અપરં ચન્દ્રસંકાશં રાક્ષસેન્દ્રો વિભીષણઃ। માલાં જ્વલન્તીં વપુષા કાઞ્ચનીં શતપુષ્કરામ્
રાક્ષસરાજ વિભીષણે ચાંદની જેવું તેજસ્વી, સોનું અને સો કમળોથી સજેલું હાર પકડી રાખ્યું.
રાઘવાય દદૌ વાયુર્વાસવેન પ્રચોદિતઃ। સર્વરત્નસમાયુક્તં મણિભિશ્ચ વિભૂષિતમ્
ઇન્દ્રના પ્રેરણે પવનદેવે રાઘવજીને સર્વ રત્નોથી સજેલું અને મણિઓથી શોભિત વસ્ત્ર આપ્યું.
મુક્તાહારં નરેન્દ્રાય દદૌ શક્રપ્રચોદિતઃ। પ્રજગુર્દેવગન્ધર્વા નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
શક્રના પ્રેરણે રાજાને મુક્તાનો હાર આપ્યો; દેવતાઓ અને ગંધર્વોએ ગીત ગાયું અને અપ્સરાઓએ નૃત્ય કર્યું.
અભિષેકે તદર્હસ્ય તદા રામસ્ય ધીમતઃ। ભૂમિઃ સસ્યવતી ચૈવ ફલવન્તશ્ચ પાદપાઃ
તે સમયે ધીરજવાળા અને પાત્ર રામજીના અભિષેક સમયે ધરતી પર ભરપૂર પાક થયો અને વૃક્ષો પર ઘણાં ફળ લાગ્યા.
ગન્ધવન્તિ ચ પુષ્પાણિ બભૂવૂ રાઘવોત્સવે। સહસ્રશતમશ્વાનાં ધેનૂનાં ચ ગવાં તથા
રાઘવજીના ઉત્સવમાં ફૂલો સુગંધિત થઈ ગયા અને હજારો ઘોડા તથા ગાયોની પણ હાજરી રહી.
દદૌ શતવૃષાન્ પૂર્વં દ્વિજેભ્યો મનુજર્ષભઃ। ત્રિંશત્કોટીર્હિરણ્યસ્ય બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ પુનઃ
મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ રામજીએ પહેલા દ્વિજોને સો વાછરડા આપ્યા અને પછી બ્રાહ્મણોને ત્રીસ કરોડ સોનુ દાનમાં આપ્યું.
નાનાભરણવસ્ત્રાણિ મહાર્હાણિ ચ રાઘવઃ। અર્કરશ્મિપ્રતીકાશાં કાઞ્ચનીં મણિવિગ્રહામ્
રાઘવજીએ અનેક પ્રકારના કિંમતી આભૂષણો, વસ્ત્રો અને સૂર્યકિરણ જેવું તેજ ધરાવતી, સોનાની અને મણિઓથી શોભાયેલી પ્રતિમા પણ આપી.
સુગ્રીવાય સ્રજં દિવ્યાં પ્રાયચ્છન્મનુજાધિપઃ। વૈદૂર્યમયચિત્રે ચ ચન્દ્રરશ્મિવિભૂષિતે
મનુષ્યોના રાજાએ સુગ્રીવને ચમકતી ચાંદની જેવી કાંતિ ધરાવતી, વિવિધ રંગના વૈદૂર્યમણિથી બનેલી દિવ્ય વણાવટવાળી વણમાલા આપી.
વાલિપુત્રાય ધૃતિમાનઙ્ગદાયાઙ્ગદે દદૌ। મણિપ્રવરજુષ્ટં તં મુક્તાહારમનુત્તમમ્
પછી વાલીપુત્ર અંગદને ઉત્તમ મણિ અને મુક્તાથી શોભતી, સર્વોત્તમ મુક્તામાળ ભેટ આપી.
સીતાયૈ પ્રદદૌ રામશ્ચન્દ્રરશ્મિસમપ્રભમ્। અરજે વાસસી દિવ્યે શુભાન્યાભરણાનિ ચ
રામે સીતાને ચાંદની જેવી કાંતિ ધરાવતાં શુદ્ધ અને દિવ્ય વસ્ત્રો, સુંદર આભૂષણો અને ગહનાઓ આપ્યા.
અવેક્ષમાણા વૈદેહી પ્રદદૌ વાયુસૂનવે। અવમુચ્યાત્મનઃ કણ્ઠાદ્ધારં જનકનન્દિની
વૈદેહી સીતાએ જોઈને પોતાના ગળેથી હાર ઉતારી, પોતે હાથમાં લઈને પવનપુત્રને આપ્યો.
અવૈક્ષત હરીન્ સર્વાન્ ભર્તારં ચ મુહુર્મુહુઃ। તામિઙ્ગિતજ્ઞઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય બભાષે જનકાત્મજામ્
તે સમયે સીતાએ વારંવાર બધા વાનરો અને પોતાના પતિને જોયા; તેની ભાવના સમજીને જનકનંદન રામે સીતાને કહ્યું.
પ્રદેહિ સુભગે હારં યસ્ય તુષ્ટાસિ ભામિનિ। અથ સા વાયુપુત્રાય તં હારમસિતેક્ષણા
"સુભાગ્યવતી, તું જેને પ્રસન્ન થઈને હાર આપવી છે, તેને આપ." ત્યારે કાળી આંખોવાળી સીતાએ પવનપુત્રને એ હાર આપી દીધો.
તેજો ધૃતિર્યશો દાક્ષ્યં સામર્થ્યં વિનયો નયઃ। પૌરુષં વિક્રમો બુદ્ધિર્યસ્મિન્ નેતાનિ નિત્યદા
જેમાં હંમેશાં તેજ, ધીરજ, યશ, કુશળતા, સામર્થ્ય, વિનમ્રતા, સમજદારી, પુરુષાર્થ, પરાક્રમ અને બુદ્ધિ હોય—
હનૂમાંસ્તેન હારેણ શુશુભે વાનરર્ષભઃ। ચન્દ્રાંશુચયગૌરેણ શ્વેતાભ્રેણ યથાચલઃ
હનુમાન, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, એ ચાંદની જેવી ધોળી હાર પહેરીને એવો શોભતો હતો જેમ કે સફેદ વાદળથી ઢંકાયેલો પર્વત.
સર્વે વાનરવૃદ્ધાશ્ચ યે ચાન્યે વાનરોત્તમાઃ। વાસોભિર્ભૂષણૈશ્ચૈવ યથાર્હં પ્રતિપૂજિતાઃ
બધા વાનર વૃદ્ધો અને અન્ય શ્રેષ્ઠ વાનરોને પણ યોગ્ય રીતે વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.
વિભીષણોઽથ સુગ્રીવો હનૂમાઞ્જામ્બવાંસ્તથા। સર્વે વાનરમુખ્યાશ્ચ રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા
વિભીષણ, સુગ્રીવ, હનુમાન, જાંબવાન અને બધા વાનરમુખ્યોને નિષ્કલંક કર્મવાળા રામે સન્માન આપ્યો.
યથાર્હં પૂજિતાઃ સર્વે કામૈ રત્નૈશ્ચ પુષ્કલૈઃ। પ્રહૃષ્ટમનસઃ સર્વે જગ્મુરેવ યથાગતમ્
બધાને તેમની યોગ્યતા પ્રમાણે મનગમતા અને અનેક રત્નોથી સન્માન મળ્યું; આનંદિત હૃદયથી બધા પાછા ગયા.
તતો દ્વિવિદમૈન્દાભ્યાં નીલાય ચ પરંતપઃ। સર્વાન્ કામગુણાન્ વીક્ષ્ય પ્રદદૌ વસુધાધિપઃ
પછી દુશ્મનોને હરાવનાર રામે દ્વિવિદ, મેઇંદ અને નીલને પણ તેમની ઇચ્છા મુજબ સર્વ સુખ-સુવિધા આપી.
દૃષ્ટ્વા સર્વે મહાત્માનસ્તતસ્તે વાનરર્ષભાઃ। વિસૃષ્ટાઃ પાર્થિવેન્દ્રેણ કિષ્કિન્ધાં સમુપાગમન્
આ બધું જોઈને મહાન આત્માવાળા વાનરમુખ્યો, રાજાધિરાજ રામે વિદાય આપ્યા પછી, કિષ્કિંધા તરફ પાછા ગયા.
સુગ્રીવો વાનરશ્રેષ્ઠો દૃષ્ટ્વા રામાભિષેચનમ્। પૂજિતશ્ચૈવ રામેણ કિષ્કિન્ધાં પ્રાવિશત્ પુરીમ્
સુગ્રીવ, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, રામના અભિષેક અને પોતાને મળેલા સન્માન પછી કિષ્કિંધા નગરીમાં પ્રવેશ્યો.
વિભીષણોઽપિ ધર્માત્મા સહ તૈર્નૈર્ઋતર્ષભૈઃ। લબ્ધ્વા કુલધનં રાજા લઙ્કાં પ્રાયાન્મહાયશાઃ
ધર્મનિષ્ઠ અને પ્રસિદ્ધ વિભીષણ, પોતાના કુળધન પ્રાપ્ત કરીને, રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા સાથીઓ સાથે લંકા તરફ રાજા બનીને ગયો.
સ રાજ્યમખિલં શાસન્નિહતારિર્મહાયશાઃ। રાઘવઃ પરમોદારઃ શશાસ પરયા મુદા। ઉવાચ લક્ષ્મણં રામો ધર્મજ્ઞં ધર્મવત્સલઃ
શત્રુઓને સંહાર કર્યા પછી મહાન યશસ્વી અને ઉત્તમ દાનશીલ રાઘવએ સમગ્ર રાજ્ય આનંદપૂર્વક સંભાળ્યું અને ધર્મજ્ઞ તથા ધર્મપ્રેમી લક્ષ્મણને કહ્યું.
આતિષ્ઠ ધર્મજ્ઞ મયા સહેમાં ગાં પૂર્વરાજાધ્યુષિતાં બલેન। તુલ્યં મયા ત્વં પિતૃભિર્ધૃતા યા તાં યૌવરાજ્યે ધુરમુદ્વહસ્વ
"હે ધર્મજ્ઞ, મારા સહારે તું આ પૃથ્વી, જે પૂર્વના રાજાઓએ શાસન કરી છે, શક્તિથી સંભાળ. જેમ મારા પિતાઓ અને મેં તેને સંભાળી છે, તેમ તું પણ યુવરાજપદની જવાબદારી વહે.
સર્વાત્મના પર્યનુનીયમાનો યદા ન સૌમિત્રિરુપૈતિ યોગમ્। નિયુજ્યમાનો ભુવિ યૌવરાજ્યે તતોઽભ્યષિઞ્ચદ્ ભરતં મહાત્મા
બધાં રીતે સમજાવ્યા છતાં સૌમિત્રિ લક્ષ્મણે યુવરાજપદ સ્વીકાર્યું નહીં; ત્યારે મહાન આત્માવાળા રામે ભરતને અભિષેક કર્યો.
પૌણ્ડરીકાશ્વમેધાભ્યાં વાજપેયેન ચાસકૃત્। અન્યૈશ્ચ વિવિધૈર્યજ્ઞૈરયજત્ પાર્થિવાત્મજઃ
રાજાના પુત્રએ પૌંડરીક, અશ્વમેધ અને વારંવાર વાજપેય યજ્ઞો કર્યા, અને અનેક પ્રકારના બીજા યજ્ઞો પણ કર્યા.
રાજ્યં દશસહસ્રાણિ પ્રાપ્ય વર્ષાણિ રાઘવઃ। શતાશ્વમેધાનાજહ્રે સદશ્વાન્ ભૂરિદક્ષિણાન્
રાઘવે દસ હજાર વર્ષ સુધી રાજ્ય મેળવ્યા પછી, ઉત્તમ ઘોડાઓ અને ઘણાં દાન સાથે સૈંકડો અશ્વમેધ યજ્ઞો કર્યા.
આજાનુલમ્બિબાહુઃ સ મહાવક્ષાઃ પ્રતાપવાન્। લક્ષ્મણાનુચરો રામઃ શશાસ પૃથિવીમિમામ્
જેનાં હાથ ઘૂંટણ સુધી પહોંચતા, વિશાળ છાતી અને પરાક્રમી એવા રામ, લક્ષ્મણ સાથે, આ ધરતી પર રાજ કરતા.
રાઘવશ્ચાપિ ધર્માત્મા પ્રાપ્ય રાજ્યમનુત્તમમ્। ઈજે બહુવિધૈર્યજ્ઞૈઃ સસુહૃજ્જ્ઞાતિબાન્ધવઃ
ધર્મનિષ્ઠ રાઘવે, શ્રેષ્ઠ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને, મિત્રો, સગા અને કુટુંબજનો સાથે અનેક પ્રકારના યજ્ઞો કર્યા.
ન પર્યદેવન્ વિધવા ન ચ વ્યાલકૃતં ભયમ્। ન વ્યાધિજં ભયં ચાસીદ્ રામે રાજ્યં પ્રશાસતિ
રામ રાજ્ય કરતા વખતે, કોઈ વિધવા રડતી ન હતી, જંગલી પ્રાણીઓથી કોઈ ભય ન હતું, અને રોગથી પણ કોઈ ડરતો ન હતો.