તતઃ શત્રુઘ્નવચનાત્ સુમન્ત્રો નામ સારથિઃ। યોજયિત્વાભિચક્રામ રથં સર્વાઙ્ગશોભનમ્
પછી શત્રુઘ્નના કહ્યા મુજબ, સુમંત્ર નામના સારથીએ સર્વાંગી સુંદર રથ જોડી અને લાવી દીધો.
અગ્ન્યર્કામલસંકાશં દિવ્યં દૃષ્ટ્વા રથં સ્થિતમ્। આરુરોહ મહાબાહૂ રામઃ પરપુરંજયઃ
અગ્નિ અને સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવતો, દિવ્ય રથ તૈયાર જોઈને, મહાબાહુ અને દુશ્મન શહેરો પર વિજય મેળવનાર રામ એમાં ચઢ્યો.
સુગ્રીવો હનુમાંશ્ચૈવ મહેન્દ્રસદૃશદ્યુતી। સ્નાતૌ દિવ્યનિભૈર્વસ્ત્રૈર્જગ્મતુઃ શુભકુણ્ડલૌ
સુગ્રીવ અને હનુમાન, મહેન્દ્ર જેવો તેજ ધરાવતા, સ્નાન કરીને દિવ્યવસ્તુઓ પહેરી, સુંદર કુંડળો પહેરીને આગળ વધ્યા.
સર્વાભરણજુષ્ટાશ્ચ યયુસ્તાઃ શુભકુણ્ડલાઃ। સુગ્રીવપત્ન્યઃ સીતા ચ દ્રષ્ટું નગરમુત્સુકાઃ
બધા આભૂષણોથી શોભાયમાન અને શુભ કુંડળ પહેરેલી સુગ્રીવની પત્નીઓ અને સીતાજી, શહેર જોવા ઉત્સુક બની, આગળ વધ્યાં.
અયોધ્યાયાં ચ સચિવા રાજ્ઞો દશરથસ્ય ચ। પુરોહિતં પુરસ્કૃત્ય મન્ત્રયામાસુરર્થવત્
અયોધ્યામાં રાજા દશરથના મંત્રીઓએ પુરોહિતને આગળ રાખી, સમજદારીપૂર્વક ચર્ચા કરી.
અશોકો વિજયશ્ચૈવ સિદ્ધાર્થશ્ચ સમાહિતાઃ। મન્ત્રયન્ રામવૃદ્ધ્યર્થમૃદ્ધ્યર્થં નગરસ્ય ચ
અશોક, વિજય અને સિદ્ધાર્થ, મન લગાવીને, રામજીના કલ્યાણ અને શહેરની ભલાઈ માટે વિચાર વિમર્શ કરતા હતા.
સર્વમેવાભિષેકાર્થં જયાર્હસ્ય મહાત્મનઃ। કર્તુમર્હથ રામસ્ય યદ્ યન્મઙ્ગલપૂર્વકમ્
મહાન અને વિજય માટે યોગ્ય એવા રામજીના અભિષેક માટે જે કંઈ શુભ અને યોગ્ય હોય, તે બધું તૈયાર કરો.
ઇતિ તે મન્ત્રિણઃ સર્વે સંદિશ્ય ચ પુરોહિતઃ। નગરાન્નિર્યયુસ્તૂર્ણં રામદર્શનબુદ્ધયઃ
પુરોહિતે બધા મંત્રીઓને આ રીતે સૂચના આપી અને પછી રામજીના દર્શન માટે ઝડપથી શહેરમાંથી નીકળી ગયા.
હરિયુક્તં સહસ્રાક્ષો રથમિન્દ્ર ઇવાનઘઃ। પ્રયયૌ રથમાસ્થાય રામો નગરમુત્તમમ્
દોષરહિત રામજી ઘોડાઓ જોડાયેલું ઉત્તમ રથ ચડીને, જેમ ઇન્દ્ર રથ પર ચડે છે તેમ, શહેર તરફ નીકળ્યા.
જગ્રાહ ભરતો રશ્મીન્ શત્રુઘ્નશ્છત્રમાદદે। લક્ષ્મણો વ્યજનં તસ્ય મૂર્ધ્નિ સંવીજયંસ્તદા
ભરતએ રથની લગામ પકડી, શત્રુઘ્ને છત્ર ધારણ કર્યું અને લક્ષ્મણે રામજીના માથા પર પંખો ડોળ્યો.
શ્વેતં ચ વાલવ્યજનં જગૃહે પરિતઃ સ્થિતઃ। અપરં ચન્દ્રસંકાશં રાક્ષસેન્દ્રો વિભીષણઃ
પાશે ઊભેલા રાક્ષસરાજ વિભીષણે ચાંદની જેવું તેજસ્વી અને સફેદ બીજું પંખો હાથમાં લીધું.
ઋષિસઙ્ઘૈસ્તદાઽઽકાશે દેવૈશ્ચ સમરુદ્ગણૈઃ। સ્તૂયમાનસ્ય રામસ્ય શુશ્રુવે મધુરધ્વનિઃ
તે સમયે આકાશમાં ઋષિગણો અને દેવતાઓ મરુદગણ સાથે રામજીની સ્તુતિ કરતા હતા અને મીઠો અવાજ સંભળાયો.
તતઃ શત્રુઞ્જયં નામ કુઞ્જરં પર્વતોપમમ્। આરુરોહ મહાતેજાઃ સુગ્રીવઃ પ્લવગર્ષભઃ
પછી વાનરરાજ સુગ્રીવે, પર્વત જેવો વિશાળ અને શત્રુજય નામનો હાથી ચડીને બેઠા.
નવ નાગસહસ્રાણિ યયુરાસ્થાય વાનરાઃ। માનુષં વિગ્રહં કૃત્વા સર્વાભરણભૂષિતાઃ
વાનરોએ માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરી અને સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભાયમાન બની, નવ હજાર હાથીઓ પર આરૂઢ થયા.
શઙ્ખશબ્દપ્રણાદૈશ્ચ દુન્દુભીનાં ચ નિઃસ્વનૈઃ। પ્રયયૌ પુરુષવ્યાઘ્રસ્તાં પુરીં હર્મ્યમાલિનીમ્
શંખના ગર્જન અને ઢોલના ઘંઘાટ સાથે, પુરુષશ્રેષ્ઠ રામજી મહેલોવાળી તે શહેર તરફ આગળ વધ્યા.
દદૃશુસ્તે સમાયાન્તં રાઘવં સપુરઃસરમ્। વિરાજમાનં વપુષા રથેનાતિરથં તદા
તેઓએ રાઘવને રથ પર આરૂઢ, સૌની આગળ, તેજસ્વી રૂપે અને મહાન રથયોધ્ધા તરીકે આવતાં જોયા.
તે વર્ધયિત્વા કાકુત્સ્થં રામેણ પ્રતિનન્દિતાઃ। અનુજગ્મુર્મહાત્માનં ભ્રાતૃભિઃ પરિવારિતમ્
તેઓએ કકુત્સ્થ રામજીને વંદન કર્યું અને રામજી તરફથી અભિવાદન મળતાં, ભાઈઓથી ઘેરાયેલા મહાત્માને અનુસરે છે.
અમાત્યૈર્બ્રાહ્મણૈશ્ચૈવ તથા પ્રકૃતિભિર્વૃતઃ। શ્રિયા વિરુરુચે રામો નક્ષત્રૈરિવ ચન્દ્રમાઃ
મંત્રીઓ, બ્રાહ્મણો અને પ્રજાજનો સાથે ઘેરાયેલા રામજી ચાંદ્રમાની જેમ તારાઓ વચ્ચે તેજસ્વી લાગતા હતા.
સ પુરોગામિભિસ્તૂર્યૈસ્તાલસ્વસ્તિકપાણિભિઃ। પ્રવ્યાહરદ્ભિર્મુદિતૈર્મઙ્ગલાનિ વૃતો યયૌ
આગળ ચાલતા વાદ્યકારો, હાથમાં તાલ અને શુભ ચિહ્નો ધરાવતા, આનંદથી મંગળગાન કરતા, રામજીને ઘેરીને આગળ વધ્યા.
અક્ષતં જાતરૂપં ચ ગાવઃ કન્યાઃ સહદ્વિજાઃ। નરા મોદકહસ્તાશ્ચ રામસ્ય પુરતો યયુઃ
અખંડ ચોખા, સોનુ, ગાયો, કન્યાઓ અને દ્વિજાતિઓ સાથે, હાથમાં મિઠાઈ ધરાવતાં પુરુષો રામજીની આગળ ચાલ્યા.
સખ્યં ચ રામઃ સુગ્રીવે પ્રભાવં ચાનિલાત્મજે। વાનરાણાં ચ તત્ કર્મ હ્યાચચક્ષેઽથ મન્ત્રિણામ્
રામજીએ મંત્રીઓને સુગ્રીવ સાથેની મિત્રતા, વાયુપુત્ર હનુમાનની શક્તિ અને વાનરોના પરાક્રમ વિશે જણાવ્યું.
શ્રુત્વા ચ વિસ્મયં જગ્મુરયોધ્યાપુરવાસિનઃ। વાનરાણાં ચ તત્ કર્મ રાક્ષસાનાં ચ તદ્ બલમ્। વિભીષણસ્ય સંયોગમાચચક્ષેઽથ મન્ત્રિણામ્
આ સાંભળીને અયોધ્યાના રહેવાસીઓ વાનરોના કાર્યો અને રાક્ષસોની શક્તિ જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. રામે પણ મંત્રીઓને વિભીષણ સાથે થયેલા જોડાણ વિશે જણાવ્યું.
દ્યુતિમાનેતદાખ્યાય રામો વાનરસંયુતઃ। હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણામયોધ્યાં પ્રવિવેશ સઃ
આ રીતે પોતાની મહિમા વર્ણવીને, વાનરોની સાથે રામ આનંદથી અને સુખી લોકોથી ભરેલી અયોધ્યામાં પ્રવેશ્યા.
તતો હ્યભ્યુચ્છ્રયન્ પૌરાઃ પતાકાશ્ચ ગૃહે ગૃહે। ઐક્ષ્વાકાધ્યુષિતં રમ્યમાસસાદ પિતુર્ગૃહમ્
પછી શહેરના લોકો ઘરો પર ધ્વજાઓ લટકાવ્યા અને રામ પોતાના પિતાનું સુંદર, ઇક્ષ્વાકુ વંશથી વસેલું ઘર પહોંચ્યા.
અથાબ્રવીદ્ રાજપુત્રો ભરતં ધર્મિણાં વરમ્। અર્થોપહિતયા વાચા મધુરં રઘુનન્દનઃ
પછી રઘુવંશના આનંદરૂપ રાજકુમાર રામે ધર્મમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભરતને અર્થસભર અને મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું.
પિતુર્ભવનમાસાદ્ય પ્રવિશ્ય ચ મહાત્મનઃ। કૌસલ્યાં ચ સુમિત્રાં ચ કૈકેયીમભિવાદ્ય ચ
પિતાનું મહાન ઘર પહોંચી અને તેમાં પ્રવેશી, રામે કૌસલ્યા, સુમિત્રા અને કૈકેયીને વંદન કર્યું.
તચ્ચ મદ્ભવનં શ્રેષ્ઠં સાશોકવનિકં મહત્। મુક્તાવૈદૂર્યસંકીર્ણં સુગ્રીવાય નિવેદય
મારું શ્રેષ્ઠ ઘર, જેમાં વિશાળ આશોકવાટિકા છે અને જે મુક્તા અને વૈદૂર્ય રત્નોથી શોભાયમાન છે, તે સુગ્રીવને અર્પણ કર.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા ભરતઃ સત્યવિક્રમઃ। હસ્તે ગૃહીત્વા સુગ્રીવં પ્રવિવેશ તમાલયમ્
આ શબ્દો સાંભળીને, સત્યવીર ભરતે સુગ્રીવનો હાથ પકડીને તેને એ ભવ્ય ગૃહમાં લઈ ગયો.
તતસ્તૈલપ્રદીપાંશ્ચ પર્યઙ્કાસ્તરણાનિ ચ। ગૃહીત્વા વિવિશુઃ ક્ષિપ્રં શત્રુઘ્નેન પ્રચોદિતાઃ
પછી શત્રુઘ્નના સંકેતે, તે લોકો તેલના દીવા અને પથારી લઈ ઝડપથી અંદર ગયા.
ઉવાચ ચ મહાતેજાઃ સુગ્રીવં રાઘવાનુજઃ। અભિષેકાય રામસ્ય દૂતાનાજ્ઞાપય પ્રભો
પછી મહાવીર રાઘવના નાના ભાઈએ સુગ્રીવને કહ્યું: 'પ્રભુ, રામના અભિષેક માટે દૂતોને આજ્ઞા આપો.'