રાક્ષસ્યો દારુણકથા વરમેતત્ પ્રયચ્છ મે। મુષ્ટિભિઃ પાર્ષ્ણિઘાતૈશ્ચ વિશાલૈશ્ચૈવ બાહુભિઃ
મને આ અનુગ્રહ આપો કે હું ભયાનક બોલનાર રાક્ષસીઓને મજબૂત મુઠીઓ, પગના લાફા અને બાહુબળથી દંડ આપી શકું.
જઙ્ઘાજાનુપ્રહારૈશ્ચ દન્તાનાં ચૈવ પીડનૈઃ। કર્તનૈઃ કર્ણનાસાનાં કેશાનાં લુઞ્ચનૈસ્તથા
જાંઘ અને ઘૂંટણના ઘા, દાંત દબાવીને, કાન અને નાક કાપી અને વાળ ખેંચી તેમનો નાશ કરું એવી મારી ઈચ્છા છે.
નિપાત્ય હન્તુમિચ્છામિ તવ વિપ્રિયકારિણીઃ। એવં પ્રહારૈર્બહુભિઃ સમ્પ્રહાર્ય યશસ્વિનિ
હું આવા અનેક પ્રહારોથી તને દુઃખ આપનારાઓને પછાડી, તેમનો અંત કરવા ઈચ્છું છું, હે યશસ્વિની.
ઘાતયે તીવ્રરૂપાભિર્યાભિસ્ત્વં તર્જિતા પુરા। ઇત્યુક્તા સા હનુમતા કૃપણા દીનવત્સલા
જે રાક્ષસીઓએ તને અગાઉ ધમકાવી હતી, તેમને હું કઠોર દંડ આપી નાશ કરીશ; હનુમાને આવી રીતે દયાળુ અને દુઃખિયાંઓને પ્રેમ કરનારી સીતાજી સાથે કહ્યું.
હનૂમન્તમુવાચેદં ચિન્તયિત્વા વિમૃશ્ય ચ। રાજસંશ્રયવશ્યાનાં કુર્વતીનાં પરાજ્ઞયા
વિચાર કરીને સીતાએ હનુમાનને કહ્યું, 'જે રાવણના આદેશે બીજાની આજ્ઞા પાલન કરીને આવું વર્તન કરે છે...'
વિધેયાનાં ચ દાસીનાં કઃ કુપ્યેદ્ વાનરોત્તમ। ભાગ્યવૈષમ્યદોષેણ પુરસ્તાદ્દુષ્કૃતેન ચ
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, જે દાસી અને સેવિકા પોતાના ભાગ્ય અને પૂર્વકર્મના દોષથી વશ છે, તેમના પર કોણ ગુસ્સો કરે?
મયૈતત્ પ્રાપ્યતે સર્વં સ્વકૃતં હ્યુપભુજ્યતે। મૈવં વદ મહાબાહો દૈવી હ્યેષા પરા ગતિઃ
મારે જે કંઈ મળ્યું છે તે મારા પોતાના કર્મના ફળરૂપે મળ્યું છે; દરેકને પોતાના કર્મનો ફળ મળે છે. હે મહાબળવાન, આવું બોલશો નહીં, કારણ કે આ તો દૈવની મહાન ગતિ છે.
પ્રાપ્તવ્યં તુ દશાયોગાન્મયૈતદિતિ નિશ્ચિતમ્। દાસીનાં રાવણસ્યાહં મર્ષયામીહ દુર્બલા
મારે આવી સ્થિતિ મળવી જ હતી, એ નિશ્ચિત છે; રાવણની દાસી બની, હું અહીં નિર્વળ બની સહન કરી રહી છું.
આજ્ઞપ્તા રાક્ષસેનેહ રાક્ષસ્યસ્તર્જયન્તિ મામ્। હતે તસ્મિન્ ન કુર્વન્તિ તર્જનં મારુતાત્મજ
રાવણના આદેશે અહીં રાક્ષસીઓ મને ધમકાવે છે; પણ જ્યારે રાવણ મરી જશે, ત્યારે, હે પવનપુત્ર, એ મને ધમકાવશે નહીં.
અયં વ્યાઘ્રસમીપે તુ પુરાણો ધર્મસંહિતઃ। ઋક્ષેણ ગીતઃ શ્લોકોઽસ્તિ તં નિબોધ પ્લવંગમ
વાઘની નજીક એક પ્રાચીન અને ધર્મથી ભરપૂર શ્લોક છે, જે ભાલુએ ગાયો હતો; એ તમે સાંભળો, હે વાનર.
ન પરઃ પાપમાદત્તે પરેષાં પાપકર્મણામ્। સમયો રક્ષિતવ્યસ્તુ સન્તશ્ચારિત્રભૂષણાઃ
બીજાના પાપી કર્મનો પાપ કોઈ લેતો નથી; કરાર પાળવો જોઈએ અને સજ્જન લોકો સારા આચરણથી શોભે છે.
પાપાનાં વા શુભાનાં વા વધાર્હાણામથાપિ વા। કાર્યં કારુણ્યમાર્યેણ ન કશ્ચિન્નાપરાધ્યતિ
પાપી હોય કે સજ્જન, કે મૃત્યુને પાત્ર હોય, આર્ય પુરુષે હંમેશા દયા રાખવી જોઈએ; કોઈ પણ સંપૂર્ણ નિર્દોષ નથી.
લોકહિંસાવિહારાણાં ક્રૂરાણાં પાપકર્મણામ્। કુર્વતામપિ પાપાનિ નૈવ કાર્યમશોભનમ્
જેઓ દુનિયાને દુઃખ આપવાનું કામ કરે છે, ક્રૂર છે અને પાપ કરે છે, તેમ છતાં આપણને અશોભન કાર્ય કરવું નહીં જોઈએ.
એવમુક્તસ્તુ હનુમાન્ સીતયા વાક્યકોવિદઃ। પ્રત્યુવાચ તતઃ સીતાં રામપત્નીમનિન્દિતામ્
સીતાએ આવું કહ્યું ત્યારે, વાણીમાં નિપુણ હનુમાનએ રામપત્ની નિર્દોષ સીતાને જવાબ આપ્યો.
યુક્તા રામસ્ય ભવતી ધર્મપત્ની ગુણાન્વિતા। પ્રતિસંદિશ માં દેવિ ગમિષ્યે યત્ર રાઘવઃ
તમે તો સાચે જ રામજી માટે યોગ્ય અને ગુણવંતી પત્ની છો; હે દેવી, મને આજ્ઞા આપો, હું રાઘવ જ્યાં છે ત્યાં જઈશ.
એવમુક્તા હનુમતા વૈદેહી જનકાત્મજા। સાબ્રવીદ્ દ્રષ્ટુમિચ્છામિ ભર્તારં ભક્તવત્સલમ્
હનુમાનના આ શબ્દો સાંભળીને, જનકનંદિની વૈદેહીએ કહ્યું: 'હું મારા પતિને જોવા ઈચ્છું છું, જે પોતાના ભક્તો પર અતિ પ્રેમાળ છે.'
તસ્યાસ્તદ્ વચનં શ્રુત્વા હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। હર્ષયન્ મૈથિલીં વાક્યમુવાચેદં મહામતિઃ
મૈથિલીના આ વચન સાંભળીને, પવનપુત્ર હનુમાન ખૂબ આનંદિત થયા અને બુદ્ધિપૂર્વક મૈથિલીને કહ્યું:
પૂર્ણચન્દ્રમુખં રામં દ્રક્ષ્યસ્યદ્ય સલક્ષ્મણમ્। સ્થિતમિત્રં હતામિત્રં શચીવેન્દ્રં સુરેશ્વરમ્
આજે તું પૂર્ણચંદ્ર જેવું મુખ ધરાવતા રામને, લક્ષ્મણ સાથે, પોતાના મિત્ર અને દુશ્મનોને સંહારનાર, દેવોમાં ઇન્દ્ર જેવાં, નિહાળી શકીશ.
તામેવમુક્ત્વા ભ્રાજન્તીં સીતાં સાક્ષાદિવ શ્રિયમ્। આજગામ મહાતેજા હનૂમાન્ યત્ર રાઘવઃ
આ રીતે તેજસ્વી હનુમાને, તેજથી ઝગમગ કરતી અને શ્રી સમાન સીતાને કહીને, જ્યાં રાઘવ હતા ત્યાં ગયા.
સપદિ હરિવરસ્તતો હનૂમાન્ પ્રતિવચનં જનકેશ્વરાત્મજાયાઃ। કથિતમકથયદ્ યથાક્રમેણ ત્રિદશવરપ્રતિમાય રાઘવાય
પછી વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાને તરત જ જનકનંદિનીના જવાબને યોગ્ય ક્રમમાં રાઘવ સમક્ષ, જે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છે, રજૂ કર્યો.
thumb|ચતુર્દશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ચતુર્દશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો એકસો ચૌદમો સર્ગ હવે સાંભળો.
તમુવાચ મહાપ્રાજ્ઞઃ સોઽભિવાદ્ય પ્લવઙ્ગમઃ। રામં કમલપત્રાક્ષં વરં સર્વધનુષ્મતામ્
પછી તે વિદ્વાન વાનરે, રામને, કમળની પાંખ જેવી આંખ ધરાવતા અને તમામ ધનુર્ધારોમાં શ્રેષ્ઠ એવા, વિનમ્રતાપૂર્વક કહ્યું:
યન્નિમિત્તોઽયમારમ્ભઃ કર્મણાં યઃ ફલોદયઃ। તાં દેવીં શોકસંતપ્તાં દ્રષ્ટુમર્હસિ મૈથિલીમ્
જેનાં માટે આ બધું પ્રયત્ન થયું અને જે આ કર્મનું ફળ છે, એ દુઃખથી પીડાયેલી મૈથિલીને તમે જોવા યોગ્ય છો.
સા હિ શોકસમાવિષ્ટા બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણા। મૈથિલી વિજયં શ્રુત્વા દ્રષ્ટું ત્વામભિકાંક્ષતિ
મૈથિલી, જે દુઃખથી ઘેરાયેલી છે અને આંખોમાં આંસુ ભરેલા છે, તમારી વિજયની વાત સાંભળીને તમને જોવા માટે આતુર છે.
પૂર્વકાત્ પ્રત્યયાચ્ચાહમુક્તો વિશ્વસ્તયા તયા। દ્રષ્ટુમિચ્છામિ ભર્તારમિતિ પર્યાકુલેક્ષણા
હું અગાઉ જે વિશ્વાસ આપ્યો હતો એ કારણે, તે વિશ્વાસપૂર્વક, આંખોમાં આંસુ સાથે, પોતાના પતિને જોવા ઈચ્છે છે.
એવમુક્તો હનુમતા રામો ધર્મભૃતાં વરઃ। આગચ્છત્ સહસા ધ્યાનમીષદ્બાષ્પપરિપ્લુતઃ
હનુમાનના આ શબ્દો સાંભળીને, ધર્મમાં શ્રેષ્ઠ રામ તરત જ, થોડા આંસુથી ભીના ને ધ્યાનમાં લીન થઈ આવ્યા.
સ દીર્ઘમભિનિઃશ્વસ્ય જગતીમવલોકયન્। ઉવાચ મેઘસંકાશં વિભીષણમુપસ્થિતમ્
રામે ઊંડો શ્વાસ લીધો, ધરતી તરફ જોયું અને મેઘ જેવાં શ્યામ વિભીષણને કહ્યું:
દિવ્યાઙ્ગરાગાં વૈદેહીં દિવ્યાભરણભૂષિતામ્। ઇહ સીતાં શિરઃસ્નાતામુપસ્થાપય મા ચિરમ્
દિવ્ય સુગંધિત લપસણ અને અલંકારો ધારણ કરેલી, મસ્તકસ્નાન કરાવેલી વૈદેહી સીતાને અહીં વહેલી લાવો.
એવમુક્તસ્તુ રામેણ ત્વરમાણો વિભીષણઃ। પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં સીતાં સ્ત્રીભિઃ સ્વાભિરચોદયત્
રામના આ શબ્દો સાંભળીને, તત્કાળ વિભીષણ ઝડપથી અંતઃપુરમાં ગયા અને પોતાની સ્ત્રીઓ સાથે સીતાને બોલાવ્યા.
તતઃ સીતાં મહાભાગાં દૃષ્ટ્વોવાચ વિભીષણઃ। મૂર્ધ્નિ બદ્ધાઞ્જલિઃ શ્રીમાન્ વિનીતો રાક્ષસેશ્વરઃ
પછી વિભીષણે, પોતાના મસ્તક પર હાથ જોડીને, મહાભાગ્યશાળી સીતાને વિનમ્રતાપૂર્વક કહ્યું: