તતો હર્ષસમુદ્ભૂતો નિઃસ્વનો દિવમસ્પૃશત્। સ્ત્રીબાલયુવવૃદ્ધાનાં રામોઽયમિતિ કીર્તિતે
પછી આનંદથી ઉદ્ભવેલો એવો ગર્જનારો અવાજ ઊઠ્યો કે, આકાશને સ્પર્શી ગયો. સ્ત્રીઓ, બાળકો, યુવાનો અને વૃદ્ધો સૌએ કહ્યું, 'આ તો રામ છે!'
રથકુઞ્જરવાજિભ્યસ્તેઽવતીર્ય મહીં ગતાઃ। દદૃશુસ્તં વિમાનસ્થં નરાઃ સોમમિવામ્બરે
લોકોએ પોતાના રથ, હાથી અને ઘોડા પરથી નીચે આવી જમીન પર પગ મૂક્યા અને વિમાનમાં બેઠેલા રામને જાણે આકાશમાં ચમકતા ચાંદ્રમાની જેમ જોયા.
પ્રાઞ્જલિર્ભરતો ભૂત્વા પ્રહૃષ્ટો રાઘવોન્મુખઃ। યથાર્થેનાર્ઘ્યપાદ્યાદ્યૈસ્તતો રામમપૂજયત્
ભરતે આનંદથી હાથ જોડીને રાઘવ સામે ઉભા રહી, યોગ્ય રીતે પાદ્ય અને અર્જ્યથી રામનું સન્માન કર્યું.
મનસા બ્રહ્મણા સૃષ્ટે વિમાને ભરતાગ્રજઃ। રરાજ પૃથુદીર્ઘાક્ષો વજ્રપાણિરિવામરઃ
બ્રહ્માજીએ મનથી રચેલા વિમાનમાં, પહોળા અને લાંબા નેત્રો ધરાવતા ભરતના મોટા ભાઈ રામ, જાણે વજ્રધારી દેવતા હોય તેમ તેજથી ઝગમગતા હતા.
તતો વિમાનાગ્રગતં ભરતો ભ્રાતરં તદા। વવન્દે પ્રણતો રામં મેરુસ્થમિવ ભાસ્કરમ્
પછી ભરતે વિમાનના આગળ બેઠેલા પોતાના ભાઈ રામને, જાણે મેરુ પર્વત પર ઊભેલા સૂર્યને નમાવાય તેમ, નમન કરીને વંદન કર્યું.
તતો રામાભ્યનુજ્ઞાતં તદ્ વિમાનમનુત્તમમ્। હંસયુક્તં મહાવેગં નિપપાત મહીતલમ્
પછી રામની આજ્ઞાથી, હંસો જોડાયેલું અને ઝડપથી દોડતું તે ઉત્તમ વિમાન ધીરે ધીરે જમીન પર ઊતર્યું.
આરોપિતો વિમાનં તદ્ ભરતઃ સત્યવિક્રમઃ। રામમાસાદ્ય મુદિતઃ પુનરેવાભ્યવાદયત્
સત્યવીર ભરતે તે વિમાનમાં ચડી, આનંદપૂર્વક રામ પાસે જઈ ફરીથી નમન કર્યું.
તં સમુત્થાય કાકુત્સ્થશ્ચિરસ્યાક્ષિપથં ગતમ્। અઙ્કે ભરતમારોપ્ય મુદિતઃ પરિષસ્વજે
કાકુત્સ્થ વંશના રામે, લાંબા સમય પછી નજરે પડેલા ભરતને જોઈ, આનંદથી તેને પોતાના ગોડમાં બેસાડ્યો અને હૃદયપૂર્વક ચુંબન કર્યું.
તતો લક્ષ્મણમાસાદ્ય વૈદેહીં ચ પરંતપઃ। અથાભ્યવાદયત્ પ્રીતો ભરતો નામ ચાબ્રવીત્
પછી શત્રુઓને પરાજય આપનાર રામે, લક્ષ્મણ અને વૈદેહી પાસે જઈ, આનંદથી તેમનું પુનઃ પુનઃ આવકાર્યું અને 'ભરત' નામ ઉચ્ચાર્યું.
સુગ્રીવં કેકયીપુત્રો જામ્બવન્તમથાઙ્ગદમ્। મૈન્દં ચ દ્વિવિદં નીલમૃષભં ચૈવ સસ્વજે
કૈકેયીપુત્રે સુગ્રીવ, જાંબવાન, પછી અંગદ, મેઇંદ, દ્વિવિદ, નીલ અને ઋષભને હૃદયથી ભેટી લીધા.
સુષેણં ચ નલં ચૈવ ગવાક્ષં ગન્ધમાદનમ્। શરભં પનસં ચૈવ પરિતઃ પરિષસ્વજે
સુષેણ, નલ, ગવાક્ષ, ગંધમાદન, શરભ અને પનસને પણ ભરતે ચારેય બાજુથી ભેટી લીધા.
તે કૃત્વા માનુષં રૂપં વાનરાઃ કામરૂપિણઃ। કુશલં પર્યપૃચ્છંસ્તે પ્રહૃષ્ટા ભરતં તદા
પછી મનગમતું રૂપ ધારણ કરી શકતા વાનરોએ માનવરૂપ ધારણ કર્યું અને આનંદથી ભરતની કૂશળતા પુછવી.
અથાબ્રવીદ્ રાજપુત્રઃ સુગ્રીવં વાનરર્ષભમ્। પરિષ્વજ્ય મહાતેજા ભરતો ધર્મિણાં વરઃ
પછી મહાશક્તિશાળી અને ધર્મમાં શ્રેષ્ઠ ભરતે વાનરમુખ સુગ્રીવને હૃદયપૂર્વક ભેટી, તેને સંબોધન કર્યું.
ત્વમસ્માકં ચતુર્ણાં વૈ ભ્રાતા સુગ્રીવ પઞ્ચમઃ। સૌહૃદાજ્જાયતે મિત્રમપકારોઽરિલક્ષણમ્
સુગ્રીવ, હવે અમે ચાર ભાઈઓમાં તું પાંચમો ભાઈ બની ગયો છે; સ્નેહથી મિત્રતા થાય છે, પણ દગો આપનાર દુશ્મન કહેવાય.
વિભીષણં ચ ભરતઃ સાન્ત્વવાક્યમથાબ્રવીત્। દિષ્ટ્યા ત્વયા સહાયેન કૃતં કર્મ સુદુષ્કરમ્
પછી ભરતે વિભીષણને સાંત્વના આપતાં કહ્યું: 'તમારી મદદથી, ભાગ્યવશ, અતિ કઠિન કાર્ય પૂર્ણ થયું છે.'
શત્રુઘ્નશ્ચ તદા રામમભિવાદ્ય સલક્ષ્મણમ્। સીતાયાશ્ચરણૌ વીરો વિનયાદભ્યવાદયત્
એ સમયે શત્રુઘ્ને રામ અને લક્ષ્મણને નમન કર્યા અને વિનમ્રતાથી સીતાના પગે વંદન કર્યું.
રામો માતરમાસાદ્ય વિવર્ણાં શોકકર્શિતામ્। જગ્રાહ પ્રણતઃ પાદૌ મનો માતુઃ પ્રહર્ષયન્
રામે દુઃખથી કાંઈક વાદળી અને દુખી થયેલી પોતાની માતા પાસે જઈ, નમ્રતાથી તેમના પગ પકડી, માતાનું મન આનંદિત કર્યું.
અભિવાદ્ય સુમિત્રાં ચ કૈકેયીં ચ યશસ્વિનીમ્। સ માતૄશ્ચ તતઃ સર્વાઃ પુરોહિતમુપાગમત્
સુમિત્રા અને યશસ્વિ કૈકેયી માતાને વંદન કરીને, પછી તેમણે પોતાની બધી માતાઓને વંદન કર્યું અને પછી કુટુંબના પુરોહિત પાસે ગયા.
સ્વાગતં તે મહાબાહો કૌસલ્યાનન્દવર્ધન। ઇતિ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે નાગરા રામમબ્રુવન્
બધા નાગરિકોએ હાથ જોડીને કહ્યું: 'કૌશલ્યાના આનંદને વધારનાર, મહાબાહુ, તમારું સ્વાગત છે!'
તાન્યઞ્જલિસહસ્રાણિ પ્રગૃહીતાનિ નાગરૈઃ। વ્યાકોશાનીવ પદ્માનિ દદર્શ ભરતાગ્રજઃ
ભરતના મોટા ભાઈએ નગરવાસીઓના હજારો જોડાયેલા હાથો જોયા, જે ફુલેલા કમળ જેવા લાગતા હતા.
પાદુકે તે તુ રામસ્ય ગૃહીત્વા ભરતઃ સ્વયમ્। ચરણાભ્યાં નરેન્દ્રસ્ય યોજયામાસ ધર્મવિત્
પછી ધર્મને જાણનારા ભરતે પોતે રામના પાદુકા લઈને રાજાના પગ પાસે મૂકી દીધી.
અબ્રવીચ્ચ તદા રામં ભરતઃ સ કૃતાઞ્જલિઃ। એતત્ તે સકલં રાજ્યં ન્યાસં નિર્યાતિતં મયા
એ સમયે ભરતે હાથ જોડીને રામને કહ્યું: 'મારે સોંપાયેલું આ આખું રાજ્ય હવે હું તમને પરત આપું છું.'
અદ્ય જન્મ કૃતાર્થં મે સંવૃત્તશ્ચ મનોરથઃ। યત્ ત્વાં પશ્યામિ રાજાનમયોધ્યાં પુનરાગતમ્
આજે મારું જન્મ સફળ થયું અને મનની ઈચ્છા પૂર્ણ થઈ, કેમ કે હું તમને અયોધ્યામાં પાછા આવેલા રાજા રૂપે જોઈ રહ્યો છું.
અવેક્ષતાં ભવાન્ કોશં કોષ્ઠાગારં ગૃહં બલમ્। ભવતસ્તેજસા સર્વં કૃતં દશગુણં મયા
તમે ખજાનો, ભંડાર, મહેલ અને સેનાનું નિરીક્ષણ કરો; તમારી તેજથી મેં બધું દસગણું વધાર્યું છે.
તથા બ્રુવાણં ભરતં દૃષ્ટ્વા તં ભ્રાતૃવત્સલમ્। મુમુચુર્વાનરા બાષ્પં રાક્ષસશ્ચ વિભીષણઃ
ભરતને ભાઈપ્રેમથી આવું બોલતો જોઈ વાનરોએ અને રાક્ષસ વિભીષણે પણ આંખોમાંથી આંસુ છોડ્યા.
તતઃ પ્રહર્ષાદ્ ભરતમઙ્કમારોપ્ય રાઘવઃ। યયૌ તેન વિમાનેન સસૈન્યો ભરતાશ્રમમ્
પછી રાઘવે આનંદથી ભરતને પોતાના ગળે લગાડ્યા અને પોતાની સેનાસહીત એ વિમાનમાં ભરતના આશ્રમ તરફ ગયા.
ભરતાશ્રમમાસાદ્ય સસૈન્યો રાઘવસ્તદા। અવતીર્ય વિમાનાગ્રાદવતસ્થે મહીતલે
રાઘવ પોતાની સેનાસહીત ભરતના આશ્રમ પર પહોંચ્યા, પછી વિમાનમાંથી નીચે ઊતરી જમીન પર ઊભા રહ્યા.
અબ્રવીત્ તુ તદા રામસ્તદ્ વિમાનમનુત્તમમ્। વહ વૈશ્રવણં દેવમનુજાનામિ ગમ્યતામ્
એ સમયે રામે એ ઉત્તમ વિમાનને કહ્યું: 'હવે તું વૈશ્વરાણ દેવને લઈ જા, હું તને જવા દેું છું.'
તતો રામાભ્યનુજ્ઞાતં તદ્ વિમાનમનુત્તમમ્। ઉત્તરાં દિશમુદ્દિશ્ય જગામ ધનદાલયમ્
રામની આજ્ઞાથી એ અદ્વિતીય વિમાન ઉત્તર દિશા તરફ ધનના સ્વામીના ઘર તરફ ચાલ્યું.
વિમાનં પુષ્પકં દિવ્યં સંગૃહીતં તુ રક્ષસા। અગમદ્ ધનદં વેગાદ્ રામવાક્યપ્રચોદિતમ્
જે પુષ્પક દૈવી વિમાન રાક્ષસે પકડ્યું હતું, તે રામના શબ્દથી પ્રેરાઈ ઝડપથી કુબેર પાસે પહોંચી ગયું.