તુરગાણાં સહસ્રૈશ્ચ મુખ્યૈર્મુખ્યતરાન્વિતૈઃ। પદાતીનાં સહસ્રૈશ્ચ વીરાઃ પરિવૃતા યયુઃ
હજારો શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ અને એમાં પણ ઉત્તમ ઘોડાઓ સાથે, અને હજારો પદાત સૈનિકો સાથે, વીરોએ ઘેરાઈને આગળ વધ્યા.
તતો યાનાન્યુપારૂઢાઃ સર્વા દશરથસ્ત્રિયઃ। કૌસલ્યાં પ્રમુખે કૃત્વા સુમિત્રાં ચાપિ નિર્યયુઃ
પછી દશરથજીની બધી રાણીઓએ કૌશલ્યાને આગળ રાખીને, સુમિત્રાને પણ સાથે લઈ, પોતાના રથોમાં બેઠી અને બહાર નીકળી.
કૈકેય્યા સહિતાઃ સર્વા નન્દિગ્રામમુપાગમન્
બધી રાણીઓ કૈકેયી સાથે મળીને નંદિગ્રામ પહોંચી.
દ્વિજાતિમુખ્યૈર્ધર્માત્મા શ્રેણીમુખ્યૈઃ સનૈગમૈઃ। માલ્યમોદકહસ્તૈશ્ચ મન્ત્રિભિર્ભરતો વૃતઃ
ધર્મનિષ્ઠ ભરતજી આસપાસ મુખ્ય બ્રાહ્મણો, વેપારીવર્ગના વડાઓ અને મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા હતા, જેઓના હાથમાં ફૂલોની માળાઓ અને મીઠાઈઓ હતી.
શઙ્ખભેરીનિનાદૈશ્ચ બન્દિભિશ્ચાભિનન્દિતઃ। આર્યપાદૌ ગૃહીત્વા તુ શિરસા ધર્મકોવિદઃ
શંખ અને ભેરીના ઘોષથી અને સ્તુતિગાન કરતા ભટ્ટો દ્વારા વખાણાતા, ધર્મજ્ઞ ભરતજીએ નમ્રતાથી મસ્તક ઝુકાવી આર્યપાદ પકડી લીધા.
પાણ્ડુરં છત્રમાદાય શુક્લમાલ્યોપશોભિતમ્। શુક્લે ચ વાલવ્યજને રાજાર્હે હેમભૂષિતે
તેણે સફેદ ફૂલોની માળાથી શોભતા સફેદ છત્ર અને સોનેરી શણગારવાળા, રાજાને યોગ્ય એવા સફેદ ચામર પણ લીધા.
ઉપવાસકૃશો દીનશ્ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરઃ। ભ્રાતુરાગમનં શ્રુત્વા તત્પૂર્વં હર્ષમાગતઃ
ઉપવાસથી દુર્બળ, દુઃખી, વાલક અને કૃષ્ણમૃગચર્મ પહેરેલા ભરતજી, ભાઈના આવવાના સમાચાર સાંભળી પહેલેથી જ આનંદિત થયા.
પ્રત્યુદ્યયૌ યદા રામં મહાત્મા સચિવૈઃ સહ। અશ્વાનાં ખુરશબ્દૈશ્ચ રથનેમિસ્વનેન ચ
જ્યારે મહાન આત્માવાળા ભરતજી મંત્રીઓ સાથે રામજીને મળવા નીકળ્યા, ત્યારે ઘોડાઓના ખુરના અવાજ અને રથના ચકરાંની ઘંઘાટથી ધરતી ગુંજી ઉઠી.
શઙ્ખદુન્દુભિનાદેન સંચચાલેવ મેદિની। ગજાનાં બૃંહિતૈશ્ચાપિ શઙ્ખદુન્દુભિનિઃસ્વનૈઃ
શંખ અને દુન્દુભીના ઘોષથી, તેમજ હાથીઓના ગર્જનાથી, ધરતી જાણે ધ્રૂજી ઉઠી હતી.
કૃત્સ્નં તુ નગરં તત્ તુ નન્દિગ્રામમુપાગમત્। સમીક્ષ્ય ભરતો વાક્યમુવાચ પવનાત્મજમ્
પછી આખું શહેર નંદિગ્રામ પહોંચી ગયું; આ જોઈને ભરતજીએ પવનપુત્ર હનુમાનજીને કહ્યું.
કચ્ચિન્ન ખલુ કાપેયી સેવ્યતે ચલચિત્તતા। નહિ પશ્યામિ કાકુત્સ્થં રામમાર્યં પરંતપમ્
"હે કાપી વંશજ, ક્યાંક તમે મનની ચંચળતામાં તો પડ્યા નથી ને? કેમ કે હું કાકુત્સ્થ, આર્ય રામજી, શત્રુઓના દમકને અહીં દેખાતાં નથી."
કચ્ચિન્ન ચાનુદૃશ્યન્તે કપયઃ કામરૂપિણઃ। અથૈવમુક્તે વચને હનૂમાનિદમબ્રવીત્
"અને રૂપ બદલતા વાનરો પણ ક્યાંય દેખાતા નથી;" આવું કહેતાં હનુમાનજી બોલ્યા:
અર્થ્યં વિજ્ઞાપયન્નેવ ભરતં સત્યવિક્રમમ્। સદાફલાન્ કુસુમિતાન્ વૃક્ષાન્ પ્રાપ્ય મધુસ્રવાન્
હનુમાનજી ભરતજીને વિનંતી કરતાં કહે છે: "હંમેશાં ફળથી લદેલા, ફૂલો થી ભરેલા અને મધ ટપકાવતા વૃક્ષો સુધી અમે પહોંચી ગયા છીએ—"
ભરદ્વાજપ્રસાદેન મત્તભ્રમરનાદિતાન્। તસ્ય ચૈવ વરો દત્તો વાસવેન પરંતપ
"ભરદ્વાજજીની કૃપાથી અને ઇન્દ્રદેવના વરદાનથી, મધ પીધેલા ભમરા ગુંજતા, એ વૃક્ષો પર અમે પહોંચ્યા છીએ, હે પરાક્રમી!"
સસૈન્યસ્ય તદાતિથ્યં કૃતં સર્વગુણાન્વિતમ્। નિઃસ્વનઃ શ્રૂયતે ભીમઃ પ્રહૃષ્ટાનાં વનૌકસામ્
"પوری સેના માટે સર્વગુણયુક્ત આથિથ્ય થયું છે; અને ખુશ વનવાસીઓની ભયાનક, આનંદભરી ધ્વનિ સંભળાય છે."
મન્યે વાનરસેના સા નદીં તરતિ ગોમતીમ્। રજોવર્ષં સમુદ્ભૂતં પશ્ય સાલવનં પ્રતિ
"મને લાગે છે કે વાનર સેના ગોમતી નદી પાર કરી રહી છે; એ જુઓ, સાળના વનમાં ધૂળની ઘેરા વાદળ ઊભી થઈ છે."
મન્યે સાલવનં રમ્યં લોલયન્તિ પ્લવંગમાઃ। તદેતદ્ દૃશ્યતે દૂરાદ્ વિમાનં ચન્દ્રસંનિભમ્
"મને લાગે છે કે વાનરો એ મનોહર સાળવનને હલાવી રહ્યા છે; એ જુઓ, દૂરથી ચાંદની જેવું તેજસ્વી વિમાન દેખાઈ રહ્યું છે."
વિમાનં પુષ્પકં દિવ્યં મનસા બ્રહ્મનિર્મિતમ્। રાવણં બાન્ધવૈઃ સાર્ધં હત્વા લબ્ધં મહાત્મના
"આ દિવ્ય પુષ્પક વિમાન, જે બ્રહ્માજીએ મનથી રચ્યું, મહાત્મા રામજીને રાવણ અને તેના કુટુંબને સંહાર્યા પછી મળ્યું છે."
તરુણાદિત્યસંકાશં વિમાનં રામવાહનમ્। ધનદસ્ય પ્રસાદેન દિવ્યમેતન્મનોજવમ્
"આ વિમાન ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતું અને મનની ઝડપથી દોડતું છે; ધનદેના (કુબેર) આશીર્વાદથી રામજીનું વાહન બન્યું છે."
એતસ્મિન્ ભ્રાતરૌ વીરૌ વૈદેહ્યા સહ રાઘવૌ। સુગ્રીવશ્ચ મહાતેજા રાક્ષસશ્ચ વિભીષણઃ
આ પ્રસંગે, બંને શૂરવીર રાઘવ ભાઈઓ, વૈદેહી સાથે, મહાશક્તિશાળી સુગ્રીવ અને રાક્ષસ વિભીષણ પણ હાજર છે.
તતો હર્ષસમુદ્ભૂતો નિઃસ્વનો દિવમસ્પૃશત્। સ્ત્રીબાલયુવવૃદ્ધાનાં રામોઽયમિતિ કીર્તિતે
પછી આનંદથી ઉદ્ભવેલો એવો ગર્જનારો અવાજ ઊઠ્યો કે, આકાશને સ્પર્શી ગયો. સ્ત્રીઓ, બાળકો, યુવાનો અને વૃદ્ધો સૌએ કહ્યું, 'આ તો રામ છે!'
રથકુઞ્જરવાજિભ્યસ્તેઽવતીર્ય મહીં ગતાઃ। દદૃશુસ્તં વિમાનસ્થં નરાઃ સોમમિવામ્બરે
લોકોએ પોતાના રથ, હાથી અને ઘોડા પરથી નીચે આવી જમીન પર પગ મૂક્યા અને વિમાનમાં બેઠેલા રામને જાણે આકાશમાં ચમકતા ચાંદ્રમાની જેમ જોયા.
પ્રાઞ્જલિર્ભરતો ભૂત્વા પ્રહૃષ્ટો રાઘવોન્મુખઃ। યથાર્થેનાર્ઘ્યપાદ્યાદ્યૈસ્તતો રામમપૂજયત્
ભરતે આનંદથી હાથ જોડીને રાઘવ સામે ઉભા રહી, યોગ્ય રીતે પાદ્ય અને અર્જ્યથી રામનું સન્માન કર્યું.
મનસા બ્રહ્મણા સૃષ્ટે વિમાને ભરતાગ્રજઃ। રરાજ પૃથુદીર્ઘાક્ષો વજ્રપાણિરિવામરઃ
બ્રહ્માજીએ મનથી રચેલા વિમાનમાં, પહોળા અને લાંબા નેત્રો ધરાવતા ભરતના મોટા ભાઈ રામ, જાણે વજ્રધારી દેવતા હોય તેમ તેજથી ઝગમગતા હતા.
તતો વિમાનાગ્રગતં ભરતો ભ્રાતરં તદા। વવન્દે પ્રણતો રામં મેરુસ્થમિવ ભાસ્કરમ્
પછી ભરતે વિમાનના આગળ બેઠેલા પોતાના ભાઈ રામને, જાણે મેરુ પર્વત પર ઊભેલા સૂર્યને નમાવાય તેમ, નમન કરીને વંદન કર્યું.
તતો રામાભ્યનુજ્ઞાતં તદ્ વિમાનમનુત્તમમ્। હંસયુક્તં મહાવેગં નિપપાત મહીતલમ્
પછી રામની આજ્ઞાથી, હંસો જોડાયેલું અને ઝડપથી દોડતું તે ઉત્તમ વિમાન ધીરે ધીરે જમીન પર ઊતર્યું.
આરોપિતો વિમાનં તદ્ ભરતઃ સત્યવિક્રમઃ। રામમાસાદ્ય મુદિતઃ પુનરેવાભ્યવાદયત્
સત્યવીર ભરતે તે વિમાનમાં ચડી, આનંદપૂર્વક રામ પાસે જઈ ફરીથી નમન કર્યું.
તં સમુત્થાય કાકુત્સ્થશ્ચિરસ્યાક્ષિપથં ગતમ્। અઙ્કે ભરતમારોપ્ય મુદિતઃ પરિષસ્વજે
કાકુત્સ્થ વંશના રામે, લાંબા સમય પછી નજરે પડેલા ભરતને જોઈ, આનંદથી તેને પોતાના ગોડમાં બેસાડ્યો અને હૃદયપૂર્વક ચુંબન કર્યું.
તતો લક્ષ્મણમાસાદ્ય વૈદેહીં ચ પરંતપઃ। અથાભ્યવાદયત્ પ્રીતો ભરતો નામ ચાબ્રવીત્
પછી શત્રુઓને પરાજય આપનાર રામે, લક્ષ્મણ અને વૈદેહી પાસે જઈ, આનંદથી તેમનું પુનઃ પુનઃ આવકાર્યું અને 'ભરત' નામ ઉચ્ચાર્યું.
સુગ્રીવં કેકયીપુત્રો જામ્બવન્તમથાઙ્ગદમ્। મૈન્દં ચ દ્વિવિદં નીલમૃષભં ચૈવ સસ્વજે
કૈકેયીપુત્રે સુગ્રીવ, જાંબવાન, પછી અંગદ, મેઇંદ, દ્વિવિદ, નીલ અને ઋષભને હૃદયથી ભેટી લીધા.