આદિષ્ટા વાનરેન્દ્રેણ સુગ્રીવેણ મહાત્મના। દશ કોટ્યઃ પ્લવઙ્ગાનાં સર્વાઃ પ્રસ્થાપિતા દિશઃ
મહાન આત્માવાળા વાનરરાજ સુગ્રીવના આદેશથી દસ કરોડ વાનરોને સર્વ દિશાઓમાં મોકલવામાં આવ્યા.
તેષાં નો વિપ્રકૃષ્ટાનાં વિન્ધ્યે પર્વતસત્તમે। ભૃશં શોકાભિતપ્તાનાં મહાન્ કાલોઽત્યવર્તત
વિંધ્ય પર્વત પર, જે દૂર નહોતાં, ત્યાં દુઃખથી વ્યાકુળ થયેલા વાનરો માટે ઘણો સમય વીતી ગયો.
ભ્રાતા તુ ગૃધ્રરાજસ્ય સમ્પાતિર્નામ વીર્યવાન્। સમાખ્યાતિ સ્મ વસતીં સીતાં રાવણમન્દિરે
ગૃધ્રરાજના પરાક્રમી ભાઈ, સંપાતિએ, રાવણના મહેલમાં સીતાજી ક્યાં રહે છે તે વાત જણાવી.
સોઽહં દુઃખપરીતાનાં દુઃખં તજ્જ્ઞાતિનાં નુદન્। આત્મવીર્યં સમાસ્થાય યોજનાનાં શતં પ્લુતઃ। તત્રાહમેકામદ્રાક્ષમશોકવનિકાં ગતામ્
હું, દુઃખથી પીડાયેલી વાનરમંડળીનું દુઃખ દૂર કરવા માટે, પોતાની તાકાતથી શતયોજન દૂર ઉડી ગયો અને ત્યાં અશોકવટિકામાં એકલી બેઠેલી સીતાજીને જોયી.
કૌશેયવસ્ત્રાં મલિનાં નિરાનન્દાં દૃઢવ્રતામ્। તયા સમેત્ય વિધિવત્ પૃષ્ટ્વા સર્વમનિન્દિતામ્
રેશમી વસ્ત્ર પહેરેલી, મલિન, નિરાશ અને દૃઢ પ્રતિજ્ઞા ધરાવતી સીતાજી સાથે યોગ્ય રીતે મળીને, મેં બધું પૂછ્યું; તે સર્વ રીતે નિર્દોષ હતી.
અભિજ્ઞાનં મયા દત્તં રામનામાઙ્ગુલીયકમ્। અભિજ્ઞાનં મણિં લબ્ધ્વા ચરિતાર્થોઽહમાગતઃ
મેં રામનું નામ લખેલું મુદ્રિકાનું ચિહ્ન સીતાજીને આપ્યું. તેણે ઓળખાણરૂપે મણિ આપ્યો અને મારો કાર્ય પૂર્ણ કરીને હું પાછો આવ્યો.
મયા ચ પુનરાગમ્ય રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ। અભિજ્ઞાનં મયા દત્તમર્ચિષ્માન્ સ મહામણિઃ
પછી ફરી પાછો આવી, મેં નિર્દોષ કર્મ કરનારા રામને તેજસ્વી મહામણિ ઓળખાણરૂપે આપી.
શ્રુત્વા તાં મૈથિલીં રામસ્ત્વાશશંસે ચ જીવિતમ્। જીવિતાન્તમનુપ્રાપ્તઃ પીત્વામૃતમિવાતુરઃ
મૈથિલી સીતાના સંદેશ સાંભળી, રામે જીવવાનો આશાવાદ મેળવ્યો; જેમ બીમાર માણસ અમૃત પીધા પછી મૃત્યુના કિનારેથી પાછો ફરે.
ઉદ્યોજયિષ્યન્નુદ્યોગં દધ્રે લઙ્કાવધે મનઃ। જિઘાંસુરિવ લોકાન્તે સર્વાઁલ્લોકાન્ વિભાવસુઃ
રામે લંકાના વિનાશ માટે મનમાં પક્કડ કરી, યુદ્ધ માટે તૈયારી શરૂ કરી; જેમ જગતના અંતે અગ્નિ સર્વે જીવોને ભસ્મ કરવા તત્પર થાય છે.
તતઃ સમુદ્રમાસાદ્ય નલં સેતુમકારયત્। અતરત્ કપિવીરાણાં વાહિની તેન સેતુના
પછી દરિયા કિનારે પહોંચી, નલએ પુલ બાંધ્યો. એ પુલ પરથી વાનરવીરોની સેના પાર ગઈ.
પ્રહસ્તમવધીન્નીલઃ કુમ્ભકર્ણં તુ રાઘવઃ। લક્ષ્મણો રાવણસુતં સ્વયં રામસ્તુ રાવણમ્
નીલે પ્રહસ્તને માર્યો; રાઘવે કુંભકર્ણને સંહાર્યો; લક્ષ્મણે રાવણપુત્રને માર્યો અને રામે પોતે રાવણનો વધ કર્યો.
સ શક્રેણ સમાગમ્ય યમેન વરુણેન ચ। મહેશ્વરસ્વયંભૂભ્યાં તથા દશરથેન ચ
પછી રામે ઇન્દ્ર, યમ, વરુણ, મહાદેવ, બ્રહ્મા અને દશરથ સાથે મુલાકાત કરી.
તૈશ્ચ દત્તવરઃ શ્રીમાનૃષિભિશ્ચ સમાગતૈઃ। સુરર્ષિભિશ્ચ કાકુત્સ્થો વરાઁલ્લેભે પરંતપઃ
આ બધાએ અને એકત્ર થયેલા ઋષિ-મુનિઓ તથા દેવઋષિઓએ કાકુત્સ્થ રામને શુભ આશીર્વાદ અને વરદાન આપ્યા.
સ તુ દત્તવરઃ પ્રીત્યા વાનરૈશ્ચ સમાગતૈઃ। પુષ્પકેણ વિમાનેન કિષ્કિન્ધામભ્યુપાગમત્
એ રીતે આશીર્વાદ પામીને અને આનંદિત વાનરોએ જોડાઈ, તે પુષ્પક વિમાનમાં બેઠો અને કિષ્કિંધા તરફ પાછો ફર્યો.
તાં ગઙ્ગાં પુનરાસાદ્ય વસન્તં મુનિસંનિધૌ। અવિઘ્નં પુષ્યયોગેન શ્વો રામં દ્રષ્ટુમર્હસિ
પછી ફરીથી ગંગા પાસે પહોંચી, મુનિઓની વચ્ચે વસતા, તું શુભ પુષ્ય નક્ષત્રમાં, વિઘ્ન વિના, કાલે રામજીને જોઈ શકીશ.
તતઃ સ વાક્યૈર્મધુરૈર્હનૂમતો નિશમ્ય હૃષ્ટો ભરતઃ કૃતાઞ્જલિઃ। ઉવાચ વાણીં મનસઃ પ્રહર્ષિણીં ચિરસ્ય પૂર્ણઃ ખલુ મે મનોરથઃ
પછી હનુમાનજીના મધુર વચનો સાંભળી, ભરત આનંદથી હાથે જોડીને બોલ્યા: 'હવે તો ખરેખર મારા મનની ઈચ્છા પૂર્ણ થઈ ગઈ.'
thumb|સપ્તવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે સપ્તવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે એકસો સત્તાવીસમો સર્ગ સાંભળો.
શ્રુત્વા તુ પરમાનન્દં ભરતઃ સત્યવિક્રમઃ। હૃષ્ટમાજ્ઞાપયામાસ શત્રુઘ્નં પરવીરહા
આ પરમ આનંદના સમાચાર સાંભળી, સત્ય અને પરાક્રમમાં અડગ ભરત આનંદથી શત્રુઘ્નને આદેશ આપ્યો.
દૈવતાનિ ચ સર્વાણિ ચૈત્યાનિ નગરસ્ય ચ। સુગન્ધમાલ્યૈર્વાદિત્રૈરર્ચન્તુ શુચયો નરાઃ
બધા દેવતાઓ અને શહેરના મંદિરોમાં શુદ્ધ મનુષ્યો સુગંધિત ફૂલોની માળા અને વાદ્ય સાથે પૂજા કરે.
સૂતાઃ સ્તુતિપુરાણજ્ઞાઃ સર્વે વૈતાલિકાસ્તથા। સર્વે વાદિત્રકુશલા ગણિકાશ્ચૈવ સર્વશઃ
બધા સ્તુતિ અને પુરાણ જાણનારા ભટ, બધા વૈતાલિકો, બધા વાદ્યમાં નિપુણ અને તમામ નર્તકીઓ એકઠા થાય.
રાજદારાસ્તથામાત્યાઃ સૈન્યાઃ સેનાઙ્ગનાગણાઃ। બ્રાહ્મણાશ્ચ સરાજન્યાઃ શ્રેણીમુખ્યાસ્તથા ગણાઃ
રાજાની રાણીઓ, મંત્રીઓ, સૈનિકો, સેનાની સ્ત્રીઓ, બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, વેપારીવર્ગના મુખ્ય લોકો અને બધા જૂથો બહાર જાય.
અભિનિર્યાન્તુ રામસ્ય દ્રષ્ટું શશિનિભં મુખમ્। ભરતસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શત્રુઘ્નઃ પરવીરહા
બધા રામજીનું ચંદ્ર જેવા તેજસ્વી મુખ જોવા જાય; ભરતના આદેશ સાંભળી, શત્રુઘ્ને તરત જ કાર્ય કર્યું.
વિષ્ટીરનેકસાહસ્રીશ્ચોદયામાસ ભાગશઃ। સમીકુરુત નિમ્નાનિ વિષમાણિ સમાનિ ચ
શત્રુઘ્ને હજારો કામદારોને જૂથોમાં મોકલ્યા, જેમણે નીચા અને ઉંચા રસ્તાઓ સમાન અને સરખા કર્યા.
સ્થાનાનિ ચ નિરસ્યન્તાં નન્દિગ્રામાદિતઃ પરમ્। સિઞ્ચન્તુ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં હિમશીતેન વારિણા
નંદિગ્રામથી આગળના બધા અવરોધ દૂર કરવામાં આવે; આખી ધરતી પર ઠંડા અને શીતળ પાણીથી છાંટો મારવામાં આવે.
તતોઽભ્યવકિરન્ત્વન્યે લાજૈઃ પુષ્પૈશ્ચ સર્વતઃ। સમુચ્છ્રિતપતાકાસ્તુ રથ્યાઃ પુરવરોત્તમે
પછી બીજાઓ સર્વત્ર લાજ અને ફૂલો છાંટે; મહાનગરીના મુખ્ય રસ્તાઓ પર ઊંચા ધ્વજ લહેરાય.
શોભયન્તુ ચ વેશ્માનિ સૂર્યસ્યોદયનં પ્રતિ। સ્રગ્દામમુક્તપુષ્પૈશ્ચ સુવર્ણૈઃ પઞ્ચવર્ણકૈઃ
ઘરોને પૂર્વ દિશામાં, સૂર્યોદય તરફ, ફૂલોની માળા, મુક્તાની દોરીઓ અને પાંચ રંગના સુવર્ણ આભૂષણોથી શોભાવા દે.
રાજમાર્ગમસમ્બાધં કિરન્તુ શતશો નરાઃ। તતસ્તચ્છાસનં શ્રુત્વા શત્રુઘ્નસ્ય મુદાન્વિતાઃ
સૈંકડો લોકો રાજમાર્ગ પર ફૂલો છાંટે અને રસ્તો વિશાળ બનાવે; પછી શત્રુઘ્નના આદેશ સાંભળી સૌ આનંદિત થયા.
ધૃષ્ટિર્જયન્તો વિજયઃ સિદ્ધાર્થશ્ચાર્થસાધકઃ। અશોકો મન્ત્રપાલશ્ચ સુમન્ત્રશ્ચાપિ નિર્યયુઃ
ધૃષ્ટિ, જયંત, વિજય, સિદ્ધાર્થ, અર્થસાધક, અશોક, મંત્રપાલ અને સુમંત્ર બહાર નીકળી ગયા.
મત્તૈર્નાગસહસ્રૈશ્ચ સધ્વજૈઃ સુવિભૂષિતૈઃ। અપરે હેમકક્ષાભિઃ સગજાભિઃ કરેણુભિઃ
હજારો મદમસ્ત હાથીઓ, ધ્વજ અને સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ, અને સુવર્ણ પટ્ટા ધારણ કરેલ ગજ અને ગજણીઓ સાથે બીજાઓ પણ નીકળી પડ્યા.
નિર્યયુસ્તુરગાક્રાન્તા રથૈશ્ચ સુમહારથાઃ। શક્ત્યૃષ્ટિપાશહસ્તાનાં સધ્વજાનાં પતાકિનામ્
મહાન રથીઓ ઘોડા અને રથ પર ચડી, શક્તિ, ભાલા, ફાંસ અને ધ્વજ લઈને, લહેરાતા ધ્વજ સાથે બહાર નીકળી.