પ્રહસ્તમવધીન્નીલઃ કુમ્ભકર્ણં તુ રાઘવઃ। લક્ષ્મણો રાવણસુતં સ્વયં રામસ્તુ રાવણમ્
નીલે પ્રહસ્તને માર્યો; રાઘવે કુંભકર્ણને સંહાર્યો; લક્ષ્મણે રાવણપુત્રને માર્યો અને રામે પોતે રાવણનો વધ કર્યો.
સ શક્રેણ સમાગમ્ય યમેન વરુણેન ચ। મહેશ્વરસ્વયંભૂભ્યાં તથા દશરથેન ચ
પછી રામે ઇન્દ્ર, યમ, વરુણ, મહાદેવ, બ્રહ્મા અને દશરથ સાથે મુલાકાત કરી.
તૈશ્ચ દત્તવરઃ શ્રીમાનૃષિભિશ્ચ સમાગતૈઃ। સુરર્ષિભિશ્ચ કાકુત્સ્થો વરાઁલ્લેભે પરંતપઃ
આ બધાએ અને એકત્ર થયેલા ઋષિ-મુનિઓ તથા દેવઋષિઓએ કાકુત્સ્થ રામને શુભ આશીર્વાદ અને વરદાન આપ્યા.
સ તુ દત્તવરઃ પ્રીત્યા વાનરૈશ્ચ સમાગતૈઃ। પુષ્પકેણ વિમાનેન કિષ્કિન્ધામભ્યુપાગમત્
એ રીતે આશીર્વાદ પામીને અને આનંદિત વાનરોએ જોડાઈ, તે પુષ્પક વિમાનમાં બેઠો અને કિષ્કિંધા તરફ પાછો ફર્યો.
તાં ગઙ્ગાં પુનરાસાદ્ય વસન્તં મુનિસંનિધૌ। અવિઘ્નં પુષ્યયોગેન શ્વો રામં દ્રષ્ટુમર્હસિ
પછી ફરીથી ગંગા પાસે પહોંચી, મુનિઓની વચ્ચે વસતા, તું શુભ પુષ્ય નક્ષત્રમાં, વિઘ્ન વિના, કાલે રામજીને જોઈ શકીશ.
તતઃ સ વાક્યૈર્મધુરૈર્હનૂમતો નિશમ્ય હૃષ્ટો ભરતઃ કૃતાઞ્જલિઃ। ઉવાચ વાણીં મનસઃ પ્રહર્ષિણીં ચિરસ્ય પૂર્ણઃ ખલુ મે મનોરથઃ
પછી હનુમાનજીના મધુર વચનો સાંભળી, ભરત આનંદથી હાથે જોડીને બોલ્યા: 'હવે તો ખરેખર મારા મનની ઈચ્છા પૂર્ણ થઈ ગઈ.'
thumb|સપ્તવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે સપ્તવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે એકસો સત્તાવીસમો સર્ગ સાંભળો.
શ્રુત્વા તુ પરમાનન્દં ભરતઃ સત્યવિક્રમઃ। હૃષ્ટમાજ્ઞાપયામાસ શત્રુઘ્નં પરવીરહા
આ પરમ આનંદના સમાચાર સાંભળી, સત્ય અને પરાક્રમમાં અડગ ભરત આનંદથી શત્રુઘ્નને આદેશ આપ્યો.
દૈવતાનિ ચ સર્વાણિ ચૈત્યાનિ નગરસ્ય ચ। સુગન્ધમાલ્યૈર્વાદિત્રૈરર્ચન્તુ શુચયો નરાઃ
બધા દેવતાઓ અને શહેરના મંદિરોમાં શુદ્ધ મનુષ્યો સુગંધિત ફૂલોની માળા અને વાદ્ય સાથે પૂજા કરે.
સૂતાઃ સ્તુતિપુરાણજ્ઞાઃ સર્વે વૈતાલિકાસ્તથા। સર્વે વાદિત્રકુશલા ગણિકાશ્ચૈવ સર્વશઃ
બધા સ્તુતિ અને પુરાણ જાણનારા ભટ, બધા વૈતાલિકો, બધા વાદ્યમાં નિપુણ અને તમામ નર્તકીઓ એકઠા થાય.
રાજદારાસ્તથામાત્યાઃ સૈન્યાઃ સેનાઙ્ગનાગણાઃ। બ્રાહ્મણાશ્ચ સરાજન્યાઃ શ્રેણીમુખ્યાસ્તથા ગણાઃ
રાજાની રાણીઓ, મંત્રીઓ, સૈનિકો, સેનાની સ્ત્રીઓ, બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, વેપારીવર્ગના મુખ્ય લોકો અને બધા જૂથો બહાર જાય.
અભિનિર્યાન્તુ રામસ્ય દ્રષ્ટું શશિનિભં મુખમ્। ભરતસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શત્રુઘ્નઃ પરવીરહા
બધા રામજીનું ચંદ્ર જેવા તેજસ્વી મુખ જોવા જાય; ભરતના આદેશ સાંભળી, શત્રુઘ્ને તરત જ કાર્ય કર્યું.
વિષ્ટીરનેકસાહસ્રીશ્ચોદયામાસ ભાગશઃ। સમીકુરુત નિમ્નાનિ વિષમાણિ સમાનિ ચ
શત્રુઘ્ને હજારો કામદારોને જૂથોમાં મોકલ્યા, જેમણે નીચા અને ઉંચા રસ્તાઓ સમાન અને સરખા કર્યા.
સ્થાનાનિ ચ નિરસ્યન્તાં નન્દિગ્રામાદિતઃ પરમ્। સિઞ્ચન્તુ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં હિમશીતેન વારિણા
નંદિગ્રામથી આગળના બધા અવરોધ દૂર કરવામાં આવે; આખી ધરતી પર ઠંડા અને શીતળ પાણીથી છાંટો મારવામાં આવે.
તતોઽભ્યવકિરન્ત્વન્યે લાજૈઃ પુષ્પૈશ્ચ સર્વતઃ। સમુચ્છ્રિતપતાકાસ્તુ રથ્યાઃ પુરવરોત્તમે
પછી બીજાઓ સર્વત્ર લાજ અને ફૂલો છાંટે; મહાનગરીના મુખ્ય રસ્તાઓ પર ઊંચા ધ્વજ લહેરાય.
શોભયન્તુ ચ વેશ્માનિ સૂર્યસ્યોદયનં પ્રતિ। સ્રગ્દામમુક્તપુષ્પૈશ્ચ સુવર્ણૈઃ પઞ્ચવર્ણકૈઃ
ઘરોને પૂર્વ દિશામાં, સૂર્યોદય તરફ, ફૂલોની માળા, મુક્તાની દોરીઓ અને પાંચ રંગના સુવર્ણ આભૂષણોથી શોભાવા દે.
રાજમાર્ગમસમ્બાધં કિરન્તુ શતશો નરાઃ। તતસ્તચ્છાસનં શ્રુત્વા શત્રુઘ્નસ્ય મુદાન્વિતાઃ
સૈંકડો લોકો રાજમાર્ગ પર ફૂલો છાંટે અને રસ્તો વિશાળ બનાવે; પછી શત્રુઘ્નના આદેશ સાંભળી સૌ આનંદિત થયા.
ધૃષ્ટિર્જયન્તો વિજયઃ સિદ્ધાર્થશ્ચાર્થસાધકઃ। અશોકો મન્ત્રપાલશ્ચ સુમન્ત્રશ્ચાપિ નિર્યયુઃ
ધૃષ્ટિ, જયંત, વિજય, સિદ્ધાર્થ, અર્થસાધક, અશોક, મંત્રપાલ અને સુમંત્ર બહાર નીકળી ગયા.
મત્તૈર્નાગસહસ્રૈશ્ચ સધ્વજૈઃ સુવિભૂષિતૈઃ। અપરે હેમકક્ષાભિઃ સગજાભિઃ કરેણુભિઃ
હજારો મદમસ્ત હાથીઓ, ધ્વજ અને સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ, અને સુવર્ણ પટ્ટા ધારણ કરેલ ગજ અને ગજણીઓ સાથે બીજાઓ પણ નીકળી પડ્યા.
નિર્યયુસ્તુરગાક્રાન્તા રથૈશ્ચ સુમહારથાઃ। શક્ત્યૃષ્ટિપાશહસ્તાનાં સધ્વજાનાં પતાકિનામ્
મહાન રથીઓ ઘોડા અને રથ પર ચડી, શક્તિ, ભાલા, ફાંસ અને ધ્વજ લઈને, લહેરાતા ધ્વજ સાથે બહાર નીકળી.
તુરગાણાં સહસ્રૈશ્ચ મુખ્યૈર્મુખ્યતરાન્વિતૈઃ। પદાતીનાં સહસ્રૈશ્ચ વીરાઃ પરિવૃતા યયુઃ
હજારો શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ અને એમાં પણ ઉત્તમ ઘોડાઓ સાથે, અને હજારો પદાત સૈનિકો સાથે, વીરોએ ઘેરાઈને આગળ વધ્યા.
તતો યાનાન્યુપારૂઢાઃ સર્વા દશરથસ્ત્રિયઃ। કૌસલ્યાં પ્રમુખે કૃત્વા સુમિત્રાં ચાપિ નિર્યયુઃ
પછી દશરથજીની બધી રાણીઓએ કૌશલ્યાને આગળ રાખીને, સુમિત્રાને પણ સાથે લઈ, પોતાના રથોમાં બેઠી અને બહાર નીકળી.
કૈકેય્યા સહિતાઃ સર્વા નન્દિગ્રામમુપાગમન્
બધી રાણીઓ કૈકેયી સાથે મળીને નંદિગ્રામ પહોંચી.
દ્વિજાતિમુખ્યૈર્ધર્માત્મા શ્રેણીમુખ્યૈઃ સનૈગમૈઃ। માલ્યમોદકહસ્તૈશ્ચ મન્ત્રિભિર્ભરતો વૃતઃ
ધર્મનિષ્ઠ ભરતજી આસપાસ મુખ્ય બ્રાહ્મણો, વેપારીવર્ગના વડાઓ અને મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા હતા, જેઓના હાથમાં ફૂલોની માળાઓ અને મીઠાઈઓ હતી.
શઙ્ખભેરીનિનાદૈશ્ચ બન્દિભિશ્ચાભિનન્દિતઃ। આર્યપાદૌ ગૃહીત્વા તુ શિરસા ધર્મકોવિદઃ
શંખ અને ભેરીના ઘોષથી અને સ્તુતિગાન કરતા ભટ્ટો દ્વારા વખાણાતા, ધર્મજ્ઞ ભરતજીએ નમ્રતાથી મસ્તક ઝુકાવી આર્યપાદ પકડી લીધા.
પાણ્ડુરં છત્રમાદાય શુક્લમાલ્યોપશોભિતમ્। શુક્લે ચ વાલવ્યજને રાજાર્હે હેમભૂષિતે
તેણે સફેદ ફૂલોની માળાથી શોભતા સફેદ છત્ર અને સોનેરી શણગારવાળા, રાજાને યોગ્ય એવા સફેદ ચામર પણ લીધા.
ઉપવાસકૃશો દીનશ્ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરઃ। ભ્રાતુરાગમનં શ્રુત્વા તત્પૂર્વં હર્ષમાગતઃ
ઉપવાસથી દુર્બળ, દુઃખી, વાલક અને કૃષ્ણમૃગચર્મ પહેરેલા ભરતજી, ભાઈના આવવાના સમાચાર સાંભળી પહેલેથી જ આનંદિત થયા.
પ્રત્યુદ્યયૌ યદા રામં મહાત્મા સચિવૈઃ સહ। અશ્વાનાં ખુરશબ્દૈશ્ચ રથનેમિસ્વનેન ચ
જ્યારે મહાન આત્માવાળા ભરતજી મંત્રીઓ સાથે રામજીને મળવા નીકળ્યા, ત્યારે ઘોડાઓના ખુરના અવાજ અને રથના ચકરાંની ઘંઘાટથી ધરતી ગુંજી ઉઠી.
શઙ્ખદુન્દુભિનાદેન સંચચાલેવ મેદિની। ગજાનાં બૃંહિતૈશ્ચાપિ શઙ્ખદુન્દુભિનિઃસ્વનૈઃ
શંખ અને દુન્દુભીના ઘોષથી, તેમજ હાથીઓના ગર્જનાથી, ધરતી જાણે ધ્રૂજી ઉઠી હતી.
કૃત્સ્નં તુ નગરં તત્ તુ નન્દિગ્રામમુપાગમત્। સમીક્ષ્ય ભરતો વાક્યમુવાચ પવનાત્મજમ્
પછી આખું શહેર નંદિગ્રામ પહોંચી ગયું; આ જોઈને ભરતજીએ પવનપુત્ર હનુમાનજીને કહ્યું.