એવં સમ્માનિતાશ્ચૈતે નન્દ્યમાના યથા ત્વયા। ભવિષ્યન્તિ કૃતજ્ઞેન નિર્વૃતા હરિયૂથપાઃ
આ રીતે સન્માનિત અને તારા હાથે આનંદિત થયેલા વાનરપ્રમુખો તૃપ્ત અને ઋણસ્વીકારક બનશે.
ત્યાગિનં સંગ્રહીતારં સાનુક્રોશં જિતેન્દ્રિયમ્। સર્વે ત્વામભિગચ્છન્તિ તતઃ સમ્બોધયામિ તે
તું દયાળુ, દાનશીલ, સંયમી અને સૌનો સંગ્રહ કરનારો છે; તેથી હું તને આ સલાહ આપું છું.
હીનં રતિગુણૈઃ સર્વૈરભિહન્તારમાહવે। સેના ત્યજતિ સંવિગ્ના નૃપતિં તં નરેશ્વર
હે મનુષ્યરાજ, જે રાજા આનંદ અને ગુણોથી વંચિત હોય અને યુદ્ધમાં પોતાના લોકોને દુઃખ આપે છે, તેને તેની સેનાએ ભયથી છોડી દે છે.
એવમુક્તસ્તુ રામેણ વાનરાંસ્તાન્ વિભીષણઃ। રત્નાર્થસંવિભાગેન સર્વાનેવાભ્યપૂજયત્
રામના આ શબ્દો સાંભળીને, વિભીષણે બધા વાનરોને રત્ન અને ધન આપીને સન્માનિત કર્યા.
તતસ્તાન્ પૂજિતાન્ દૃષ્ટ્વા રત્નાર્થૈર્હરિયૂથપાન્। આરુરોહ તદા રામસ્તદ્ વિમાનમનુત્તમમ્
પછી રામે જોયું કે વાનરપ્રમુખો રત્ન અને ધનથી સન્માનિત થયા છે, ત્યારે તેઓએ તે શ્રેષ્ઠ વિમાનમાં ચઢ્યા.
અઙ્કેનાદાય વૈદેહીં લજ્જમાનાં મનસ્વિનીમ્। લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વિક્રાન્તેન ધનુષ્મતા
રામે લજ્જાશીલ અને ઉન્નત મનવાળી વૈદેહીને પોતાની ગોદમાં બેસાડી, ધનુષ્યધારી અને પરાક્રમી ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે રાખી લીધી.
અબ્રવીત્ સ વિમાનસ્થઃ પૂજયન્ સર્વવાનરાન્। સુગ્રીવં ચ મહાવીર્યં કાકુત્સ્થઃ સવિભીષણમ્
રામે વિમાનમાં બેઠા બેઠા બધા વાનરો, મહાવીર સુગ્રીવ અને વિભીષણને સન્માનપૂર્વક સંબોધ્યા.
મિત્રકાર્યં કૃતમિદં ભવદ્ભિર્વાનરર્ષભાઃ। અનુજ્ઞાતા મયા સર્વે યથેષ્ટં પ્રતિગચ્છત
વાનરશ્રેષ્ઠો, તમે મિત્રતાનું ધર્મપાલન કર્યું છે; હવે મારી પરવાનગીથી સૌ કોઈ પોતાની ઈચ્છા મુજબ પાછા જઈ શકો છો.
યત્ તુ કાર્યં વયસ્યેન સ્નિગ્ધેન ચ હિતેન ચ। કૃતં સુગ્રીવ તત્ સર્વં ભવતાધર્મભીરુણા
સુગ્રીવ, મારા સ્નેહી અને કલ્યાણકામી મિત્ર તરીકે તું જે જે કરવું હતું, તે બધું ધર્મભયથી તું પૂર્ણ કર્યું છે.
કિષ્કિન્ધાં પ્રતિ યાહ્યાશુ સ્વસૈન્યેનાભિસંવૃતઃ। સ્વરાજ્યે વસ લઙ્કાયાં મયા દત્તે વિભીષણ। ન ત્વાં ધર્ષયિતું શક્તાઃ સેન્દ્રા અપિ દિવૌકસઃ
હવે તું પોતાની સેના સાથે ઝડપથી કિષ્કિંધા જઈને વસ; વિભીષણ, હું જે લંકાનું રાજ્ય તને આપ્યું છે, તેમાં નિર્ભય રહીને રાજ કર. તને દેવતાઓ પણ ઇન્દ્ર સાથે મળીને નુકસાન કરી શકશે નહીં.
અયોધ્યાં પ્રતિ યાસ્યામિ રાજધાનીં પિતુર્મમ। અભ્યનુજ્ઞાતુમિચ્છામિ સર્વાનામન્ત્રયામિ વઃ
હવે હું મારા પિતાની રાજધાની અયોધ્યા જઇશ; સૌને વિદાય લઈ અને તમારી સાથે ચર્ચા કરવા ઈચ્છું છું.
એવમુક્તાસ્તુ રામેણ હરીન્દ્રા હરયસ્તથા। ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે રાક્ષસશ્ચ વિભીષણઃ
રામના આ શબ્દો સાંભળીને વાનરપ્રમુખો, બધા વાનરો અને રાક્ષસ વિભીષણે હાથ જોડીને કહ્યું.
અયોધ્યાં ગન્તુમિચ્છામઃ સર્વાન્ નયતુ નો ભવાન્। મુદ્યુક્તા વિચરિષ્યામો વનાન્યુપવનાનિ ચ
અમે સૌ અયોધ્યા જવા ઈચ્છીએ છીએ; આપ અમને માર્ગદર્શન આપો. અમે ઉત્સાહપૂર્વક વનો અને ઉપવનોમાં ફરતા જઈશું.
દૃષ્ટ્વા ત્વામભિષેકાર્દ્રં કૌસલ્યામભિવાદ્ય ચ। અચિરાદાગમિષ્યામઃ સ્વગૃહાન્ નૃપસત્તમ
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, જ્યારે અમે તમને અભિષેક પછી કૌશલ્યાને વંદન કરીને જોઈશું, ત્યારે જલ્દી જ અમારા ઘરે પાછા જઈશું.
એવમુક્તસ્તુ ધર્માત્મા વાનરૈઃ સવિભીષણૈઃ। અબ્રવીદ્ વાનરાન્ રામઃ સસુગ્રીવવિભીષણાન્
પછી ધર્મનિષ્ઠ રામે વાનરો અને વિભીષણના શબ્દો સાંભળીને સુગ્રીવ અને વિભીષણ સહિત વાનરોને કહ્યું.
પ્રિયાત્ પ્રિયતરં લબ્ધં યદહં સસુહૃજ્જનઃ। સર્વૈર્ભવદ્ભિઃ સહિતઃ પ્રીતિં લપ્સ્યે પુરીં ગતઃ
મને મારા સૌમિત્રો સાથે મળીને જે મળ્યું છે, તે બધામાંથી સૌથી વધુ પ્રિય છે; હવે હું સૌ સાથે શહેરમાં જઈને આનંદ અનુભવીશ.
ક્ષિપ્રમારોહ સુગ્રીવ વિમાનં સહ વાનરૈઃ। ત્વમપ્યારોહ સામાત્યો રાક્ષસેન્દ્ર વિભીષણ
સુગ્રીવ, તું વાનરો સાથે ઝડપથી વિમાનમાં ચડી જા; રાક્ષસોના રાજા વિભીષણ, તું પણ તારા મંત્રીઓ સાથે ચડી જા.
તતઃ સ પુષ્પકં દિવ્યં સુગ્રીવઃ સહ વાનરૈઃ। આરુરોહ મુદા યુક્તઃ સામાત્યશ્ચ વિભીષણઃ
પછી સુગ્રીવ વાનરો સાથે આનંદપૂર્વક દિવ્ય પુષ્પક વિમાનમાં ચડ્યો; વિભીષણ પણ પોતાના મંત્રીઓ સાથે તેમાં ચડ્યો.
તેષ્વારૂઢેષુ સર્વેષુ કૌબેરં પરમાસનમ્। રાઘવેણાભ્યનુજ્ઞાતમુત્પપાત વિહાયસમ્
જ્યારે બધા ચડી ગયા, ત્યારે રાઘવની પરવાનગીથી તે કુબેરનું ઉત્તમ આસન આકાશમાં ઉડી ગયું.
ખગતેન વિમાનેન હંસયુક્તેન ભાસ્વતા। પ્રહૃષ્ટશ્ચ પ્રતીતશ્ચ બભૌ રામઃ કુબેરવત્
હંસો જોડાયેલ તેજસ્વી વિમાનમાં બેઠેલા રામ આનંદ અને સંતોષથી કુબેર જેવો તેજસ્વી લાગતા હતા.
તે સર્વે વાનરર્ક્ષાશ્ચ રાક્ષસાશ્ચ મહાબલાઃ। યથાસુખમસમ્બાધં દિવ્યે તસ્મિન્નુપાવિશન્
બધા શક્તિશાળી વાનરો, રીછ અને રાક્ષસો એ દિવ્ય વિમાનમાં આરામથી અને વિના ભીડે બેઠા.
thumb|ત્રયોવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રયોવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે એકસો ત્રીસમો સર્ગ સાંભળો. શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો એકસો ત્રીસમો સર્ગ પૂર્ણ થયો.
અનુજ્ઞાતં તુ રામેણ તદ્ વિમાનમનુત્તમમ્। હંસયુક્તં મહાનાદમુત્પપાત વિહાયસમ્
રામની પરવાનગીથી તે શ્રેષ્ઠ, હંસો જોડાયેલ અને ગર્જનાવાળું વિમાન આકાશમાં ઉડી ગયું.
પાતયિત્વા તતશ્ચક્ષુઃ સર્વતો રઘુનન્દનઃ। અબ્રવીન્મૈથિલીં સીતાં રામઃ શશિનિભાનનામ્
પછી રઘુનંદન રામે ચારે બાજુ નજર ફેરવી, ચાંદની જેવું મુખ ધરાવતી સીતાજી સાથે કહ્યું—
કૈલાસશિખરાકારે ત્રિકૂટશિખરે સ્થિતામ્। લઙ્કામીક્ષસ્વ વૈદેહિ નિર્મિતાં વિશ્વકર્મણા
હે વૈદેહી, તું કૈલાસ શિખર જેવો દેખાતો ત્રિકૂટ પર્વત પર સ્થિત, વિશ્વકર્માએ બનાવેલું લંકા નગર જોઈ.
એતદાયોધનં પશ્ય માંસશોણિતકર્દમમ્। હરીણાં રાક્ષસાનાં ચ સીતે વિશસનં મહત્
હે સીતે, આ યુદ્ધભૂમિ જોઈ, જ્યાં વાનર અને રાક્ષસોનું માંસ અને લોહીથી ભરેલું મોટું સંહાર થયું છે.
એષ દત્તવરઃ શેતે પ્રમાથી રાક્ષસેશ્વરઃ। તવ હેતોર્વિશાલાક્ષિ નિહતો રાવણો મયા
હે વિશાળ નેત્રવાળી, તારા માટે મેં જે રાક્ષસરાજ રાવણને માર્યો છે, તે અહીં પડ્યો છે; જેને અનેક વરદાન મળેલા હતા અને જે યુદ્ધમાં ભયાનક હતો.
કુમ્ભકર્ણોઽત્ર નિહતઃ પ્રહસ્તશ્ચ નિશાચરઃ। ધૂમ્રાક્ષશ્ચાત્ર નિહતો વાનરેણ હનૂમતા
અહીં કુંભકર્ણ અને રાત્રે ફરતો પ્રહસ્ત પણ માર્યા ગયા છે; ધૂમ્રાક્ષને પણ વાનર હનુમાન દ્વારા અહીં સંહારવામાં આવ્યો છે.
વિદ્યુન્માલી હતશ્ચાત્ર સુષેણેન મહાત્મના। લક્ષ્મણેનેન્દ્રજિચ્ચાત્ર રાવણિર્નિહતો રણે
અહીં મહાત્મા સુષેણે વિદ્યુન્માલીનો વધ કર્યો છે; લક્ષ્મણે રણમાં રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિતને માર્યો છે.
અઙ્ગદેનાત્ર નિહતો વિકટો નામ રાક્ષસઃ। વિરૂપાક્ષશ્ચ દુષ્પ્રેક્ષો મહાપાર્શ્વમહોદરૌ
અહીં અંગદે વિકટ નામના રાક્ષસને માર્યો છે; વિરૂપાક્ષ, દુષ્પ્રેક્ષ, મહાપાર્શ્વ અને મહોદર પણ અહીં સંહારાયા છે.