અર્થતશ્ચ મયા પ્રાપ્તા દેવરાજ્યાદયો ગુણાઃ। હતશત્રું વિજયિનં રામં પશ્યામિ સુસ્થિતમ્
હકીકતમાં, મને દેવરાજ્યથી પણ વધારે ગુણ પ્રાપ્ત થયા છે; કારણ કે હું દુશ્મનોને હરાવીને વિજયી અને સ્થિર એવા રામજીને જોઈ રહ્યો છું.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા મૈથિલી જનકાત્મજા। તતઃ શુભતરં વાક્યમુવાચ પવનાત્મજમ્
હનુમાનજીના એ શબ્દો સાંભળી, જનકનંદિની વૈદેહી સીતાજીએ પછી પવનપુત્રને વધુ શુભ વચન કહ્યાં.
અતિલક્ષણસમ્પન્નં માધુર્યગુણભૂષણમ્। બુદ્ધ્યા હ્યષ્ટાઙ્ગયા યુક્તં ત્વમેવાર્હસિ ભાષિતુમ્
તમે ઉત્તમ લક્ષણોથી યુક્ત, મીઠાશથી ભરપૂર અને આઠ પ્રકારની બુદ્ધિ ધરાવતા હોવ, તેથી આવા સુંદર શબ્દો બોલવા તમે જ યોગ્ય છો.
શ્લાઘનીયોઽનિલસ્ય ત્વં સુતઃ પરમધાર્મિકઃ। બલં શૌર્યં શ્રુતં સત્ત્વં વિક્રમો દાક્ષ્યમુત્તમમ્
પવનપુત્ર, તમે ખૂબ ધર્મપરાયણ છો અને વખાણવા યોગ્ય છો; બળ, શૌર્ય, જ્ઞાન, ધૈર્ય, પરાક્રમ અને શ્રેષ્ઠ કુશળતા બધું જ તમારી પાસે છે.
તેજઃ ક્ષમા ધૃતિઃ સ્થૈર્યં વિનીતત્વં ન સંશયઃ। એતે ચાન્યે ચ બહવો ગુણાસ્ત્વય્યેવ શોભનાઃ
તેજ, ક્ષમા, ધીરજ, સ્થિરતા અને વિનમ્રતા—આ અને અનેક અન્ય ગુણો પણ નિશ્ચયે તમારી અંદર ઝળહળી રહ્યા છે.
અથોવાચ પુનઃ સીતામસમ્ભ્રાન્તો વિનીતવત્। પ્રગૃહીતાઞ્જલિર્હર્ષાત્ સીતાયાઃ પ્રમુખે સ્થિતઃ
પછી હનુમાનજી, વિનમ્ર અને નિર્ભય રહી, આનંદથી હાથ જોડીને સીતાજી સામે ઊભા રહી ફરી બોલ્યા.
ઇમાસ્તુ ખલુ રાક્ષસ્યો યદિ ત્વમનુમન્યસે। હન્તુમિચ્છામિ તાઃ સર્વા યાભિસ્ત્વં તર્જિતા પુરા
મારે તો ઈચ્છા છે કે, જો તમે મંજૂરી આપો તો, જે રાક્ષસ સ્ત્રીઓએ પહેલા તમને ધમકાવ્યા હતા, એ બધાને હું દંડ આપું.
ક્લિશ્યન્તીં પતિદેવાં ત્વામશોકવનિકાં ગતામ્। ઘોરરૂપસમાચારાઃ ક્રૂરાઃ ક્રૂરતરેક્ષણાઃ
તમે પતિને સમર્પિત બની અશોકવટિકામાં ગયા ત્યારે, ભયાનક રૂપ અને વધુ ભયાનક આંખો ધરાવતી ક્રૂર રાક્ષસીઓએ તમને બહુ દુઃખ આપ્યું હતું.
ઇહ શ્રુતા મયા દેવિ રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ। અસકૃત્પરુષૈર્વાક્યૈર્વદન્ત્યો રાવણાજ્ઞયા
હે દેવી, અહીં મેં સાંભળ્યું છે કે રાવણના આદેશે વિકૃત ચહેરાવાળી રાક્ષસીઓ વારંવાર કઠોર શબ્દોમાં બોલતી હતી.
વિકૃતા વિકૃતાકારાઃ ક્રૂરાઃ ક્રૂરકચેક્ષણાઃ। ઇચ્છામિ વિવિધૈર્ઘાતૈર્હન્તુમેતાઃ સુદારુણાઃ
આ વિકૃત, ભયાનક દેખાવવાળી, ક્રૂર અને તીવ્ર નજરવાળી રાક્ષસીઓ પર હું વિવિધ રીતે અત્યંત કઠોર દંડ આપી તેમનો નાશ કરવા ઈચ્છું છું.
રાક્ષસ્યો દારુણકથા વરમેતત્ પ્રયચ્છ મે। મુષ્ટિભિઃ પાર્ષ્ણિઘાતૈશ્ચ વિશાલૈશ્ચૈવ બાહુભિઃ
મને આ અનુગ્રહ આપો કે હું ભયાનક બોલનાર રાક્ષસીઓને મજબૂત મુઠીઓ, પગના લાફા અને બાહુબળથી દંડ આપી શકું.
જઙ્ઘાજાનુપ્રહારૈશ્ચ દન્તાનાં ચૈવ પીડનૈઃ। કર્તનૈઃ કર્ણનાસાનાં કેશાનાં લુઞ્ચનૈસ્તથા
જાંઘ અને ઘૂંટણના ઘા, દાંત દબાવીને, કાન અને નાક કાપી અને વાળ ખેંચી તેમનો નાશ કરું એવી મારી ઈચ્છા છે.
નિપાત્ય હન્તુમિચ્છામિ તવ વિપ્રિયકારિણીઃ। એવં પ્રહારૈર્બહુભિઃ સમ્પ્રહાર્ય યશસ્વિનિ
હું આવા અનેક પ્રહારોથી તને દુઃખ આપનારાઓને પછાડી, તેમનો અંત કરવા ઈચ્છું છું, હે યશસ્વિની.
ઘાતયે તીવ્રરૂપાભિર્યાભિસ્ત્વં તર્જિતા પુરા। ઇત્યુક્તા સા હનુમતા કૃપણા દીનવત્સલા
જે રાક્ષસીઓએ તને અગાઉ ધમકાવી હતી, તેમને હું કઠોર દંડ આપી નાશ કરીશ; હનુમાને આવી રીતે દયાળુ અને દુઃખિયાંઓને પ્રેમ કરનારી સીતાજી સાથે કહ્યું.
હનૂમન્તમુવાચેદં ચિન્તયિત્વા વિમૃશ્ય ચ। રાજસંશ્રયવશ્યાનાં કુર્વતીનાં પરાજ્ઞયા
વિચાર કરીને સીતાએ હનુમાનને કહ્યું, 'જે રાવણના આદેશે બીજાની આજ્ઞા પાલન કરીને આવું વર્તન કરે છે...'
વિધેયાનાં ચ દાસીનાં કઃ કુપ્યેદ્ વાનરોત્તમ। ભાગ્યવૈષમ્યદોષેણ પુરસ્તાદ્દુષ્કૃતેન ચ
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, જે દાસી અને સેવિકા પોતાના ભાગ્ય અને પૂર્વકર્મના દોષથી વશ છે, તેમના પર કોણ ગુસ્સો કરે?
મયૈતત્ પ્રાપ્યતે સર્વં સ્વકૃતં હ્યુપભુજ્યતે। મૈવં વદ મહાબાહો દૈવી હ્યેષા પરા ગતિઃ
મારે જે કંઈ મળ્યું છે તે મારા પોતાના કર્મના ફળરૂપે મળ્યું છે; દરેકને પોતાના કર્મનો ફળ મળે છે. હે મહાબળવાન, આવું બોલશો નહીં, કારણ કે આ તો દૈવની મહાન ગતિ છે.
પ્રાપ્તવ્યં તુ દશાયોગાન્મયૈતદિતિ નિશ્ચિતમ્। દાસીનાં રાવણસ્યાહં મર્ષયામીહ દુર્બલા
મારે આવી સ્થિતિ મળવી જ હતી, એ નિશ્ચિત છે; રાવણની દાસી બની, હું અહીં નિર્વળ બની સહન કરી રહી છું.
આજ્ઞપ્તા રાક્ષસેનેહ રાક્ષસ્યસ્તર્જયન્તિ મામ્। હતે તસ્મિન્ ન કુર્વન્તિ તર્જનં મારુતાત્મજ
રાવણના આદેશે અહીં રાક્ષસીઓ મને ધમકાવે છે; પણ જ્યારે રાવણ મરી જશે, ત્યારે, હે પવનપુત્ર, એ મને ધમકાવશે નહીં.
અયં વ્યાઘ્રસમીપે તુ પુરાણો ધર્મસંહિતઃ। ઋક્ષેણ ગીતઃ શ્લોકોઽસ્તિ તં નિબોધ પ્લવંગમ
વાઘની નજીક એક પ્રાચીન અને ધર્મથી ભરપૂર શ્લોક છે, જે ભાલુએ ગાયો હતો; એ તમે સાંભળો, હે વાનર.
ન પરઃ પાપમાદત્તે પરેષાં પાપકર્મણામ્। સમયો રક્ષિતવ્યસ્તુ સન્તશ્ચારિત્રભૂષણાઃ
બીજાના પાપી કર્મનો પાપ કોઈ લેતો નથી; કરાર પાળવો જોઈએ અને સજ્જન લોકો સારા આચરણથી શોભે છે.
પાપાનાં વા શુભાનાં વા વધાર્હાણામથાપિ વા। કાર્યં કારુણ્યમાર્યેણ ન કશ્ચિન્નાપરાધ્યતિ
પાપી હોય કે સજ્જન, કે મૃત્યુને પાત્ર હોય, આર્ય પુરુષે હંમેશા દયા રાખવી જોઈએ; કોઈ પણ સંપૂર્ણ નિર્દોષ નથી.
લોકહિંસાવિહારાણાં ક્રૂરાણાં પાપકર્મણામ્। કુર્વતામપિ પાપાનિ નૈવ કાર્યમશોભનમ્
જેઓ દુનિયાને દુઃખ આપવાનું કામ કરે છે, ક્રૂર છે અને પાપ કરે છે, તેમ છતાં આપણને અશોભન કાર્ય કરવું નહીં જોઈએ.
એવમુક્તસ્તુ હનુમાન્ સીતયા વાક્યકોવિદઃ। પ્રત્યુવાચ તતઃ સીતાં રામપત્નીમનિન્દિતામ્
સીતાએ આવું કહ્યું ત્યારે, વાણીમાં નિપુણ હનુમાનએ રામપત્ની નિર્દોષ સીતાને જવાબ આપ્યો.
યુક્તા રામસ્ય ભવતી ધર્મપત્ની ગુણાન્વિતા। પ્રતિસંદિશ માં દેવિ ગમિષ્યે યત્ર રાઘવઃ
તમે તો સાચે જ રામજી માટે યોગ્ય અને ગુણવંતી પત્ની છો; હે દેવી, મને આજ્ઞા આપો, હું રાઘવ જ્યાં છે ત્યાં જઈશ.
એવમુક્તા હનુમતા વૈદેહી જનકાત્મજા। સાબ્રવીદ્ દ્રષ્ટુમિચ્છામિ ભર્તારં ભક્તવત્સલમ્
હનુમાનના આ શબ્દો સાંભળીને, જનકનંદિની વૈદેહીએ કહ્યું: 'હું મારા પતિને જોવા ઈચ્છું છું, જે પોતાના ભક્તો પર અતિ પ્રેમાળ છે.'
તસ્યાસ્તદ્ વચનં શ્રુત્વા હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। હર્ષયન્ મૈથિલીં વાક્યમુવાચેદં મહામતિઃ
મૈથિલીના આ વચન સાંભળીને, પવનપુત્ર હનુમાન ખૂબ આનંદિત થયા અને બુદ્ધિપૂર્વક મૈથિલીને કહ્યું:
પૂર્ણચન્દ્રમુખં રામં દ્રક્ષ્યસ્યદ્ય સલક્ષ્મણમ્। સ્થિતમિત્રં હતામિત્રં શચીવેન્દ્રં સુરેશ્વરમ્
આજે તું પૂર્ણચંદ્ર જેવું મુખ ધરાવતા રામને, લક્ષ્મણ સાથે, પોતાના મિત્ર અને દુશ્મનોને સંહારનાર, દેવોમાં ઇન્દ્ર જેવાં, નિહાળી શકીશ.
તામેવમુક્ત્વા ભ્રાજન્તીં સીતાં સાક્ષાદિવ શ્રિયમ્। આજગામ મહાતેજા હનૂમાન્ યત્ર રાઘવઃ
આ રીતે તેજસ્વી હનુમાને, તેજથી ઝગમગ કરતી અને શ્રી સમાન સીતાને કહીને, જ્યાં રાઘવ હતા ત્યાં ગયા.
સપદિ હરિવરસ્તતો હનૂમાન્ પ્રતિવચનં જનકેશ્વરાત્મજાયાઃ। કથિતમકથયદ્ યથાક્રમેણ ત્રિદશવરપ્રતિમાય રાઘવાય
પછી વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાને તરત જ જનકનંદિનીના જવાબને યોગ્ય ક્રમમાં રાઘવ સમક્ષ, જે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છે, રજૂ કર્યો.