાઃ પ્રિયકામ્યયા । ઉમયાપિ વરો દત્તો રાક્ષસાનાં નૃપાત્મજ ।। ૭.૪.
પાર્વતીને પ્રસન્ન કરવા માટે, શિવજી એ બાળકને આકાશમાં એક નગર આપ્યું; અને ઉમાએ પણ રાક્ષસોને વરદાન આપ્યું, હે રાજકુમાર.
સદ્યોપલબ્ધિર્ગર્ભસ્ય પ્રસૂતિઃ સદ્ય એવ ચ । સદ્ય એવ વયઃપ્રાપ્તિર્માતુરેવ વયસ્સમમ્ ।। ૭.૪.
એ બાળકને તરત જ જન્મ, તરત જ વૃદ્ધિ અને તરત જ પોતાની માતા જેટલું વય પ્રાપ્ત થયું.
તતઃ સુકેશો વરદાનગર્વિતઃ શ્રિયં પ્રભોઃ પ્રાપ્ય હરસ્ય પાર્શ્વતઃ । ચચાર સર્વત્ર મહાન્મહામતિઃ ખગં પુરં પ્રાપ્ય પુરન્દરો યથા ।। ૭.૪.
પછી સુકેશ, વરદાનથી ગર્વિત અને ભગવાનની કીર્તિ મેળવનાર, હરિના પાસે રહીને સર્વત્ર વિહાર કરવા લાગ્યો; એ મહાન અને બુદ્ધિશાળી સુકેશે નગર પ્રાપ્ત કરીને, જેમ ઇન્દ્રે અમરાવતી મેળવી પછી વિહાર કર્યો હતો, તેમ સર્વત્ર ફરવા લાગ્યો.
સુકેશં ધાર્મિકં દૃષ્ટ્વા વરલબ્ધં ચ રાક્ષસમ્ । ગ્રામણીર્નામ ગન્ધર્વો વિશ્વાવસુસમપ્રભઃ ।। ૭.૫.
સુકેશને, જે ધર્મનિષ્ઠ અને વરદાન પ્રાપ્ત રાક્ષસ હતો, જોઈને, વિશ્વાવસુ નામનો, તેજમાં સમાન ગંધર્વપ્રમુખ ત્યાં આવ્યો.
તસ્ય દેવવતી નામ દ્વિતીયા શ્રીરિવાત્મજા । ત્રિષુ લોકેષુ વિખ્યાતા રૂપયૌવનશાલિની । તાં સુકેશાય ધર્મેણ દદૌ રક્ષઃશ્રિયં યથા ।। ૭.૫.
એની બીજી દીકરી દેવવતી નામે હતી, જે પવનપુત્રની જેમ તેજસ્વી અને ત્રણેય લોકમાં રૂપ અને યુવાની માટે પ્રસિદ્ધ હતી; એ દેવવતીને સુકેશને ધર્મ પ્રમાણે આપી, જેમ રાક્ષસોની સંપત્તિ આપી હોય તેમ.
વરદાનકૃતૈશ્વર્યં સા તં પ્રાપ્ય પતિં પ્રિયમ્ । આસીદ્દેવવતી તુષ્ટા ધનં પ્રાપ્યેવ નિર્ધનઃ ।। ૭.૫.
વરદાનના પ્રભાવથી શક્તિશાળી એવા પ્રિય પતિને પામીને દેવવતી ખૂબ પ્રસન્ન થઈ, જેમ ગરીબને ધન મળે ત્યારે ખુશી થાય.
સ તયા સહ સંયુક્તો રરાજ રજનીચરઃ । અઞ્જનાદભિનિષ્ક્રાન્તઃ કરેણ્વેવ મહાગજઃ ।। ૭.૫.
તેવી રીતે, દેવવતી સાથે જોડાઈને એ રાત્રિમાં ફરતો રાક્ષસ તેજથી ઝળહળી ઉઠ્યો, જેમ અંધકારમય જંગલમાંથી મોટો હાથી બહાર આવે ત્યારે દેખાય છે.
દેવવત્યાં સુકેશસ્તુ જનયામાસ રાઘવ ।। ૭.૫.
દેવવતીમાંથી સુકેશે પુત્રોને જન્મ આપ્યા, હે રાઘવ.
ત્રીન્ પુત્રાન્ જનયામાસ ત્રેતાગ્નિસમવિગ્રહાન્ । માલ્યવન્તં સુમાલિં ચ માલિં ચ બલિનાં વરમ્ । ત્રીંસ્ત્રિનેત્રસમાન્પુત્રાન્રાક્ષસાન્રાક્ષસાધિપઃ ।। ૭.૫.
સુકેશાએ ત્રણ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા, જેમના રૂપ ત્રેતાયુગના યજ્ઞાગ્નિ જેટલા જ તેજસ્વી હતા—માલ્યવંત, સુમાલી અને માલી. એ ત્રણેય ભાઈઓ રાક્ષસોમાં સૌથી બળવાન હતા અને તેઓ ત્રિનેત્રવાળા દેવ જેવા જ મહાન હતા.
ત્રયો લોકા ઇવાવ્યગ્રાઃ સ્થિતાસ્ત્રય ઇવાગ્નયઃ । ત્રયો મન્ત્રા ઇવાત્યુગ્રાસ્ત્રયો ઘોરા ઇવામયાઃ ।। ૭.૫.
તેઓ ત્રણેય લોકોથી પણ અડગ હતા, ત્રણ અગ્નિ જેવી જ્વલંત શક્તિ ધરાવતા, ત્રણ મંત્ર જેટલા પ્રભાવી અને ત્રણ ભયાનક રોગો જેટલા ભયાનક હતા.
ત્રયઃ સુકેશસ્ય સુતાસ્ત્રેતાગ્નિસમતેજસઃ । વિવૃદ્ધિમગમંસ્તત્ર વ્યાધયોપેક્ષિતા ઇવ ।। ૭.૫.
સુકેશાના એ ત્રણ પુત્રો, યજ્ઞાગ્નિ જેવી તેજસ્વિતા ધરાવતા, ત્યાં દિવસે દિવસે વધુ શક્તિશાળી બનતા ગયા, જાણે અવગણેલા રોગો વધે એમ.
વરપ્રાપ્તિં પિતુસ્તે તુ જ્ઞાત્વેશ્વરતપોબલાત્ । તપસ્તપ્તું ગતા મેરું ભ્રાતરઃ કૃતનિશ્ચયાઃ ।। ૭.૫.
પિતાએ તપશ્ચર્યાથી મળેલા વર વિશે જાણીને, એ ત્રણેય ભાઈઓ મજબૂત સંકલ્પ સાથે મેરુ પર્વત પર તપ કરવા ગયા.
પ્રગૃહ્ય નિયમાન્ઘોરાન્રાક્ષસા નૃપસત્તમ । વિચેરુસ્તે તપો ઘોરં સર્વભૂતભયાવહમ્ ।। ૭.૫.
એ રાક્ષસોએ કઠોર નિયમો ધારણ કરી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એણે ભયાનક તપશ્ચર્યાનો આરંભ કર્યો, જે તમામ જીવજંતુઓને ડરાવનારી હતી.
સત્યાર્જવશમોપેતૈસ્તપોભિરતિદુષ્કરૈઃ । સન્તાપયન્તસ્ત્રીલ્લોઁકાન્સદેવાસુરમાનુષાન્ ।। ૭.૫.
સત્ય, સરળતા અને આત્મસંયમથી, તેમણે અતિ કઠિન તપશ્ચર્યા કરી, જેના કારણે ત્રણેય લોક, દેવ, અસુર અને માનવો બધાને કષ્ટ અનુભવાવ્યું.
તતો વિભુશ્ચતુર્વક્ત્રો વિમાનવરમાસ્થિતઃ । સુકેશપુત્રાનામન્ત્ર્ય વરદો ઽસ્મીત્યભાષત ।। ૭.૫.
પછી સર્વવ્યાપક, ચાર મુખવાળો ભગવાન, સુંદર વિમાનમાં બેઠેલા, સુકેશાના પુત્રોને બોલાવ્યા અને કહ્યું: 'હું તમને વર આપનાર છું.'
બ્રહ્માણં વરદં જ્ઞાત્વા સેન્દ્રૈર્દેવગણૈર્વૃતમ્ । ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે વેપમાના ઇવ દ્રુમાઃ ।। ૭.૫.
બ્રહ્માજીને, વર આપનારને, દેવતાઓ અને ઇન્દ્ર સાથે ઘેરાયેલા જોઈ, તેઓ બધાએ હાથ જોડીને, પવનમાં ડોળાતા વૃક્ષો જેવી કાંપતી હાલતમાં પ્રાર્થના કરી.
તપસારાધિતો દેવ યદિ નો દિશસે વરમ્ । અજેયાઃ શત્રુહન્તારસ્તથૈવ ચિરજીવિનઃ ।। ૭.૫.
'હે દેવ, અમારી તપશ્ચર્યાથી પ્રસન્ન થઈ, જો તમે અમને વર આપો તો અમને અજેય, શત્રુહંતાર અને દીર્ઘાયુ બનાવો.'
પ્રભવિષ્ણ્વો ભવામેતિ પરસ્પરમનુવ્રતાઃ ।। ૭.૫.
'અમને શક્તિશાળી અને એકબીજાના પ્રત્યે સદા વફાદાર રાખો.'
એવં ભવિષ્યતીત્યુક્ત્વા સુકેશતનયાન્વિભુઃ । સ યયૌ બ્રહ્મલોકાય બ્રહ્મા બ્રાહ્મણવત્સલઃ ।। ૭.૫.
'એવું જ થશે' એમ કહીને, ભગવાને સુકેશાના પુત્રોને વર આપ્યો અને બ્રહ્માજી, બ્રાહ્મણોને પ્રિય, બ્રહ્મલોકે ગયા.
વરં લબ્ધ્વા તુ તે સર્વે રામ રાત્રિઞ્ચરાસ્તદા । સુરાસુરાન્પ્રબાધન્તે વરદાનસુનિર્ભયાઃ ।। ૭.૫.
વર મળ્યા પછી, હે રામ, એ બધા રાત્રિમાં ફરતા રાક્ષસોએ, વરથી નિર્ભય બની, દેવ અને અસુરોને ત્રાસ આપવાનો આરંભ કર્યો.
તૈર્વધ્યમાનાસ્ત્રિદશાઃ સર્ષિસઙ્ઘાઃ સચારણાઃ । ત્રાતારં નાધિગચ્છન્તિ નિરયસ્થા યથા નરાઃ ।। ૭.૫.
તેઓના ઉપદ્રવથી, દેવતાઓ, ઋષિઓ અને ચારણો—all મળીને—કોઈ બચાવનાર મળતો નહોતો, જેમ કે નરકમાં પડેલા મનુષ્યોને કોઈ રાહત આપતો નથી.
અથ તે વિશ્વકર્માણં શિલ્પિનાં વરમવ્યયમ્ । ઊચુઃ સમેત્ય સંહૃષ્ટા રાક્ષસા રઘુસત્તમ ।। ૭.૫.
પછી એ ખુશ થયેલા રાક્ષસોએ એકઠા થઈ, શ્રેષ્ઠ વિદ્વાન અને કદી ન નાશ પામતા વિશ્વકર્માને સંબોધ્યા.
ઓજસ્તેજોબલવતાં મહતામાત્મતેજસા । ગૃહકર્તા ભવાનેવ દેવાનાં હૃદયેપ્સિતમ્ ।। ૭.૫.
તમારી પાસે મહાન બળ, તેજ અને શક્તિ છે, અને તમારું સ્વયંનું તેજ પણ છે. દેવતાઓના મનમાં જે ઘર સૌથી વધુ પસંદ છે, એ તમે જ બનાવો છો.
અસ્માકમપિ તાવત્ત્વં ગૃહં કુરુ મહામતે । હિમવન્તમપાશ્રિત્ય મેરુમન્દરમેવ વા । મહેશ્વરગૃહપ્રખ્યં ગૃહં નઃ ક્રિયતાં મહત્ ।। ૭.૫.
હે મહામતિ, અમારું પણ એવું જ ઘર બનાવો—હિમાલય કે મેરુ કે મંદર પર્વત પાસે—મહાદેવના મહેલ જેવું વિશાળ ઘર અમારે માટે તૈયાર કરો.
વિશ્વકર્મા તતસ્તેષાં રાક્ષસાનાં મહાભુજઃ । નિવાસં કથયામાસ શક્રસ્યેવામરાવતીમ્ ।। ૭.૫.
પછી વિશ્વકર્માએ, બળવાન ભુજાવાળા, એ રાક્ષસોને એવા નિવાસનું વર્ણન કર્યું, જે ઇન્દ્રના અમરાવતી શહેર જેવું હતું.
દક્ષિણસ્યોદધેસ્તીરે ત્રિકૂટો નામ પર્વતઃ । સુવેલ ઇતિ ચાપ્યન્યો દ્વિતીયસ્તત્ર સત્તમાઃ ।। ૭.૫.
દક્ષિણ દરિયાના કાંઠે ત્રિકૂટ નામનું પર્વત છે અને બીજું સુવેલ નામનું પર્વત પણ ત્યાં છે, હે શ્રેષ્ઠ.
શિખરે તસ્ય શૈલસ્ય મધ્યમે ઽમ્બુદસન્નિભે । શકુનૈરપિ દુષ્પ્રાપે ટઙ્કચ્છિન્નચતુર્દિશિ ।। ૭.૫.
આ પર્વતના મધ્યમાં, વાદળ જેવા ગાઢ શિખર પર, જ્યાં પક્ષીઓ પણ પહોંચી શકતા નથી, ચારેય બાજુ斬ાઈ ગયેલી ઊંચી કટારાઓથી ઘેરાયેલું છે.
ત્રિંશદ્યોજનક્સ્તીર્ણા શતયોજનમાયતા । સ્વર્ણપ્રાકારસંવીતા હેમતોરણસંવૃતા ।। ૭.૫.
તે સ્થળ ત્રીસ યોજન પહોળું અને સો યોજન લાંબું છે, ચારેય બાજુ સોનાની દીવાલો અને સોનાના દરવાજાઓથી શોભાયમાન છે.