વિશ્રમાર્થં હનુમતો ભિત્ત્વા સાગરમુત્થિતમ્। એતત્ કુક્ષૌ સમુદ્રસ્ય સ્કન્ધાવારનિવેશનમ્
હનુમાનના આરામ માટે, દરિયાને ભેદી, સમુદ્રના પેટરમાં આ શિબિર ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું.
અત્ર પૂર્વં મહાદેવઃ પ્રસાદમકરોદ્ વિભુઃ। એતત્ તુ દૃશ્યતે તીર્થં સાગરસ્ય મહાત્મનઃ
અહીં પહેલાં મહાદેવજીએ કૃપા કરી હતી; મહાસાગરનું આ પવિત્ર સ્થાન અહીં જોવા મળે છે.
સેતુબન્ધ ઇતિ ખ્યાતં ત્રૈલોક્યેન ચ પૂજિતમ્। એતત્ પવિત્રં પરમં મહાપાતકનાશનમ્
આ સ્થાન સેતુબંધ તરીકે જાણીતું છે, ત્રણેય લોકોએ પૂજેલું છે; આ પવિત્ર, શ્રેષ્ઠ અને મોટા પાપોનો નાશ કરનાર છે.
અત્ર રાક્ષસરાજોઽયમાજગામ વિભીષણઃ। એષા સા દૃશ્યતે સીતે કિષ્કિન્ધા ચિત્રકાનના
અહીં રાક્ષસોના રાજા વિભીષણ આવ્યા હતા; હે સીતા, આ છે કિશ્કિંધાનું સુંદર વન.
સુગ્રીવસ્ય પુરી રમ્યા યત્ર વાલી મયા હતઃ। અથ દૃષ્ટ્વા પુરીં સીતા કિષ્કિન્ધાં વાલિપાલિતામ્
આ સુગ્રીવનું મનમોહક નગર છે, જ્યાં મેં વાલીનો વધ કર્યો હતો; પછી સીતા એ વાલી શાસિત કિશ્કિંધા નગર જોયું.
અબ્રવીત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં રામં પ્રણયસાધ્વસા। સુગ્રીવપ્રિયભાર્યાભિસ્તારાપ્રમુખતો નૃપ
ત્યારે સીતા તારા અને સુગ્રીવની પ્રિય પત્નીઓની હાજરીમાં પ્રેમ અને લાજ સાથે રામને નમ્ર શબ્દોમાં બોલી.
અન્યેષાં વાનરેન્દ્રાણાં સ્ત્રીભિઃ પરિવૃતા હ્યહમ્। ગન્તુમિચ્છે સહાયોધ્યાં રાજધાનીં ત્વયા સહ
અન્ય વાનર રાજાઓની સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલી, હું પણ તારી સાથે અયોધ્યા, રાજધાનીમાં જવા ઈચ્છું છું.
એવમુક્તોઽથ વૈદેહ્યા રાઘવઃ પ્રત્યુવાચ તામ્। એવમસ્ત્વિતિ કિષ્કિન્ધાં પ્રાપ્ય સંસ્થાપ્ય રાઘવઃ
વૈદેહીએ આમ કહ્યાથી રાઘવએ તેને કહ્યું: 'જેમ તું કહે છે તેમ જ થાઓ'; પછી કિશ્કિંધા પહોંચીને વ્યવસ્થા કરી.
વિમાનં પ્રેક્ષ્ય સુગ્રીવં વાક્યમેતદુવાચ હ। બ્રૂહિ વાનરશાર્દૂલ સર્વાન્ વાનરપુઙ્ગવાન્
સુગ્રીવનું વિમાન જોઈને રાઘવે કહ્યું: 'વાનરમણીઓમાં શ્રેષ્ઠ, બધા વાનરવીરોને કહો'.
સ્ત્રીભિઃ પરિવૃતાઃ સર્વે હ્યયોધ્યાં યાન્તુ સીતયા। તથા ત્વમપિ સર્વાભિઃ સ્ત્રીભિઃ સહ મહાબલ
'બધા પોતપોતાની પત્નીઓ સાથે, સીતાની સાથે અયોધ્યા જાય; અને તું પણ તારી બધી પત્નીઓ સાથે, મહાબલી, અયોધ્યા જા'.
અભિત્વરય સુગ્રીવ ગચ્છામઃ પ્લવગાધિપ। એવમુક્તસ્તુ સુગ્રીવો રામેણામિતતેજસા
'સુગ્રીવ, વાનરાધિપતિ, તું જલદી કર, આપણે ચાલીએ'; આમ અમિત તેજસ્વી રામે કહ્યું.
વાનરાધિપતિઃ શ્રીમાંસ્તૈશ્ચ સર્વૈઃ સમાવૃતઃ। પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં શીઘ્રં તારામુદ્વીક્ષ્ય સોઽબ્રવીત્
પછી તેજસ્વી વાનરાધિપતિ સુગ્રીવ બધા સાથે ઝડપથી અંતઃપુરમાં ગયો અને તારા પાસે જઈને કહ્યું:
પ્રિયે ત્વં સહ નારીભિર્વાનરાણાં મહાત્મનામ્। રાઘવેણાભ્યનુજ્ઞાતા મૈથિલીપ્રિયકામ્યયા
'પ્રિયે, તું મહાન વાનરોની પત્નીઓ સાથે, રાઘવ દ્વારા, વૈદેહી સીતા માટે આનંદથી, અયોધ્યા જવાની મંજૂરી પામી છે.'
ત્વર ત્વમભિગચ્છામો ગૃહ્ય વાનરયોષિતઃ। અયોધ્યાં દર્શયિષ્યામઃ સર્વા દશરથસ્ત્રિયઃ
'હવે તું ત્વરે, વાનર સ્ત્રીઓને લઈને આપણે ચાલીએ; આપણે દશરથજીની બધી રાણીઓ અયોધ્યામાં દેખાડશું.'
સુગ્રીવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તારા સર્વાઙ્ગશોભના। આહૂય ચાબ્રવીત્ સર્વા વાનરાણાં તુ યોષિતઃ
સુગ્રીવના વચન સાંભળી, સર્વાંગી સુંદર તારા એ બધી વાનર સ્ત્રીઓને બોલાવીને કહ્યું:
સુગ્રીવેણાભ્યનુજ્ઞાતા ગન્તું સર્વૈશ્ચ વાનરૈઃ। મમ ચાપિ પ્રિયં કાર્યમયોધ્યાદર્શનેન ચ
'સુગ્રીવ અને બધા વાનરોની મંજૂરીથી આપણે જઈ શકીએ છીએ; અને અયોધ્યા જોવું એ પણ મારું મનપસંદ છે.'
પ્રવેશં ચૈવ રામસ્ય પૌરજાનપદૈઃ સહ। વિભૂતિં ચૈવ સર્વાસાં સ્ત્રીણાં દશરથસ્ય ચ
'અમે રામજીના શહેરમાં પ્રવેશ અને ત્યાંના નાગરિકો સાથે, દશરથજીની બધી રાણીઓની વૈભવતા જોશું.'
તારયા ચાભ્યનુજ્ઞાતાઃ સર્વા વાનરયોષિતઃ। નેપથ્યવિધિપૂર્વં તુ કૃત્વા ચાપિ પ્રદક્ષિણમ્
તારાની મંજૂરીથી બધી વાનર સ્ત્રીઓએ શૃંગાર કરીને પરંપરા મુજબ પ્રદક્ષિણ કરી.
અધ્યારોહન્ વિમાનં તત્ સીતાદર્શનકાઙ્ક્ષયા। તાભિઃ સહોત્થિતં શીઘ્રં વિમાનં પ્રેક્ષ્ય રાઘવઃ
સીતા ને જોવા માટે તેઓએ ઝડપથી તે વિમાને ચઢી લીધું; અને તે સ્ત્રીઓ સાથે વિમાન ઊડી રહ્યું હતું, તે જોઈને રાઘવે નિહાળ્યું.
ઋષ્યમૂકસમીપે તુ વૈદેહીં પુનરબ્રવીત્। દૃશ્યતેઽસૌ મહાન્ સીતે સવિદ્યુદિવ તોયદઃ
ઋષ્યમૂક પાસે શ્રીરામે ફરીથી વૈદેહીને કહ્યું: 'સીતા, એ મોટો પર્વત જુઓ, વીજળી સાથેના મેઘ જેવો લાગે છે.'
ઋષ્યમૂકો ગિરિવરઃ કાઞ્ચનૈર્ધાતુભિર્વૃતઃ। અત્રાહં વાનરેન્દ્રેણ સુગ્રીવેણ સમાગતઃ
ઋષ્યમૂક એ સુંદર પર્વત છે, જે સોનાની ધાતુઓથી શોભાયમાન છે. અહીં જ હું વાનરરાજ સુગ્રીવ સાથે મળ્યો હતો.
સમયશ્ચ કૃતઃ સીતે વધાર્થં વાલિનો મયા। એષા સા દૃશ્યતે પમ્પા નલિની ચિત્રકાનના
સીતા, અહીં જ મેં વાલીનો વધ કરવા સુગ્રીવ સાથે વચન આપ્યું હતું. એ રહી સુંદર કમળોથી ભરેલી પંપા સરોવર અને મનોહર વન.
ત્વયા વિહીનો યત્રાહં વિલલાપ સુદુઃખિતઃ। અસ્યાસ્તીરે મયા દૃષ્ટા શબરી ધર્મચારિણી
જ્યાં હું તારા વિના ખૂબ દુઃખી થઈને રડ્યો હતો, એ સરોવર કાંઠે મને ધર્મનિષ્ઠ શબરી મળી હતી.
અત્ર યોજનબાહુશ્ચ કબન્ધો નિહતો મયા। દૃશ્યતેઽસૌ જનસ્થાને શ્રીમાન્ સીતે વનસ્પતિઃ
અહીં જ યોજન જેટલી લાંબી ભુજાવાળો કબંધ માર્યો હતો. અને જનસ્થાનમાં, સીતા, એ તેજસ્વી વૃક્ષ દેખાય છે.
જટાયુશ્ચ મહાતેજાસ્તવ હેતોર્વિલાસિનિ। રાવણેન હતો યત્ર પક્ષિણાં પ્રવરો બલી
અને એ જ જગ્યાએ, પ્રિયે, પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને શક્તિશાળી જટાયુ, તારા خاطر રાવણે મારી નાખ્યો હતો.
ખરશ્ચ નિહતો યત્ર દૂષણશ્ચ નિપાતિતઃ। ત્રિશિરાશ્ચ મહાવીર્યો મયા બાણૈરજિહ્મગૈઃ
અહીં ખરા માર્યો ગયો, દૂષણ પણ ધરાશાયી થયો અને મહાવીર ત્રિશિરાને મેં સીધી તીરો વડે ઢાળી દીધો.
એતત્ તદાશ્રમપદમસ્માકં વરવર્ણિનિ। પર્ણશાલા તથા ચિત્રા દૃશ્યતે શુભદર્શને
એ જ અમારું આશ્રમ છે, સુંદર રૂપાવતી, અને એ રહી પર્ણકુટી, જે જોવા ખૂબ મનોહર લાગે છે.
યત્ર ત્વં રાક્ષસેન્દ્રેણ રાવણેન હૃતા બલાત્। એષા ગોદાવરી રમ્યા પ્રસન્નસલિલા શુભા
અહીં જ રાક્ષસોના રાજા રાવણે તને બળજબરીથી અપહરણ કર્યું હતું. આ રહી સુંદર, શુદ્ધ અને આનંદદાયી ગોદાવરી નદી.
અગસ્ત્યસ્યાશ્રમશ્ચૈવ દૃશ્યતે કદલીવૃતઃ। દીપ્તશ્ચૈવાશ્રમે હ્યેષ સુતીક્ષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ
અહીં અગસ્ત્યમુનિનું આશ્રમ છે, જે કેળાના ઝાડોથી ઘેરાયેલું છે. અને અહીં મહાન આત્માવાળા સુતીક્ષ્ણ મુનિનું તેજસ્વી આશ્રમ છે.
દૃશ્યતે ચૈવ વૈદેહિ શરભઙ્ગાશ્રમો મહાન્। ઉપયાતઃ સહસ્રાક્ષો યત્ર શક્રઃ પુરંદરઃ
અહીં, વૈદેહી, એ મહાન શરભંગમુનિનું આશ્રમ છે, જ્યાં કદી સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્ર પધાર્યા હતા.