અભિત્વરય સુગ્રીવ ગચ્છામઃ પ્લવગાધિપ। એવમુક્તસ્તુ સુગ્રીવો રામેણામિતતેજસા
'સુગ્રીવ, વાનરાધિપતિ, તું જલદી કર, આપણે ચાલીએ'; આમ અમિત તેજસ્વી રામે કહ્યું.
વાનરાધિપતિઃ શ્રીમાંસ્તૈશ્ચ સર્વૈઃ સમાવૃતઃ। પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં શીઘ્રં તારામુદ્વીક્ષ્ય સોઽબ્રવીત્
પછી તેજસ્વી વાનરાધિપતિ સુગ્રીવ બધા સાથે ઝડપથી અંતઃપુરમાં ગયો અને તારા પાસે જઈને કહ્યું:
પ્રિયે ત્વં સહ નારીભિર્વાનરાણાં મહાત્મનામ્। રાઘવેણાભ્યનુજ્ઞાતા મૈથિલીપ્રિયકામ્યયા
'પ્રિયે, તું મહાન વાનરોની પત્નીઓ સાથે, રાઘવ દ્વારા, વૈદેહી સીતા માટે આનંદથી, અયોધ્યા જવાની મંજૂરી પામી છે.'
ત્વર ત્વમભિગચ્છામો ગૃહ્ય વાનરયોષિતઃ। અયોધ્યાં દર્શયિષ્યામઃ સર્વા દશરથસ્ત્રિયઃ
'હવે તું ત્વરે, વાનર સ્ત્રીઓને લઈને આપણે ચાલીએ; આપણે દશરથજીની બધી રાણીઓ અયોધ્યામાં દેખાડશું.'
સુગ્રીવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તારા સર્વાઙ્ગશોભના। આહૂય ચાબ્રવીત્ સર્વા વાનરાણાં તુ યોષિતઃ
સુગ્રીવના વચન સાંભળી, સર્વાંગી સુંદર તારા એ બધી વાનર સ્ત્રીઓને બોલાવીને કહ્યું:
સુગ્રીવેણાભ્યનુજ્ઞાતા ગન્તું સર્વૈશ્ચ વાનરૈઃ। મમ ચાપિ પ્રિયં કાર્યમયોધ્યાદર્શનેન ચ
'સુગ્રીવ અને બધા વાનરોની મંજૂરીથી આપણે જઈ શકીએ છીએ; અને અયોધ્યા જોવું એ પણ મારું મનપસંદ છે.'
પ્રવેશં ચૈવ રામસ્ય પૌરજાનપદૈઃ સહ। વિભૂતિં ચૈવ સર્વાસાં સ્ત્રીણાં દશરથસ્ય ચ
'અમે રામજીના શહેરમાં પ્રવેશ અને ત્યાંના નાગરિકો સાથે, દશરથજીની બધી રાણીઓની વૈભવતા જોશું.'
તારયા ચાભ્યનુજ્ઞાતાઃ સર્વા વાનરયોષિતઃ। નેપથ્યવિધિપૂર્વં તુ કૃત્વા ચાપિ પ્રદક્ષિણમ્
તારાની મંજૂરીથી બધી વાનર સ્ત્રીઓએ શૃંગાર કરીને પરંપરા મુજબ પ્રદક્ષિણ કરી.
અધ્યારોહન્ વિમાનં તત્ સીતાદર્શનકાઙ્ક્ષયા। તાભિઃ સહોત્થિતં શીઘ્રં વિમાનં પ્રેક્ષ્ય રાઘવઃ
સીતા ને જોવા માટે તેઓએ ઝડપથી તે વિમાને ચઢી લીધું; અને તે સ્ત્રીઓ સાથે વિમાન ઊડી રહ્યું હતું, તે જોઈને રાઘવે નિહાળ્યું.
ઋષ્યમૂકસમીપે તુ વૈદેહીં પુનરબ્રવીત્। દૃશ્યતેઽસૌ મહાન્ સીતે સવિદ્યુદિવ તોયદઃ
ઋષ્યમૂક પાસે શ્રીરામે ફરીથી વૈદેહીને કહ્યું: 'સીતા, એ મોટો પર્વત જુઓ, વીજળી સાથેના મેઘ જેવો લાગે છે.'
ઋષ્યમૂકો ગિરિવરઃ કાઞ્ચનૈર્ધાતુભિર્વૃતઃ। અત્રાહં વાનરેન્દ્રેણ સુગ્રીવેણ સમાગતઃ
ઋષ્યમૂક એ સુંદર પર્વત છે, જે સોનાની ધાતુઓથી શોભાયમાન છે. અહીં જ હું વાનરરાજ સુગ્રીવ સાથે મળ્યો હતો.
સમયશ્ચ કૃતઃ સીતે વધાર્થં વાલિનો મયા। એષા સા દૃશ્યતે પમ્પા નલિની ચિત્રકાનના
સીતા, અહીં જ મેં વાલીનો વધ કરવા સુગ્રીવ સાથે વચન આપ્યું હતું. એ રહી સુંદર કમળોથી ભરેલી પંપા સરોવર અને મનોહર વન.
ત્વયા વિહીનો યત્રાહં વિલલાપ સુદુઃખિતઃ। અસ્યાસ્તીરે મયા દૃષ્ટા શબરી ધર્મચારિણી
જ્યાં હું તારા વિના ખૂબ દુઃખી થઈને રડ્યો હતો, એ સરોવર કાંઠે મને ધર્મનિષ્ઠ શબરી મળી હતી.
અત્ર યોજનબાહુશ્ચ કબન્ધો નિહતો મયા। દૃશ્યતેઽસૌ જનસ્થાને શ્રીમાન્ સીતે વનસ્પતિઃ
અહીં જ યોજન જેટલી લાંબી ભુજાવાળો કબંધ માર્યો હતો. અને જનસ્થાનમાં, સીતા, એ તેજસ્વી વૃક્ષ દેખાય છે.
જટાયુશ્ચ મહાતેજાસ્તવ હેતોર્વિલાસિનિ। રાવણેન હતો યત્ર પક્ષિણાં પ્રવરો બલી
અને એ જ જગ્યાએ, પ્રિયે, પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને શક્તિશાળી જટાયુ, તારા خاطر રાવણે મારી નાખ્યો હતો.
ખરશ્ચ નિહતો યત્ર દૂષણશ્ચ નિપાતિતઃ। ત્રિશિરાશ્ચ મહાવીર્યો મયા બાણૈરજિહ્મગૈઃ
અહીં ખરા માર્યો ગયો, દૂષણ પણ ધરાશાયી થયો અને મહાવીર ત્રિશિરાને મેં સીધી તીરો વડે ઢાળી દીધો.
એતત્ તદાશ્રમપદમસ્માકં વરવર્ણિનિ। પર્ણશાલા તથા ચિત્રા દૃશ્યતે શુભદર્શને
એ જ અમારું આશ્રમ છે, સુંદર રૂપાવતી, અને એ રહી પર્ણકુટી, જે જોવા ખૂબ મનોહર લાગે છે.
યત્ર ત્વં રાક્ષસેન્દ્રેણ રાવણેન હૃતા બલાત્। એષા ગોદાવરી રમ્યા પ્રસન્નસલિલા શુભા
અહીં જ રાક્ષસોના રાજા રાવણે તને બળજબરીથી અપહરણ કર્યું હતું. આ રહી સુંદર, શુદ્ધ અને આનંદદાયી ગોદાવરી નદી.
અગસ્ત્યસ્યાશ્રમશ્ચૈવ દૃશ્યતે કદલીવૃતઃ। દીપ્તશ્ચૈવાશ્રમે હ્યેષ સુતીક્ષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ
અહીં અગસ્ત્યમુનિનું આશ્રમ છે, જે કેળાના ઝાડોથી ઘેરાયેલું છે. અને અહીં મહાન આત્માવાળા સુતીક્ષ્ણ મુનિનું તેજસ્વી આશ્રમ છે.
દૃશ્યતે ચૈવ વૈદેહિ શરભઙ્ગાશ્રમો મહાન્। ઉપયાતઃ સહસ્રાક્ષો યત્ર શક્રઃ પુરંદરઃ
અહીં, વૈદેહી, એ મહાન શરભંગમુનિનું આશ્રમ છે, જ્યાં કદી સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્ર પધાર્યા હતા.
અસ્મિન્ દેશે મહાકાયો વિરાધો નિહતો મયા। એતે તે તાપસા દેવિ દૃશ્યન્તે તનુમધ્યમે
આ પ્રદેશમાં મેં મહાકાય વિરાધને મારો હતો. જુઓ, સુકુમારી, એ તપસ્વીઓ અહીં દેખાય છે.
અત્રિઃ કુલપતિર્યત્ર સૂર્યવૈશ્વાનરોપમઃ। અત્ર સીતે ત્વયા દૃષ્ટા તાપસી ધર્મચારિણી
અહીં કુળપતિ અત્રિ છે, જે સૂર્ય અને અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવે છે. અહીં, સીતા, તું ધર્મનિષ્ઠ તપસ્વિ સ્ત્રીને જોઈ હતી.
અસૌ સુતનુ શૈલેન્દ્રશ્ચિત્રકૂટઃ પ્રકાશતે। અત્ર માં કૈકયીપુત્રઃ પ્રસાદયિતુમાગતઃ
એ રહી સુકુમારી, તેજસ્વી પર્વતરાજ ચિત્રકૂટ. અહીં કૈકેયીપુત્ર મને મનાવવા આવ્યો હતો.
એષા સા યમુના રમ્યા દૃશ્યતે ચિત્રકાનના। ભરદ્વાજાશ્રમઃ શ્રીમાન્ દૃશ્યતે ચૈષ મૈથિલિ
આ રહી સુંદર યમુના, મનોહર વનોથી શોભાયમાન. અને અહીં, વૈદેહી, ભરદ્વાજમુનિનું તેજસ્વી આશ્રમ છે.
ઇયં ચ દૃશ્યતે ગઙ્ગા પુણ્યા ત્રિપથગા નદી। નાનાદ્વિજગણાકીર્ણા સમ્પ્રપુષ્પિતકાનના
આ રહી પવિત્ર ગંગા, ત્રણ માર્ગે વહેતી નદી, અનેક પક્ષીઓથી ભરેલી અને ફૂલેલા વનોવાળી.
શૃઙ્ગવેરપુરં ચૈતદ્ ગુહો યત્ર સખા મમ। એષા સા દૃશ્યતે સીતે સરયૂર્યૂપમાલિની
આ છે શ્રૃઙ્ગવેરપુર, જ્યાં ગુહા મારો મિત્ર રહે છે. અને અહીં, સીતા, કાંઠે શોભતી સરયૂ નદી દેખાય છે.
એષા સા દૃશ્યતે સીતે રાજધાની પિતુર્મમ। અયોધ્યાં કુરુ વૈદેહિ પ્રણામં પુનરાગતા
અહીં, સીતા, મારા પિતાની રાજધાની અયોધ્યા દેખાય છે. હવે તું ફરી પાછી આવી છે, વૈદેહી, અયોધ્યાને વંદન કર.
તતસ્તે વાનરાઃ સર્વે રાક્ષસાઃ સવિભીષણાઃ। ઉત્પત્યોત્પત્ય સંહૃષ્ટાસ્તાં પુરીં દદૃશુસ્તદા
પછી બધા વાનરોએ અને વિભીષણ સાથેના રાક્ષસોએ, ખુશીથી વારંવાર ઉછળીને, એ શહેરને જોયું.
તતસ્તુ તાં પાણ્ડુરહર્મ્યમાલિનીં વિશાલકક્ષ્યાં ગજવાજિભિર્વૃતામ્। પુરીમપશ્યન્ પ્લવગાઃ સરાક્ષસાઃ પુરીં મહેન્દ્રસ્ય યથામરાવતીમ્
પછી વાનરો અને બધા રાક્ષસોએ, સફેદ મહેલોવાળી, વિશાળ અને હાથી-ઘોડાઓથી ઘેરાયેલી એ શહેરને જોયું, જે ઇન્દ્રના અમરાવતી જેવા સુંદર લાગતું હતું.
thumb|ચતુર્વિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ચતુર્વિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો એકસો ચોવીસમો સર્ગ સાંભળો.