અયોધ્યાં પ્રતિ યાસ્યામિ રાજધાનીં પિતુર્મમ। અભ્યનુજ્ઞાતુમિચ્છામિ સર્વાનામન્ત્રયામિ વઃ
હવે હું મારા પિતાની રાજધાની અયોધ્યા જઇશ; સૌને વિદાય લઈ અને તમારી સાથે ચર્ચા કરવા ઈચ્છું છું.
એવમુક્તાસ્તુ રામેણ હરીન્દ્રા હરયસ્તથા। ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે રાક્ષસશ્ચ વિભીષણઃ
રામના આ શબ્દો સાંભળીને વાનરપ્રમુખો, બધા વાનરો અને રાક્ષસ વિભીષણે હાથ જોડીને કહ્યું.
અયોધ્યાં ગન્તુમિચ્છામઃ સર્વાન્ નયતુ નો ભવાન્। મુદ્યુક્તા વિચરિષ્યામો વનાન્યુપવનાનિ ચ
અમે સૌ અયોધ્યા જવા ઈચ્છીએ છીએ; આપ અમને માર્ગદર્શન આપો. અમે ઉત્સાહપૂર્વક વનો અને ઉપવનોમાં ફરતા જઈશું.
દૃષ્ટ્વા ત્વામભિષેકાર્દ્રં કૌસલ્યામભિવાદ્ય ચ। અચિરાદાગમિષ્યામઃ સ્વગૃહાન્ નૃપસત્તમ
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, જ્યારે અમે તમને અભિષેક પછી કૌશલ્યાને વંદન કરીને જોઈશું, ત્યારે જલ્દી જ અમારા ઘરે પાછા જઈશું.
એવમુક્તસ્તુ ધર્માત્મા વાનરૈઃ સવિભીષણૈઃ। અબ્રવીદ્ વાનરાન્ રામઃ સસુગ્રીવવિભીષણાન્
પછી ધર્મનિષ્ઠ રામે વાનરો અને વિભીષણના શબ્દો સાંભળીને સુગ્રીવ અને વિભીષણ સહિત વાનરોને કહ્યું.
પ્રિયાત્ પ્રિયતરં લબ્ધં યદહં સસુહૃજ્જનઃ। સર્વૈર્ભવદ્ભિઃ સહિતઃ પ્રીતિં લપ્સ્યે પુરીં ગતઃ
મને મારા સૌમિત્રો સાથે મળીને જે મળ્યું છે, તે બધામાંથી સૌથી વધુ પ્રિય છે; હવે હું સૌ સાથે શહેરમાં જઈને આનંદ અનુભવીશ.
ક્ષિપ્રમારોહ સુગ્રીવ વિમાનં સહ વાનરૈઃ। ત્વમપ્યારોહ સામાત્યો રાક્ષસેન્દ્ર વિભીષણ
સુગ્રીવ, તું વાનરો સાથે ઝડપથી વિમાનમાં ચડી જા; રાક્ષસોના રાજા વિભીષણ, તું પણ તારા મંત્રીઓ સાથે ચડી જા.
તતઃ સ પુષ્પકં દિવ્યં સુગ્રીવઃ સહ વાનરૈઃ। આરુરોહ મુદા યુક્તઃ સામાત્યશ્ચ વિભીષણઃ
પછી સુગ્રીવ વાનરો સાથે આનંદપૂર્વક દિવ્ય પુષ્પક વિમાનમાં ચડ્યો; વિભીષણ પણ પોતાના મંત્રીઓ સાથે તેમાં ચડ્યો.
તેષ્વારૂઢેષુ સર્વેષુ કૌબેરં પરમાસનમ્। રાઘવેણાભ્યનુજ્ઞાતમુત્પપાત વિહાયસમ્
જ્યારે બધા ચડી ગયા, ત્યારે રાઘવની પરવાનગીથી તે કુબેરનું ઉત્તમ આસન આકાશમાં ઉડી ગયું.
ખગતેન વિમાનેન હંસયુક્તેન ભાસ્વતા। પ્રહૃષ્ટશ્ચ પ્રતીતશ્ચ બભૌ રામઃ કુબેરવત્
હંસો જોડાયેલ તેજસ્વી વિમાનમાં બેઠેલા રામ આનંદ અને સંતોષથી કુબેર જેવો તેજસ્વી લાગતા હતા.
તે સર્વે વાનરર્ક્ષાશ્ચ રાક્ષસાશ્ચ મહાબલાઃ। યથાસુખમસમ્બાધં દિવ્યે તસ્મિન્નુપાવિશન્
બધા શક્તિશાળી વાનરો, રીછ અને રાક્ષસો એ દિવ્ય વિમાનમાં આરામથી અને વિના ભીડે બેઠા.
thumb|ત્રયોવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રયોવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે એકસો ત્રીસમો સર્ગ સાંભળો. શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો એકસો ત્રીસમો સર્ગ પૂર્ણ થયો.
અનુજ્ઞાતં તુ રામેણ તદ્ વિમાનમનુત્તમમ્। હંસયુક્તં મહાનાદમુત્પપાત વિહાયસમ્
રામની પરવાનગીથી તે શ્રેષ્ઠ, હંસો જોડાયેલ અને ગર્જનાવાળું વિમાન આકાશમાં ઉડી ગયું.
પાતયિત્વા તતશ્ચક્ષુઃ સર્વતો રઘુનન્દનઃ। અબ્રવીન્મૈથિલીં સીતાં રામઃ શશિનિભાનનામ્
પછી રઘુનંદન રામે ચારે બાજુ નજર ફેરવી, ચાંદની જેવું મુખ ધરાવતી સીતાજી સાથે કહ્યું—
કૈલાસશિખરાકારે ત્રિકૂટશિખરે સ્થિતામ્। લઙ્કામીક્ષસ્વ વૈદેહિ નિર્મિતાં વિશ્વકર્મણા
હે વૈદેહી, તું કૈલાસ શિખર જેવો દેખાતો ત્રિકૂટ પર્વત પર સ્થિત, વિશ્વકર્માએ બનાવેલું લંકા નગર જોઈ.
એતદાયોધનં પશ્ય માંસશોણિતકર્દમમ્। હરીણાં રાક્ષસાનાં ચ સીતે વિશસનં મહત્
હે સીતે, આ યુદ્ધભૂમિ જોઈ, જ્યાં વાનર અને રાક્ષસોનું માંસ અને લોહીથી ભરેલું મોટું સંહાર થયું છે.
એષ દત્તવરઃ શેતે પ્રમાથી રાક્ષસેશ્વરઃ। તવ હેતોર્વિશાલાક્ષિ નિહતો રાવણો મયા
હે વિશાળ નેત્રવાળી, તારા માટે મેં જે રાક્ષસરાજ રાવણને માર્યો છે, તે અહીં પડ્યો છે; જેને અનેક વરદાન મળેલા હતા અને જે યુદ્ધમાં ભયાનક હતો.
કુમ્ભકર્ણોઽત્ર નિહતઃ પ્રહસ્તશ્ચ નિશાચરઃ। ધૂમ્રાક્ષશ્ચાત્ર નિહતો વાનરેણ હનૂમતા
અહીં કુંભકર્ણ અને રાત્રે ફરતો પ્રહસ્ત પણ માર્યા ગયા છે; ધૂમ્રાક્ષને પણ વાનર હનુમાન દ્વારા અહીં સંહારવામાં આવ્યો છે.
વિદ્યુન્માલી હતશ્ચાત્ર સુષેણેન મહાત્મના। લક્ષ્મણેનેન્દ્રજિચ્ચાત્ર રાવણિર્નિહતો રણે
અહીં મહાત્મા સુષેણે વિદ્યુન્માલીનો વધ કર્યો છે; લક્ષ્મણે રણમાં રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિતને માર્યો છે.
અઙ્ગદેનાત્ર નિહતો વિકટો નામ રાક્ષસઃ। વિરૂપાક્ષશ્ચ દુષ્પ્રેક્ષો મહાપાર્શ્વમહોદરૌ
અહીં અંગદે વિકટ નામના રાક્ષસને માર્યો છે; વિરૂપાક્ષ, દુષ્પ્રેક્ષ, મહાપાર્શ્વ અને મહોદર પણ અહીં સંહારાયા છે.
અકમ્પનશ્ચ નિહતો બલિનોઽન્યે ચ રાક્ષસાઃ। ત્રિશિરાશ્ચાતિકાયશ્ચ દેવાન્તકનરાન્તકૌ
અહીં અકંપન અને બીજા બલવાન રાક્ષસો, ત્રિશિરા, અતિકાય, દેવાંતક અને નરાંતક પણ માર્યા ગયા છે.
યુદ્ધોન્મત્તશ્ચ મત્તશ્ચ રાક્ષસપ્રવરાવુભૌ। નિકુમ્ભશ્ચૈવ કુમ્ભશ્ચ કુમ્ભકર્ણાત્મજૌ બલી
યુદ્ધોનમત્ત અને મત્ત, બંને શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો અહીં સંહારાયા; કુંભકર્ણના બલવાન પુત્ર નિકુંભ અને કુંભ પણ માર્યા ગયા.
વજ્રદંષ્ટ્રશ્ચ દંષ્ટ્રશ્ચ બહવો રાક્ષસા હતાઃ। મકરાક્ષશ્ચ દુર્ધર્ષો મયા યુધિ નિપાતિતઃ
વજ્રદંષ્ટ્ર અને દંષ્ટ્ર સહિત અનેક રાક્ષસો માર્યા ગયા; ભયાનક મકરાક્ષને મેં યુદ્ધમાં સંહાર્યો છે.
અકમ્પનશ્ચ નિહતઃ શોણિતાક્ષશ્ચ વીર્યવાન્। યૂપાક્ષશ્ચ પ્રજઙ્ઘશ્ચ નિહતૌ તુ મહાહવે
અહીં અકંપન અને પરાક્રમી શોણિતાક્ષ પણ માર્યા ગયા; યુપાક્ષ અને પ્રજંઘ પણ મહાયુદ્ધમાં સંહારાયા છે.
વિદ્યુજ્જિહ્વોઽત્ર નિહતો રાક્ષસો ભીમદર્શનઃ। યજ્ઞશત્રુશ્ચ નિહતઃ સુપ્તઘ્નશ્ચ મહાબલઃ
અહીં ભયાનક રૂપ ધરાવતો વિદ્યુજ્ઝિહ્વ નામનો રાક્ષસ મારાયો છે; યજ્ઞશત્રુ અને મહાબલવાન સુપ્તઘ્ન પણ સંહારાયા છે.
સૂર્યશત્રુશ્ચ નિહતો બ્રહ્મશત્રુસ્તથાપરઃ। અત્ર મન્દોદરી નામ ભાર્યા તં પર્યદેવયત્
સૂર્યશત્રુ અને બીજો બ્રહ્મશત્રુ પણ અહીં માર્યા ગયા; અહીં મન્દોદરી નામની તેની પત્નીએ શોક કર્યો હતો.
સપત્નીનાં સહસ્રેણ સાગ્રેણ પરિવારિતા। એતત્ તુ દૃશ્યતે તીર્થં સમુદ્રસ્ય વરાનને
સહસ્રો અન્ય પત્નીઓથી ઘેરાયેલ, હે સુંદર મુખવાળી, અહીં સમુદ્રનું પવિત્ર તીર્થ જોવા મળે છે.
યત્ર સાગરમુત્તીર્ય તાં રાત્રિમુષિતા વયમ્। એષ સેતુર્મયા બદ્ધઃ સાગરે લવણાર્ણવે
અહીં અમે સમુદ્ર પાર કરીને તે રાત વિતાવી હતી; આ છે તે પુલ, જે મેં ખારા દરિયામાં બાંધ્યો હતો.
તવ હેતોર્વિશાલાક્ષિ નલસેતુઃ સુદુષ્કરઃ। પશ્ય સાગરમક્ષોભ્યં વૈદેહિ વરુણાલયમ્
હે વિશાળ નેત્રવાળી, તારા માટે નલ દ્વારા બનાવેલો આ દુષ્કર પુલ છે; હે વૈદેહી, અડગ સમુદ્ર, જે વરુણનું નિવાસસ્થાન છે, તેને જોઈ.
અપારમિવ ગર્જન્તં શઙ્ખશુક્તિસમાકુલમ્। હિરણ્યનાભં શૈલેન્દ્રં કાઞ્ચનં પશ્ય મૈથિલિ
શંખ અને મુક્તિથી ભરાયેલો, અપરંપાર ગર્જતો દરિયો જોઈ; અને હે વૈદેહી, સુવર્ણ શિખર ધરાવતો પર્વત પણ જોઈ.