અભિવાદ્ય ચ કાકુત્સ્થઃ સર્વાંસ્તાંસ્ત્રિદશોત્તમાન્। લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વાસમાજ્ઞાપયત્ તદા
પછી કાકુત્સ્થએ પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે મળીને, સર્વ શ્રેષ્ઠ દેવતાઓને વંદન કર્યું અને તેમના નિવાસની વ્યવસ્થા કરવા કહ્યું.
તતસ્તુ સા લક્ષ્મણરામપાલિતા મહાચમૂર્હૃષ્ટજના યશસ્વિની। શ્રિયા જ્વલન્તી વિરરાજ સર્વતો નિશા પ્રણીતેવ હિ શીતરશ્મિના
પછી લક્ષ્મણ અને રામના રક્ષણ હેઠળ, એ યશસ્વી સેના આનંદથી ભરપૂર થઈ, સર્વત્ર તેજથી ઝગમગતી, જાણે ચાંદનીથી પ્રકાશિત રાત્રિ હોય તેમ તેજસ્વી લાગી.
thumb|એકવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે એકવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાં એકસો એકવીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
તાં રાત્રિમુષિતં રામં સુખોદિતમરિંદમમ્। અબ્રવીત્ પ્રાઞ્જલિર્વાક્યં જયં પૃષ્ટ્વા વિભીષણઃ
એ રાત્રિ વીતી ગયા પછી, વિભીષણે હાથ જોડીને, શત્રુવિનાશક અને આનંદથી જાગેલા રામને જય કહીને કહ્યું.
સ્નાનાનિ ચાઙ્ગરાગાણિ વસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ। ચન્દનાનિ ચ માલ્યાનિ દિવ્યાનિ વિવિધાનિ ચ
સ્નાન માટેની વસ્તુઓ, અંગરાગ, વસ્ત્રો, આભૂષણો, ચંદન અને વિવિધ દૈવી હાર તૈયાર છે.
અલંકારવિદશ્ચૈતા નાર્યઃ પદ્મનિભેક્ષણાઃ। ઉપસ્થિતાસ્ત્વાં વિધિવત્ સ્નાપયિષ્યન્તિ રાઘવ
આ સુંદર સ્ત્રીઓ, શૃંગારમાં નિપુણ અને કમળ જેવી આંખોવાળી, તમારી યોગ્ય રીતે સ્નાન કરાવા માટે હાજર છે, હે રાઘવ.
એવમુક્તસ્તુ કાકુત્સ્થઃ પ્રત્યુવાચ વિભીષણમ્। હરીન્ સુગ્રીવમુખ્યાંસ્ત્વં સ્નાનેનોપનિમન્ત્રય
આ રીતે સાંભળીને, કાકુત્સ્થએ વિભીષણને કહ્યું: તું સુગ્રીવ અને વાંદરોના મુખ્યોને પણ સ્નાન માટે બોલાવ.
સ તુ તામ્યતિ ધર્માત્મા મમ હેતોઃ સુખોચિતઃ। સુકુમારો મહાબાહુર્ભરતઃ સત્યસંશ્રયઃ
પણ મારું ધર્મનિષ્ઠ અને કોમળ મનનું ભાઈ ભરત, જે સુખમાં રહેવાનો આદરી છે, મારા કારણે દુઃખ ભોગવી રહ્યો છે; એ બલવાન અને સત્યનિષ્ઠ છે.
તં વિના કૈકયીપુત્રં ભરતં ધર્મચારિણમ્। ન મે સ્નાનં બહુ મતં વસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ
કૈકેયીપુત્ર, ધર્મમાં ચાલનારો ભરત વિના મને સ્નાન, વસ્ત્ર કે આભૂષણમાં કોઈ રસ નથી.
એતત્ પશ્ય યથા ક્ષિપ્રં પ્રતિગચ્છામ તાં પુરીમ્। અયોધ્યાં ગચ્છતો હ્યેષ પન્થાઃ પરમદુર્ગમઃ
આવું જુઓ કે આપણે ઝડપથી એ શહેરમાં પાછા જઈએ, કારણ કે અયોધ્યાની તરફ જવાનો રસ્તો બહુ જ મુશ્કેલ છે.
એવમુક્તસ્તુ કાકુત્સ્થં પ્રત્યુવાચ વિભીષણઃ। અહ્ના ત્વાં પ્રાપયિષ્યામિ તાં પુરીં પાર્થિવાત્મજ
વિભીષણે રામને 이렇게 કહ્યું: રાજકુમાર, હું તમને એક જ દિવસે એ શહેરમાં પહોંચાડી દઈશ.
પુષ્પકં નામ ભદ્રં તે વિમાનં સૂર્યસંનિભમ્। મમ ભ્રાતુઃ કુબેરસ્ય રાવણેન બલીયસા
આ છે પુષ્પક નામનું શુભ વિમાન, જે સૂર્ય જેવી તેજસ્વી છે. મારા ભાઈ રાવણે, જે બહુ શક્તિશાળી હતો, એ કુંબેર પાસેથી યુદ્ધમાં લઈ લીધું હતું.
હૃતં નિર્જિત્ય સંગ્રામે કામગં દિવ્યમુત્તમમ્। ત્વદર્થં પાલિતં ચેદં તિષ્ઠત્યતુલવિક્રમ
યુદ્ધમાં જીત મેળવી રાવણે આ ઉત્તમ, ઇચ્છા પૂરી પાડતું દૈવી વિમાન મેળવ્યું હતું; અને હવે તે તમારા માટે સાચવી રાખ્યું છે, હે અતુલ બલવાન.
તદિદં મેઘસંકાશં વિમાનમિહ તિષ્ઠતિ। યેન યાસ્યસિ યાનેન ત્વમયોધ્યાં ગતજ્વરઃ
આ મેઘ જેવું દેખાતું વિમાન અહીં ઊભું છે; તમે આ યાનમાં બેસી અયોધ્યા જઈ શકશો, બધાં દુઃખોથી મુક્ત થઈને.
અહં તે યદ્યનુગ્રાહ્યો યદિ સ્મરસિ મે ગુણાન્। વસ તાવદિહ પ્રાજ્ઞ યદ્યસ્તિ મયિ સૌહૃદમ્
જો હું તમારો ઉપકાર પાત્ર છું, જો તમે મારા ગુણો યાદ રાખો છો, હે વિદ્વાન, તો થોડો સમય અહીં રોકાવા માટે કૃપા કરો, જો તમને મારી સાથે મિત્રતા હોય તો.
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વૈદેહ્યા ભાર્યયા સહ। અર્ચિતઃ સર્વકામૈસ્ત્વં તતો રામ ગમિષ્યસિ
લક્ષ્મણ ભાઈ અને વૈદેહી પત્ની સાથે, જ્યારે તમારી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરીને તમારું સન્માન કરવામાં આવશે, ત્યારે રામ, તમે જઈ શકો છો.
પ્રીતિયુક્તસ્ય વિહિતાં સસૈન્યઃ સસુહૃદ્ગણઃ। સત્ક્રિયાં રામ મે તાવદ્ ગૃહાણ ત્વં મયોદ્યતામ્
મારી સેનાના અને મિત્રો સાથે, જે સન્માન અને પ્રેમથી મેં તમારી માટે તૈયાર કર્યું છે, એ સ્વાગત સ્વીકારો, રામ.
પ્રણયાદ્ બહુમાનાચ્ચ સૌહાર્દેન ચ રાઘવ। પ્રસાદયામિ પ્રેષ્યોઽહં ન ખલ્વાજ્ઞાપયામિ તે
મિત્રતા, સન્માન અને પ્રેમથી, હે રાઘવ, હું તમારો વિનંતી કરું છું; હું તો તમારો સેવક છું, તમારે કોઈ આજ્ઞા આપતો નથી.
એવમુક્તસ્તતો રામઃ પ્રત્યુવાચ વિભીષણમ્। રક્ષસાં વાનરાણાં ચ સર્વેષામેવ શૃણ્વતામ્
વિભીષણે આમ કહ્યું ત્યારે રામે બધા રાક્ષસો અને વાનરોની હાજરીમાં જવાબ આપ્યો:
પૂજિતોઽસ્મિ ત્વયા વીર સાચિવ્યેન પરેણ ચ। સર્વાત્મના ચ ચેષ્ટાભિઃ સૌહાર્દેન પરેણ ચ
તમે મને મહાન સહાય, સર્વાંગી પ્રયાસો અને ઊંચા મિત્રભાવથી બહુ સન્માન આપ્યો છે, હે વીર.
ન ખલ્વેતન્ન કુર્યાં તે વચનં રાક્ષસેશ્વર। તં તુ મે ભ્રાતરં દ્રષ્ટું ભરતં ત્વરતે મનઃ
હે રાક્ષસોના રાજા, તમારું કહેવું હું અવશ્ય માનું, પણ મારું મન તો ભાઈ ભરતને જોવા માટે તડપે છે.
માં નિવર્તયિતું યોઽસૌ ચિત્રકૂટમુપાગતઃ। શિરસા યાચતો યસ્ય વચનં ન કૃતં મયા
જે ચિત્રકૂટ સુધી મને પાછા બોલાવવા આવ્યો હતો, અને જેમણે માથું નમાવીને વિનંતી કરી છતાં પણ હું તેમની વાત ન માની શક્યો—
કૌસલ્યાં ચ સુમિત્રાં ચ કૈકેયીં ચ યશસ્વિનીમ્। ગુહં ચ સુહૃદં ચૈવ પૌરાઞ્જાનપદૈઃ સહ
કૌશલ્યા, સુમિત્રા, યશસ્વી કૈકેયી, અને મિત્ર ગુહા તથા શહેરના અને ગામના બધા લોકો—
અનુજાનીહિ માં સૌમ્ય પૂજિતોઽસ્મિ વિભીષણ। મન્યુર્ન ખલુ કર્તવ્યઃ સખે ત્વાં ચાનુમાનયે
મને જવા દો, હે સૌમ્ય વિભીષણ, તમારાથી મને પૂરતું સન્માન મળ્યું છે; મિત્ર, કોઈ મનદુઃખ રાખશો નહીં, અને તમારી પરવાનગી પણ માગું છું.
ઉપસ્થાપય મે શીઘ્રં વિમાનં રાક્ષસેશ્વર। કૃતકાર્યસ્ય મે વાસઃ કથં સ્યાદિહ સમ્મતઃ
હે રાક્ષસાધિપતિ, મારું કાર્ય પૂરું થયું છે, તો હવે જલદી વિમાન લાવી આપો; હવે અહીં રોકાવું યોગ્ય નથી.
એવમુક્તસ્તુ રામેણ રાક્ષસેન્દ્રો વિભીષણઃ। વિમાનં સૂર્યસંકાશમાજુહાવ ત્વરાન્વિતઃ
રામના આ શબ્દો સાંભળીને, રાક્ષસોના રાજા વિભીષણે તરત જ સૂર્ય સમાન તેજસ્વી વિમાન બોલાવી દીધું.
તતઃ કાઞ્ચનચિત્રાઙ્ગં વૈદૂર્યમણિવેદિકમ્। કૂટાગારૈઃ પરિક્ષિપ્તં સર્વતો રજતપ્રભમ્
પછી, સોનેરી શણગારથી સજાયેલું, વૈદૂર્યમણિની પાટલી ધરાવતું, ચારે બાજુ ચાંદી જેવી ઝગમગતી મિનારો વડે ઘેરાયેલું એ વિમાન આવ્યું.
પાણ્ડુરાભિઃ પતાકાભિર્ધ્વજૈશ્ચ સમલંકૃતમ્। શોભિતં કાઞ્ચનૈર્હર્મ્યૈર્હેમપદ્મવિભૂષિતૈઃ
સફેદ ધ્વજાઓ અને પટાકાઓથી શોભાયમાન, સુવર્ણના મહેલોમાં કમળના આભૂષણોથી સજ્જ એવા શહેરને જોઈ શકાયું હતું.
પ્રકીર્ણં કિઙ્કિણીજાલૈર્મુક્તામણિગવાક્ષકમ્। ઘણ્ટાજાલૈઃ પરિક્ષિપ્તં સર્વતો મધુરસ્વનમ્
તે શહેર ચાંદીના ઘંટડીઓના જાળથી ઢંકાયેલું હતું, મોતી અને રત્નોથી બનેલા બારીખિડા, ચારેય બાજુ ઘંટડીઓની પંક્તિઓથી ઘેરાયેલું અને મીઠા ઘંટનાદથી ગૂંજતું હતું.
તં મેરુશિખરાકારં નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા। બૃહદ્ભિર્ભૂષિતં હર્મ્યૈર્મુક્તારજતશોભિતૈઃ
વિશ્વકર્માએ બનાવેલું, મેરુ પર્વતની ચોટી જેવું તે વિમાન, મોટા મહેલો અને મોતી-ચાંદીની ઝગમગથી શોભાયમાન હતું.