સમુત્તિષ્ઠન્તુ તે સર્વે હતા યે યુધિ રાક્ષસૈઃ। ઋક્ષાશ્ચ સહ ગોપુચ્છૈર્નિકૃત્તાનનબાહવઃ
યુદ્ધમાં રાક્ષસો દ્વારા જે વાનરો અને રીંછો માર્યા ગયા છે, જેમના મુખ અને હાથ કપાઈ ગયા છે, એ બધા ફરીથી ઊભા થાય.
નીરુજો નિર્વ્રણાશ્ચૈવ સમ્પન્નબલપૌરુષાઃ। સમુત્થાસ્યન્તિ હરયઃ સુપ્તા નિદ્રાક્ષયે યથા
વાંદરો હવે તંદુરસ્ત, નિરોગ અને બળવાન બનીને, જાણે ઊંઘમાંથી જાગ્યા હોય તેમ ઊભા થશે.
સુહૃદ્ભિર્બાન્ધવૈશ્ચૈવ જ્ઞાતિભિઃ સ્વજનેન ચ। સર્વ એવ સમેષ્યન્તિ સંયુક્તાઃ પરયા મુદા
તેઓ બધા પોતાના મિત્રો, સગાં, જ્ઞાતિ અને પોતાના પ્રિયજનો સાથે મળીને, અત્યંત આનંદમાં એકઠા થશે.
અકાલે પુષ્પશબલાઃ ફલવન્તશ્ચ પાદપાઃ। ભવિષ્યન્તિ મહેષ્વાસ નદ્યશ્ચ સલિલાયુતાઃ
હે મહાબાણધારી, વૃક્ષો અસમયે ફૂલો અને ફળોથી ભરાઈ જશે અને નદીઓ પાણીથી છલકાશે.
સવ્રણૈઃ પ્રથમં ગાત્રૈરિદાનીં નિર્વ્રણૈઃ સમૈઃ। તતઃ સમુત્થિતાઃ સર્વે સુપ્ત્વેવ હરિસત્તમાઃ
પહેલા જેઓના શરીરે ઘા હતા, હવે તેઓના શરીર સંપૂર્ણ સ્વસ્થ થઈ ગયા છે; એ બધા શ્રેષ્ઠ વાંદરો જાણે ઊંઘમાંથી જાગ્યા હોય તેમ ઉભા થયા.
બભૂવુર્વાનરાઃ સર્વે કિં ત્વેતદિતિ વિસ્મિતાઃ। કાકુત્સ્થં પરિપૂર્ણાર્થં દૃષ્ટ્વા સર્વે સુરોત્તમાઃ
બધા વાંદરો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા, 'આ શું થયું?' એમ વિચારીને, કાકુત્સ્થ અને સર્વ શ્રેષ્ઠ દેવતાઓને જોઈને.
અબ્રુવન્ પરમપ્રીતાઃ સ્તુત્વા રામં સલક્ષ્મણમ્। ગચ્છાયોધ્યામિતો રાજન્ વિસર્જય ચ વાનરાન્
અત્યંત આનંદથી, રામ અને લક્ષ્મણની સ્તુતિ કરીને, તેઓ બોલ્યા: 'હે રાજા, હવે અયોધ્યા જાઓ અને વાંદરોને વિદાય આપો.'
મૈથિલીં સાન્ત્વયસ્વૈનામનુરક્તાં યશસ્વિનીમ્। ભ્રાતરં ભરતં પશ્ય ત્વચ્છોકાદ્ વ્રતચારિણમ્
મૈથિલીને, તમારી પ્રીતિભરી અને પ્રસિદ્ધ પત્નીને શાંતવના આપો; અને તમારા ભાઈ ભરતને જુઓ, જે તમારા શોકમાં વ્રત રાખે છે.
શત્રુઘ્નં ચ મહાત્માનં માતૄઃ સર્વાઃ પરંતપ। અભિષેચય ચાત્માનં પૌરાન્ ગત્વા પ્રહર્ષય
શત્રુઘ્ન, એ મહાન આત્માવાળા ભાઈને અને તમારી બધી માતાઓને જુઓ; અને પોતાને રાજતિલક કરીને, અયોધ્યામાં જઈને પ્રજાને આનંદિત કરો.
એવમુક્ત્વા સહસ્રાક્ષો રામં સૌમિત્રિણા સહ। વિમાનૈઃ સૂર્યસંકાશૈર્યયૌ હૃષ્ટઃ સુરૈઃ સહ
આ રીતે કહીને, સહસ્રનેત્ર દેવતા રામ અને સૌમિત્રિ સાથે, દેવતાઓ સાથે, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી વિમાનોમાં આનંદપૂર્વક ગયા.
અભિવાદ્ય ચ કાકુત્સ્થઃ સર્વાંસ્તાંસ્ત્રિદશોત્તમાન્। લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વાસમાજ્ઞાપયત્ તદા
પછી કાકુત્સ્થએ પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે મળીને, સર્વ શ્રેષ્ઠ દેવતાઓને વંદન કર્યું અને તેમના નિવાસની વ્યવસ્થા કરવા કહ્યું.
તતસ્તુ સા લક્ષ્મણરામપાલિતા મહાચમૂર્હૃષ્ટજના યશસ્વિની। શ્રિયા જ્વલન્તી વિરરાજ સર્વતો નિશા પ્રણીતેવ હિ શીતરશ્મિના
પછી લક્ષ્મણ અને રામના રક્ષણ હેઠળ, એ યશસ્વી સેના આનંદથી ભરપૂર થઈ, સર્વત્ર તેજથી ઝગમગતી, જાણે ચાંદનીથી પ્રકાશિત રાત્રિ હોય તેમ તેજસ્વી લાગી.
thumb|એકવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે એકવિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાં એકસો એકવીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
તાં રાત્રિમુષિતં રામં સુખોદિતમરિંદમમ્। અબ્રવીત્ પ્રાઞ્જલિર્વાક્યં જયં પૃષ્ટ્વા વિભીષણઃ
એ રાત્રિ વીતી ગયા પછી, વિભીષણે હાથ જોડીને, શત્રુવિનાશક અને આનંદથી જાગેલા રામને જય કહીને કહ્યું.
સ્નાનાનિ ચાઙ્ગરાગાણિ વસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ। ચન્દનાનિ ચ માલ્યાનિ દિવ્યાનિ વિવિધાનિ ચ
સ્નાન માટેની વસ્તુઓ, અંગરાગ, વસ્ત્રો, આભૂષણો, ચંદન અને વિવિધ દૈવી હાર તૈયાર છે.
અલંકારવિદશ્ચૈતા નાર્યઃ પદ્મનિભેક્ષણાઃ। ઉપસ્થિતાસ્ત્વાં વિધિવત્ સ્નાપયિષ્યન્તિ રાઘવ
આ સુંદર સ્ત્રીઓ, શૃંગારમાં નિપુણ અને કમળ જેવી આંખોવાળી, તમારી યોગ્ય રીતે સ્નાન કરાવા માટે હાજર છે, હે રાઘવ.
એવમુક્તસ્તુ કાકુત્સ્થઃ પ્રત્યુવાચ વિભીષણમ્। હરીન્ સુગ્રીવમુખ્યાંસ્ત્વં સ્નાનેનોપનિમન્ત્રય
આ રીતે સાંભળીને, કાકુત્સ્થએ વિભીષણને કહ્યું: તું સુગ્રીવ અને વાંદરોના મુખ્યોને પણ સ્નાન માટે બોલાવ.
સ તુ તામ્યતિ ધર્માત્મા મમ હેતોઃ સુખોચિતઃ। સુકુમારો મહાબાહુર્ભરતઃ સત્યસંશ્રયઃ
પણ મારું ધર્મનિષ્ઠ અને કોમળ મનનું ભાઈ ભરત, જે સુખમાં રહેવાનો આદરી છે, મારા કારણે દુઃખ ભોગવી રહ્યો છે; એ બલવાન અને સત્યનિષ્ઠ છે.
તં વિના કૈકયીપુત્રં ભરતં ધર્મચારિણમ્। ન મે સ્નાનં બહુ મતં વસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ
કૈકેયીપુત્ર, ધર્મમાં ચાલનારો ભરત વિના મને સ્નાન, વસ્ત્ર કે આભૂષણમાં કોઈ રસ નથી.
એતત્ પશ્ય યથા ક્ષિપ્રં પ્રતિગચ્છામ તાં પુરીમ્। અયોધ્યાં ગચ્છતો હ્યેષ પન્થાઃ પરમદુર્ગમઃ
આવું જુઓ કે આપણે ઝડપથી એ શહેરમાં પાછા જઈએ, કારણ કે અયોધ્યાની તરફ જવાનો રસ્તો બહુ જ મુશ્કેલ છે.
એવમુક્તસ્તુ કાકુત્સ્થં પ્રત્યુવાચ વિભીષણઃ। અહ્ના ત્વાં પ્રાપયિષ્યામિ તાં પુરીં પાર્થિવાત્મજ
વિભીષણે રામને 이렇게 કહ્યું: રાજકુમાર, હું તમને એક જ દિવસે એ શહેરમાં પહોંચાડી દઈશ.
પુષ્પકં નામ ભદ્રં તે વિમાનં સૂર્યસંનિભમ્। મમ ભ્રાતુઃ કુબેરસ્ય રાવણેન બલીયસા
આ છે પુષ્પક નામનું શુભ વિમાન, જે સૂર્ય જેવી તેજસ્વી છે. મારા ભાઈ રાવણે, જે બહુ શક્તિશાળી હતો, એ કુંબેર પાસેથી યુદ્ધમાં લઈ લીધું હતું.
હૃતં નિર્જિત્ય સંગ્રામે કામગં દિવ્યમુત્તમમ્। ત્વદર્થં પાલિતં ચેદં તિષ્ઠત્યતુલવિક્રમ
યુદ્ધમાં જીત મેળવી રાવણે આ ઉત્તમ, ઇચ્છા પૂરી પાડતું દૈવી વિમાન મેળવ્યું હતું; અને હવે તે તમારા માટે સાચવી રાખ્યું છે, હે અતુલ બલવાન.
તદિદં મેઘસંકાશં વિમાનમિહ તિષ્ઠતિ। યેન યાસ્યસિ યાનેન ત્વમયોધ્યાં ગતજ્વરઃ
આ મેઘ જેવું દેખાતું વિમાન અહીં ઊભું છે; તમે આ યાનમાં બેસી અયોધ્યા જઈ શકશો, બધાં દુઃખોથી મુક્ત થઈને.
અહં તે યદ્યનુગ્રાહ્યો યદિ સ્મરસિ મે ગુણાન્। વસ તાવદિહ પ્રાજ્ઞ યદ્યસ્તિ મયિ સૌહૃદમ્
જો હું તમારો ઉપકાર પાત્ર છું, જો તમે મારા ગુણો યાદ રાખો છો, હે વિદ્વાન, તો થોડો સમય અહીં રોકાવા માટે કૃપા કરો, જો તમને મારી સાથે મિત્રતા હોય તો.
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વૈદેહ્યા ભાર્યયા સહ। અર્ચિતઃ સર્વકામૈસ્ત્વં તતો રામ ગમિષ્યસિ
લક્ષ્મણ ભાઈ અને વૈદેહી પત્ની સાથે, જ્યારે તમારી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરીને તમારું સન્માન કરવામાં આવશે, ત્યારે રામ, તમે જઈ શકો છો.
પ્રીતિયુક્તસ્ય વિહિતાં સસૈન્યઃ સસુહૃદ્ગણઃ। સત્ક્રિયાં રામ મે તાવદ્ ગૃહાણ ત્વં મયોદ્યતામ્
મારી સેનાના અને મિત્રો સાથે, જે સન્માન અને પ્રેમથી મેં તમારી માટે તૈયાર કર્યું છે, એ સ્વાગત સ્વીકારો, રામ.
પ્રણયાદ્ બહુમાનાચ્ચ સૌહાર્દેન ચ રાઘવ। પ્રસાદયામિ પ્રેષ્યોઽહં ન ખલ્વાજ્ઞાપયામિ તે
મિત્રતા, સન્માન અને પ્રેમથી, હે રાઘવ, હું તમારો વિનંતી કરું છું; હું તો તમારો સેવક છું, તમારે કોઈ આજ્ઞા આપતો નથી.
એવમુક્તસ્તતો રામઃ પ્રત્યુવાચ વિભીષણમ્। રક્ષસાં વાનરાણાં ચ સર્વેષામેવ શૃણ્વતામ્
વિભીષણે આમ કહ્યું ત્યારે રામે બધા રાક્ષસો અને વાનરોની હાજરીમાં જવાબ આપ્યો:
પૂજિતોઽસ્મિ ત્વયા વીર સાચિવ્યેન પરેણ ચ। સર્વાત્મના ચ ચેષ્ટાભિઃ સૌહાર્દેન પરેણ ચ
તમે મને મહાન સહાય, સર્વાંગી પ્રયાસો અને ઊંચા મિત્રભાવથી બહુ સન્માન આપ્યો છે, હે વીર.