પૂર્વં પ્રતિજ્ઞા વિદિતા વીર્યશુલ્કા મમાત્મજા। રાજાનશ્ચ કૃતામર્ષા નિર્વીર્યા વિમુખીકૃતાઃ
મારી પહેલાની પ્રતિજ્ઞા તમને ખબર છે—મારી દીકરીને વીર્યના આધારે જીતવી હતી; અનેક રાજાઓ પ્રયત્ન કરીને નિષ્ફળ રહ્યા અને અસંતોષથી પાછા ફર્યા.
સેયં મમ સુતા રાજન્ વિશ્વામિત્રપુરસ્કૃતૈઃ। યદૃચ્છયાગતૈ રાજન્ નિર્જિતા તવ પુત્રકૈઃ
હે રાજા, મારી આ દીકરીને, વિશ્વામિત્રજી અને અન્ય મહાનુભાવો સાથે આવેલા તમારા પુત્રોએ, સંયોગથી જીત મેળવી છે.
તચ્ચ રત્નં ધનુર્દિવ્યં મધ્યે ભગ્નં મહાત્મના। રામેણ હિ મહાબાહો મહત્યાં જનસંસદિ
તે અમૂલ્ય અને દિવ્ય ધનુષ્ય મહાસભામાં, બાહુબલી અને મહાત્મા રામે તોડી નાખ્યું.
અસ્મૈ દેયા મયા સીતા વીર્યશુલ્કા મહાત્મને। પ્રતિજ્ઞાં તર્તુમિચ્છામિ તદનુજ્ઞાતુમર્હસિ
મહાત્મા રામે વીર્યથી જીતેલી સીતાને હવે હું આપવી જોઈએ; મારી પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરવા માંગું છું—કૃપા કરીને તમારી મંજૂરી આપો.
સોપાધ્યાયો મહારાજ પુરોહિતપુરસ્કૃતઃ। શીઘ્રમાગચ્છ ભદ્રં તે દ્રષ્ટુમર્હસિ રાઘવૌ
મહારાજ, તમારા ગુરુઓ અને પુજારીઓ સાથે તરત જ સુખ-સલામત અહીં આવો; તમારે રઘુકુળના બે પુત્રોને અવશ્ય જોવા જોઈએ.
પ્રતિજ્ઞાં મમ રાજેન્દ્ર નિર્વર્તયિતુમર્હસિ। પુત્રયોરુભયોરેવ પ્રીતિં ત્વમુપલપ્સ્યસે
રાજાધિરાજ, તમે મારી પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરો; તમને બંને પુત્રોની પ્રીતિ મળશે.
એવં વિદેહાધિપતિર્મધુરં વાક્યમબ્રવીત્। વિશ્વામિત્રાભ્યનુજ્ઞાતઃ શતાનન્દમતે સ્થિતઃ
આ રીતે, વૈદેહના રાજાએ, વિશ્વામિત્રજીની મંજૂરી અને શતાનંદજીની સંમતિથી, મધુર વચન કહ્યું.
દૂતવાક્યં તુ તચ્છ્રુત્વા રાજા પરમહર્ષિતઃ। વસિષ્ઠં વામદેવં ચ મન્ત્રિણશ્ચૈવમબ્રવીત્
આ દૂતનું સંદેશો સાંભળીને રાજા ખૂબ આનંદિત થયા અને વસિષ્ઠજી, વામદેવજી તથા પોતાના મંત્રીઓ સાથે વાત કરી.
ગુપ્તઃ કુશિકપુત્રેણ કૌસલ્યાનન્દવર્ધનઃ। લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વિદેહેષુ વસત્યસૌ
કૌશિકપુત્રના રક્ષણ હેઠળ, કૌશલ્યાના આનંદ રામ પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે વૈદેહોમાં રહે છે.
દૃષ્ટવીર્યસ્તુ કાકુત્સ્થો જનકેન મહાત્મના। સમ્પ્રદાનં સુતાયાસ્તુ રાઘવે કર્તુમિચ્છતિ
મહાત્મા જનકે રામનું પરાક્રમ જોઈને પોતાની દીકરી રાઘવને આપવા ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે.
યદિ વો રોચતે વૃત્તં જનકસ્ય મહાત્મનઃ। પુરીં ગચ્છામહે શીઘ્રં મા ભૂત્ કાલસ્ય પર્યયઃ
જો મહાત્મા જનકનું વર્તન તમને ગમે, તો ચાલો તરત જ તેમની નગરી તરફ જઈએ, જેથી સમય બગડે નહીં.
મન્ત્રિણો બાઢમિત્યાહુઃ સહ સર્વૈર્મહર્ષિભિઃ। સુપ્રીતશ્ચાબ્રવીદ્ રાજા શ્વો યાત્રેતિ ચ મન્ત્રિણઃ
મંત્રીઓ અને બધા મહર્ષિઓએ 'નિશ્ચિત' કહીને સંમતિ આપી; રાજાએ આનંદપૂર્વક મંત્રીઓને કહ્યું, 'આપણે આવતીકાલે રવાના થઈશું.'
મન્ત્રિણસ્તુ નરેન્દ્રસ્ય રાત્રિં પરમસત્કૃતાઃ। ઊષુઃ પ્રમુદિતાઃ સર્વે ગુણૈઃ સર્વૈઃ સમન્વિતાઃ
રાજાના મંત્રીઓનું ખૂબ સન્માન થયું અને તેઓ બધાએ આનંદપૂર્વક, સર્વગુણોથી યુક્ત રહી, ત્યાં રાત વિતાવી.
thumb|એકોનસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે એકોનસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ ॥૧-
હવે શ્રદ્ધાવાન વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો ઓગણસિત્તેરમો સર્ગ સાંભળો.
તતો રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં સોપાધ્યાયઃ સબાન્ધવઃ। રાજા દશરથો હૃષ્ટઃ સુમન્ત્રમિદમબ્રવીત્
પછી, રાત વીતી ગયા પછી, રાજા દશરથજી ગુરુઓ અને સંબંધીઓ સાથે આનંદિત થઈને સુમંત્રને કહ્યું.
અદ્ય સર્વે ધનાધ્યક્ષા ધનમાદાય પુષ્કલમ્। વ્રજન્ત્વગ્રે સુવિહિતા નાનારત્નસમન્વિતાઃ
આજે બધા ખજાનચીઓ વિવિધ રત્નોથી ભરપૂર અને સારી રીતે તૈયાર થયેલું ઘણું ધન લઈને આગળ વધે.
ચતુરંગબલં ચાપિ શીઘ્રં નિર્યાતુ સર્વશઃ। મમાજ્ઞાસમકાલં ચ યાનં યુગ્યમનુત્તમમ્
મારો આદેશ મળતાં જ, ચારે અંગની સેના પૂરી ઝડપથી તૈયાર થઈ જાય અને મારા માટે શ્રેષ્ઠ રથ પણ તરત જ જોડાઈ જાય.
વસિષ્ઠો વામદેવશ્ચ જાબાલિરથ કશ્યપઃ। માર્કણ્ડેયસ્તુ દીર્ઘાયુર્ઋષિઃ કાત્યાયનસ્તથા
વસિષ્ઠ, વામદેવ, જાબાલી, કશ્યપ, દીર્ઘ આયુષ્યવાળા માર્કંડેય અને કાત્યાયન — એ બધા અહીં હાજર રહે.
એતે દ્વિજાઃ પ્રયાન્ત્વગ્રે સ્યન્દનં યોજયસ્વ મે। યથા કાલાત્યયો ન સ્યાદ્ દૂતા હિ ત્વરયન્તિ મામ્
આ બધા બ્રાહ્મણો આગળ જાય અને મારા માટે રથ પણ જોડો, જેથી કોઈ વિલંબ ન થાય, કેમ કે દૂતોએ મને ઉતાવળ કરાવી છે.
વચનાચ્ચ નરેન્દ્રસ્ય સેના ચ ચતુરંગિણી। રાજાનમૃષિભિઃ સાર્ધં વ્રજન્તં પૃષ્ઠતોઽન્વયાત્
રાજાના આદેશથી, ચારે અંગની સેના ઋષિઓ સાથે જતા રાજાને પાછળથી અનુસરી.
ગત્વા ચતુરહં માર્ગં વિદેહાનભ્યુપેયિવાન્। રાજા ચ જનકઃ શ્રીમાન્ શ્રુત્વા પૂજામકલ્પયત્
ચાર દિવસનો માર્ગ પારીને તે વિદેહ દેશમાં પહોંચ્યો. રાજા જનકે એના આવવાની ખબર સાંભળી, સન્માનની તૈયારી કરી.
તતો રાજાનમાસાદ્ય વૃદ્ધં દશરથં નૃપમ્। મુદિતો જનકો રાજા પ્રહર્ષં પરમં યયૌ
પછી, વૃદ્ધ દશરથ રાજાને મળીને, રાજા જનક આનંદથી પરિપૂર્ણ થઈ, અત્યંત પ્રસન્નતા અનુભવી.
ઉવાચ વચનં શ્રેષ્ઠો નરશ્રેષ્ઠં મુદાન્વિતમ્। સ્વાગતં તે નરશ્રેષ્ઠ દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તોઽસિ રાઘવ
પ્રસન્ન મનથી શ્રેષ્ઠ રાજાએ શ્રેષ્ઠ પુરુષને કહ્યું: 'તમારું સ્વાગત છે, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ! શુભ સંજોગે તમે આવ્યા, રાઘવ.'
પુત્રયોરુભયોઃ પ્રીતિં લપ્સ્યસે વીર્યનિર્જિતામ્। દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તો મહાતેજા વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ
તમે બંને પુત્રોની પરાક્રમથી પ્રાપ્ત થયેલી ખુશી મેળવો; શુભ સંજોગે મહાન તેજસ્વી વસિષ્ઠ ઋષિ પણ આવ્યા છે.
સહ સર્વૈર્દ્વિજશ્રેષ્ઠૈર્દેવૈરિવ શતક્રતુઃ। દિષ્ટ્યા મે નિર્જિતા વિઘ્ના દિષ્ટ્યા મે પૂજિતં કુલમ્
બધા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો સાથે, જેમ ઇન્દ્ર દેવતાઓ સાથે હોય એમ, શુભ સંજોગે મારા બધા વિઘ્નો દૂર થયા અને મારા કુળનું સન્માન થયું.
રાઘવૈઃ સહ સમ્બન્ધાદ્ વીર્યશ્રેષ્ઠૈર્મહાબલૈઃ। શ્વઃ પ્રભાતે નરેન્દ્ર ત્વં સંવર્તયિતુમર્હસિ
વીરતા અને બળમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાઘવો સાથેના સંબંધથી, હે રાજા, તમે આવતીકાલે વહેલી સવારે વિધિનું આયોજન કરો.
યજ્ઞસ્યાન્તે નરશ્રેષ્ઠ વિવાહમૃષિસત્તમૈઃ। તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા ઋષિમધ્યે નરાધિપઃ
યજ્ઞ પૂરો થયા પછી, હે શ્રેષ્ઠ રાજા, શ્રેષ્ઠ ઋષિઓની હાજરીમાં લગ્નવિધિ થાય; ઋષિઓ વચ્ચે આ વાત સાંભળી, રાજાએ જવાબ આપ્યો.
વાક્યં વાક્યવિદાં શ્રેષ્ઠઃ પ્રત્યુવાચ મહીપતિમ્। પ્રતિગ્રહો દાતૃવશઃ શ્રુતમેતન્મયા પુરા
વાણીમાં નિપુણ એવા શ્રેષ્ઠ પુરુષે રાજાને ઉત્તર આપ્યો: 'સ્વીકાર તો દાતા પર આધાર રાખે છે; આ વાત મેં અગાઉથી સાંભળી છે.'
યથા વક્ષ્યસિ ધર્મજ્ઞ તત્ કરિષ્યામહે વયમ્। તદ્ ધર્મિષ્ઠં યશસ્યં ચ વચનં સત્યવાદિનઃ
'તમે જે કહેશો, હે ધર્મને જાણનારા, એ પ્રમાણે અમે કરશું; તમારું વચન ધર્મમય, પ્રસિદ્ધ અને સત્યવાદીનું છે.'
શ્રુત્વા વિદેહાધિપતિઃ પરં વિસ્મયમાગતઃ। તતઃ સર્વે મુનિગણાઃ પરસ્પરસમાગમે
આ સાંભળીને વિદેહના રાજા ખૂબ આશ્ચર્યચકિત થયો; પછી બધા મુનિગણો પરસ્પર મળ્યા.