મારીચદર્શનં ચૈવ સીતોન્મથનમેવ ચ। કબન્ધદર્શનં ચૈવ પમ્પાભિગમનં તથા
'મારીચનો દર્શન, સીતાનું અપહરણ, કબંધ સાથે મુલાકાત અને પછી પંપા તળાવ સુધી પહોંચવું — આ બધું થયું.'
સુગ્રીવેણ ચ તે સખ્યં યત્ર વાલી હતસ્ત્વયા। માર્ગણં ચૈવ વૈદેહ્યાઃ કર્મ વાતાત્મજસ્ય ચ
'પછી તારી સુગ્રીવ સાથે મિત્રતા થઈ, જેમાં વાલી તારા હાથે મારાયો; પછી વૈદેહીનું શોધકામ અને પવનપુત્રના કાર્યો થયા.'
વિદિતાયાં ચ વૈદેહ્યાં નલસેતુર્યથા કૃતઃ। યથા ચાદીપિતા લઙ્કા પ્રહૃષ્ટૈર્હરિયૂથપૈઃ
'જ્યારે વૈદેહી મળી, ત્યારે નલએ પુલ બાંધ્યો; અને પછી આનંદિત વાનર સેનાપતિઓએ લંકાને અગ્નિ આપી.'
સપુત્રબાન્ધવામાત્યઃ સબલઃ સહવાહનઃ। યથા ચ નિહતઃ સંખ્યે રાવણો બલદર્પિતઃ
'પુત્રો, સગાં, મંત્રીઓ, સેના અને વાહનો સાથે, પોતાની શક્તિનો ગર્વ કરતો રાવણ, તારા હાથે યુદ્ધમાં મારાયો.'
યથા ચ નિહતે તસ્મિન્ રાવણે દેવકણ્ટકે। સમાગમશ્ચ ત્રિદશૈર્યથા દત્તશ્ચ તે વરઃ
'જ્યારે દેવતાઓના દુઃખદાતા રાવણ મારાયો, ત્યારે દેવતાઓ સાથે તારો મિલન થયો અને તને વરદાન મળ્યું.'
સર્વં મમૈતદ્ વિદિતં તપસા ધર્મવત્સલ। સમ્પતન્તિ ચ મે શિષ્યાઃ પ્રવૃત્ત્યાખ્યાઃ પુરીમિતઃ
હે ધર્મપ્રેમી, મને આ બધું મારી તપસ્યા દ્વારા ખબર પડી ગયું છે. મારા શિષ્યો, શહેરમાંથી જે કંઈ બન્યું હોય તે જાણાવી દે છે.
અહમપ્યત્ર તે દદ્મિ વરં શસ્ત્રભૃતાં વર। અર્ઘ્યં પ્રતિગૃહાણેદમયોધ્યાં શ્વો ગમિષ્યસિ
હું પણ હવે તને એક વરદાન આપું છું, હે શ્રેષ્ઠ યોદ્ધા. આ અતિથ્ય સ્વીકાર, કેમ કે કાલે તું અયોધ્યા જશે.
તસ્ય તચ્છિરસા વાક્યં પ્રતિગૃહ્ય નૃપાત્મજઃ। બાઢમિત્યેવ સંહૃષ્ટઃ શ્રીમાન્ વરમયાચત
રાજકુમારે નમ્રતાથી એ વચન સ્વીકારી, આનંદથી 'જેમ કહ્યું તેમ' કહ્યું અને પછી એક વરદાન માગ્યું.
અકાલફલિનો વૃક્ષાઃ સર્વે ચાપિ મધુસ્રવાઃ। ફલાન્યમૃતગન્ધીનિ બહૂનિ વિવિધાનિ ચ
બધા ઝાડો, જે અસમયે ફળ આપે છે અને મધ ટપકાવે છે, એ બધા અનેક પ્રકારના અમૃતસુગંધિત ફળોથી ભરપૂર થાય.
ભવન્તુ માર્ગે ભગવન્નયોધ્યાં પ્રતિ ગચ્છતઃ। તથેતિ ચ પ્રતિજ્ઞાતે વચનાત્ સમનન્તરમ્
હે ભગવન, અયોધ્યા તરફ જતા રસ્તે આવા ઝાડો ઊભા રહે. અને જેમજ વચન આપ્યું, એમ તરત જ એ થયું.
અભવન્ પાદપાસ્તત્ર સ્વર્ગપાદપસંનિભાઃ। નિષ્ફલાઃ ફલિનશ્ચાસન્ વિપુષ્પાઃ પુષ્પશાલિનઃ
ત્યાં સ્વર્ગના વૃક્ષો જેવા ઝાડો ઉભા થયા, જેમાં કેટલાક નિઃફળ અને કેટલાક ફળથી ભરેલા, કેટલાક વિના ફૂલ અને કેટલાક ફૂલોથી ભરપૂર હતા.
શુષ્કાઃ સમગ્રપત્રાસ્તે નગાશ્ચૈવ મધુસ્રવાઃ। સર્વતો યોજનાસ્તિસ્રો ગચ્છતામભવંસ્તદા
સૂકા ઝાડો પણ આખા પાંદડા સાથે ઊભા રહ્યા અને મધ ટપકાવતા ઝાડો પણ હતા. તેઓ જતા હતા, ત્યાં ત્રણ યોજન સુધી બધે આવું જ હતું.
તતઃ પ્રહૃષ્ટાઃ પ્લવગર્ષભાસ્તે બહૂનિ દિવ્યાનિ ફલાનિ ચૈવ। કામાદુપાશ્નન્તિ સહસ્રશસ્તે મુદાન્વિતાઃ સ્વર્ગજિતો યથૈવ
પછી વાનરમુખ્યો ખૂબ આનંદિત થયા અને હજારોની સંખ્યામાં મનગમતાં દિવ્ય ફળો ખાધા, જેમ સ્વર્ગ જીતનારા આનંદથી ભોજન કરે છે.
thumb|પઞ્ચવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે પઞ્ચવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
આપણે હવે એકસો પચ્ચીસમો સર્ગ સાંભળીએ. શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો એકસો પચ્ચીસમો સર્ગ અહીં પૂર્ણ થાય છે.
અયોધ્યાં તુ સમાલોક્ય ચિન્તયામાસ રાઘવઃ। પ્રિયકામઃ પ્રિયં રામસ્તતસ્ત્વરિતવિક્રમઃ
રાઘવએ અયોધ્યાને જોઈને પોતાના પ્રિયજનોની યાદમાં વિચાર કર્યો. પછી રામ, જે પ્રિયને ઇચ્છે છે અને ઝડપથી કાર્ય કરે છે, એણે મનમાં નક્કી કર્યું.
ચિન્તયિત્વા તતો દૃષ્ટિં વાનરેષુ ન્યપાતયત્। ઉવાચ ધીમાંસ્તેજસ્વી હનૂમન્તં પ્લવંગમમ્
વિચાર કર્યા પછી એણે વાનરો તરફ નજર કરી અને બુદ્ધિશાળી, તેજસ્વી હનુમાનને કહ્યું.
અયોધ્યાં ત્વરિતો ગત્વા શીઘ્રં પ્લવગસત્તમ। જાનીહિ કચ્ચિત્ કુશલી જનો નૃપતિમન્દિરે
હે શ્રેષ્ઠ વાનર, તું ઝડપથી અયોધ્યા પહોંચી જા અને રાજમહેલમાં બધું સુખ-શાંતિથી છે કે કેમ એ જાણી આવ.
શૃઙ્ગવેરપુરં પ્રાપ્ય ગુહં ગહનગોચરમ્। નિષાદાધિપતિં બ્રૂહિ કુશલં વચનાન્મમ
શૃંગવેરપુર પહોંચીને જંગલમાં રહેતા નિષાદરાજ ગુહાને મારી સુખાક્ષમતા કહી દે.
શ્રુત્વા તુ માં કુશલિનમરોગં વિગતજ્વરમ્। ભવિષ્યતિ ગુહઃ પ્રીતઃ સ મમાત્મસમઃ સખા
જ્યારે ગુહાને ખબર પડશે કે હું સુખી છું, બીમાર નથી અને કોઈ દુઃખ નથી, ત્યારે એ, જે મને આત્માસમાન મિત્ર છે, ખુશ થશે.
અયોધ્યાયાશ્ચ તે માર્ગં પ્રવૃત્તિં ભરતસ્ય ચ। નિવેદયિષ્યતિ પ્રીતો નિષાદાધિપતિર્ગુહઃ
નિષાદરાજ ગુહા ખુશ થઈને તને અયોધ્યા જવાનો રસ્તો અને ભરતની હાલત વિશે બધું જણાવી દેશે.
ભરતસ્તુ ત્વયા વાચ્યઃ કુશલં વચનાન્મમ। સિદ્ધાર્થં શંસ માં તસ્મૈ સભાર્યં સહલક્ષ્મણમ્
તારે ભરતને પણ મારી સુખાક્ષમતા કહી દેવી. એને કહેજે કે હું મારો ઉદ્દેશ્ય પૂર્ણ કર્યો છે અને મારી પત્ની તથા લક્ષ્મણ સાથે છું.
હરણં ચાપિ વૈદેહ્યા રાવણેન બલીયસા। સુગ્રીવેણ ચ સંવાદં વાલિનશ્ચ વધં રણે
એને એ પણ કહી દેવું કે શક્તિશાળી રાવણે વૈદેહીનું અપહરણ કર્યું, સુગ્રીવ સાથે મારો સંવાદ થયો અને વાલીનું યુદ્ધમાં વધ થયું.
મૈથિલ્યન્વેષણં ચૈવ યથા ચાધિગતા ત્વયા। લઙ્ઘયિત્વા મહાતોયમાપગાપતિમવ્યયમ્
મૈથિલીની શોધ કેવી રીતે થઈ અને તું મહાસાગર પાર કરીને એને કેવી રીતે શોધી કાઢી, એ પણ ભરતને કહી દે.
ઉપયાનં સમુદ્રસ્ય સાગરસ્ય ચ દર્શનમ્। યથા ચ કારિતઃ સેતૂ રાવણશ્ચ યથા હતઃ
સમુદ્ર સુધી પહોંચવાનો માર્ગ, દરિયાની દૃશ્યાવળી, પુલ બનાવવાની વાત અને રાવણ કેવી રીતે મારાયો તે બધું વર્ણવો.
વરદાનં મહેન્દ્રેણ બ્રહ્મણા વરુણેન ચ। મહાદેવપ્રસાદાચ્ચ પિત્રા મમ સમાગમમ્
ઇન્દ્ર, બ્રહ્મા અને વરુણે જે આશીર્વાદ આપ્યા, મહાદેવની કૃપા અને પિતાજી સાથે મળવાની વાત પણ કહો.
ઉપયાતં ચ માં સૌમ્ય ભરતાય નિવેદય। સહ રાક્ષસરાજેન હરીણામીશ્વરેણ ચ
હે સૌમ્ય, હું રાક્ષસોના રાજા અને વાનરરાજા સાથે આવ્યો છું, એ વાત ભરતને જઇને કહો.
જિત્વા શત્રુગણાન્ રામઃ પ્રાપ્ય ચાનુત્તમં યશઃ। ઉપાયાતિ સમૃદ્ધાર્થઃ સહ મિત્રૈર્મહાબલૈઃ
રામે દુશ્મનોને હરાવીને શ્રેષ્ઠ યશ મેળવ્યું છે અને પોતાના શક્તિશાળી મિત્રો સાથે સફળતાપૂર્વક આવી રહ્યો છે.
એતચ્છ્રુત્વા યમાકારં ભજતે ભરતસ્તતઃ। સ ચ તે વેદિતવ્યઃ સ્યાત્ સર્વં યચ્ચાપિ માં પ્રતિ
આ બધું સાંભળ્યા પછી ભરત જેવો સ્વભાવ બતાવે, તે બધું ધ્યાનથી જો અને મારી પાસે બધું જાણાવી દેજે.
જ્ઞેયાઃ સર્વે ચ વૃત્તાન્તા ભરતસ્યેઙ્ગિતાનિ ચ। તત્ત્વેન મુખવર્ણેન દૃષ્ટ્યા વ્યાભાષિતેન ચ
ભરતના બધા વર્તન અને ઇરાદા, તેના ચહેરાના ભાવ, નજર અને બોલવાથી સાચી રીતે સમજજે.
સર્વકામસમૃદ્ધં હિ હસ્ત્યશ્વરથસંકુલમ્। પિતૃપૈતામહં રાજ્યં કસ્ય નાવર્તયેન્મનઃ
જે રાજ્યમાં બધું સુખ છે, હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલું છે, એવું વંશપરંપરાગત રાજ્ય કોનું મન પાછું ખેંચતું નથી?