એવમુક્તા તુ સા દેવી સીતા શશિનિભાનના। પ્રહર્ષેણાવરુદ્ધા સા વ્યાહર્તું ન શશાક હ
આ રીતે કહેતાં, ચાંદની જેવું મુખ ધરાવતી સીતાજી આનંદથી એટલી વ્યાકુળ થઈ ગઈ કે બોલી જ શકી નહીં.
તતોઽબ્રવીદ્ધરિવરઃ સીતામપ્રતિજલ્પતીમ્। કિં ત્વં ચિન્તયસે દેવિ કિં ચ માં નાભિભાષસે
પછી વાનરશ્રેષ્ઠે મૌન રહેલી સીતાજીને પૂછ્યું: 'દેવી, તમે શું વિચારી રહી છો? મને કેમ કંઈ બોલતી નથી?
એવમુક્તા હનુમતા સીતા ધર્મપથે સ્થિતા। અબ્રવીત્ પરમપ્રીતા બાષ્પગદ્ગદયા ગિરા
હનુમાનજીના આવા શબ્દો સાંભળી સીતાજી, જે હંમેશા ધર્મના માર્ગે ચાલે છે, અતિ આનંદથી, આંખોમાં આંસુ સાથે, તૂટક અવાજે બોલી.
પ્રિયમેતદુપશ્રુત્ય ભર્તુર્વિજયસંશ્રિતમ્। પ્રહર્ષવશમાપન્ના નિર્વાક્યાસ્મિ ક્ષણાન્તરમ્
પતિના વિજયનું આ આનંદદાયક સમાચાર સાંભળી હું એટલી ખુશીથી છલકાઈ ગઈ કે થોડા ક્ષણ માટે મૌન રહી ગઈ.
નહિ પશ્યામિ સદૃશં ચિન્તયન્તી પ્લવંગમ। આખ્યાનકસ્ય ભવતો દાતું પ્રત્યભિનન્દનમ્
હજી વિચારમાં છું, વાનર, તો પણ તારી વાતના બદલે શું આપું એવું કંઈ મને યોગ્ય લાગતું નથી.
ન હિ પશ્યામિ તત્ સૌમ્ય પૃથિવ્યામપિ વાનર। સદૃશં યત્પ્રિયાખ્યાને તવ દત્ત્વા ભવેત્ સુખમ્
સૌમ્ય વાનર, પૃથ્વી પર પણ એવું કંઈ નથી જે તારી ખુશખબર બદલ આપી શકું અને તને સાચો આનંદ આપી શકે.
હિરણ્યં વા સુવર્ણં વા રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। રાજ્યં વા ત્રિષુ લોકેષુ એતન્નાર્હતિ ભાષિતમ્
સોનું, ચાંદી, અનેક પ્રકારના રત્નો કે ત્રણેય લોકનું રાજ્ય—even બધું પણ તું જે કહ્યું એના સમાન નથી.
એવમુક્તસ્તુ વૈદેહ્યા પ્રત્યુવાચ પ્લવંગમઃ। પ્રગૃહીતાઞ્જલિર્હર્ષાત્ સીતાયાઃ પ્રમુખે સ્થિતઃ
વૈદેહી સીતાજીના આવા શબ્દો સાંભળી, વાનરે આનંદથી હાથ જોડીને સીતાજી સામે ઊભો રહીને જવાબ આપ્યો.
ભર્તુઃ પ્રિયહિતે યુક્તે ભર્તુર્વિજયકાંક્ષિણિ। સ્નિગ્ધમેવંવિધં વાક્યં ત્વમેવાર્હસ્યનિન્દિતે
પતિના કલ્યાણમાં લાગેલી અને પતિના વિજયની ઇચ્છાવાળી સ્ત્રી માટે, નિર્દોષે, તારા જેવા પ્રેમભર્યા શબ્દો જ યોગ્ય છે.
તવૈતદ્ વચનં સૌમ્યે સારવત્ સ્નિગ્ધમેવ ચ। રત્નૌઘાદ્ વિવિધાચ્ચાપિ દેવરાજ્યાદ્ વિશિષ્યતે
સૌમ્યે, તારા શબ્દો ભાવપૂર્ણ અને પ્રેમાળ છે; એ અનેક રત્નોના ઢગલા અને દેવરાજ્ય કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ છે.
અર્થતશ્ચ મયા પ્રાપ્તા દેવરાજ્યાદયો ગુણાઃ। હતશત્રું વિજયિનં રામં પશ્યામિ સુસ્થિતમ્
હકીકતમાં, મને દેવરાજ્યથી પણ વધારે ગુણ પ્રાપ્ત થયા છે; કારણ કે હું દુશ્મનોને હરાવીને વિજયી અને સ્થિર એવા રામજીને જોઈ રહ્યો છું.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા મૈથિલી જનકાત્મજા। તતઃ શુભતરં વાક્યમુવાચ પવનાત્મજમ્
હનુમાનજીના એ શબ્દો સાંભળી, જનકનંદિની વૈદેહી સીતાજીએ પછી પવનપુત્રને વધુ શુભ વચન કહ્યાં.
અતિલક્ષણસમ્પન્નં માધુર્યગુણભૂષણમ્। બુદ્ધ્યા હ્યષ્ટાઙ્ગયા યુક્તં ત્વમેવાર્હસિ ભાષિતુમ્
તમે ઉત્તમ લક્ષણોથી યુક્ત, મીઠાશથી ભરપૂર અને આઠ પ્રકારની બુદ્ધિ ધરાવતા હોવ, તેથી આવા સુંદર શબ્દો બોલવા તમે જ યોગ્ય છો.
શ્લાઘનીયોઽનિલસ્ય ત્વં સુતઃ પરમધાર્મિકઃ। બલં શૌર્યં શ્રુતં સત્ત્વં વિક્રમો દાક્ષ્યમુત્તમમ્
પવનપુત્ર, તમે ખૂબ ધર્મપરાયણ છો અને વખાણવા યોગ્ય છો; બળ, શૌર્ય, જ્ઞાન, ધૈર્ય, પરાક્રમ અને શ્રેષ્ઠ કુશળતા બધું જ તમારી પાસે છે.
તેજઃ ક્ષમા ધૃતિઃ સ્થૈર્યં વિનીતત્વં ન સંશયઃ। એતે ચાન્યે ચ બહવો ગુણાસ્ત્વય્યેવ શોભનાઃ
તેજ, ક્ષમા, ધીરજ, સ્થિરતા અને વિનમ્રતા—આ અને અનેક અન્ય ગુણો પણ નિશ્ચયે તમારી અંદર ઝળહળી રહ્યા છે.
અથોવાચ પુનઃ સીતામસમ્ભ્રાન્તો વિનીતવત્। પ્રગૃહીતાઞ્જલિર્હર્ષાત્ સીતાયાઃ પ્રમુખે સ્થિતઃ
પછી હનુમાનજી, વિનમ્ર અને નિર્ભય રહી, આનંદથી હાથ જોડીને સીતાજી સામે ઊભા રહી ફરી બોલ્યા.
ઇમાસ્તુ ખલુ રાક્ષસ્યો યદિ ત્વમનુમન્યસે। હન્તુમિચ્છામિ તાઃ સર્વા યાભિસ્ત્વં તર્જિતા પુરા
મારે તો ઈચ્છા છે કે, જો તમે મંજૂરી આપો તો, જે રાક્ષસ સ્ત્રીઓએ પહેલા તમને ધમકાવ્યા હતા, એ બધાને હું દંડ આપું.
ક્લિશ્યન્તીં પતિદેવાં ત્વામશોકવનિકાં ગતામ્। ઘોરરૂપસમાચારાઃ ક્રૂરાઃ ક્રૂરતરેક્ષણાઃ
તમે પતિને સમર્પિત બની અશોકવટિકામાં ગયા ત્યારે, ભયાનક રૂપ અને વધુ ભયાનક આંખો ધરાવતી ક્રૂર રાક્ષસીઓએ તમને બહુ દુઃખ આપ્યું હતું.
ઇહ શ્રુતા મયા દેવિ રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ। અસકૃત્પરુષૈર્વાક્યૈર્વદન્ત્યો રાવણાજ્ઞયા
હે દેવી, અહીં મેં સાંભળ્યું છે કે રાવણના આદેશે વિકૃત ચહેરાવાળી રાક્ષસીઓ વારંવાર કઠોર શબ્દોમાં બોલતી હતી.
વિકૃતા વિકૃતાકારાઃ ક્રૂરાઃ ક્રૂરકચેક્ષણાઃ। ઇચ્છામિ વિવિધૈર્ઘાતૈર્હન્તુમેતાઃ સુદારુણાઃ
આ વિકૃત, ભયાનક દેખાવવાળી, ક્રૂર અને તીવ્ર નજરવાળી રાક્ષસીઓ પર હું વિવિધ રીતે અત્યંત કઠોર દંડ આપી તેમનો નાશ કરવા ઈચ્છું છું.
રાક્ષસ્યો દારુણકથા વરમેતત્ પ્રયચ્છ મે। મુષ્ટિભિઃ પાર્ષ્ણિઘાતૈશ્ચ વિશાલૈશ્ચૈવ બાહુભિઃ
મને આ અનુગ્રહ આપો કે હું ભયાનક બોલનાર રાક્ષસીઓને મજબૂત મુઠીઓ, પગના લાફા અને બાહુબળથી દંડ આપી શકું.
જઙ્ઘાજાનુપ્રહારૈશ્ચ દન્તાનાં ચૈવ પીડનૈઃ। કર્તનૈઃ કર્ણનાસાનાં કેશાનાં લુઞ્ચનૈસ્તથા
જાંઘ અને ઘૂંટણના ઘા, દાંત દબાવીને, કાન અને નાક કાપી અને વાળ ખેંચી તેમનો નાશ કરું એવી મારી ઈચ્છા છે.
નિપાત્ય હન્તુમિચ્છામિ તવ વિપ્રિયકારિણીઃ। એવં પ્રહારૈર્બહુભિઃ સમ્પ્રહાર્ય યશસ્વિનિ
હું આવા અનેક પ્રહારોથી તને દુઃખ આપનારાઓને પછાડી, તેમનો અંત કરવા ઈચ્છું છું, હે યશસ્વિની.
ઘાતયે તીવ્રરૂપાભિર્યાભિસ્ત્વં તર્જિતા પુરા। ઇત્યુક્તા સા હનુમતા કૃપણા દીનવત્સલા
જે રાક્ષસીઓએ તને અગાઉ ધમકાવી હતી, તેમને હું કઠોર દંડ આપી નાશ કરીશ; હનુમાને આવી રીતે દયાળુ અને દુઃખિયાંઓને પ્રેમ કરનારી સીતાજી સાથે કહ્યું.
હનૂમન્તમુવાચેદં ચિન્તયિત્વા વિમૃશ્ય ચ। રાજસંશ્રયવશ્યાનાં કુર્વતીનાં પરાજ્ઞયા
વિચાર કરીને સીતાએ હનુમાનને કહ્યું, 'જે રાવણના આદેશે બીજાની આજ્ઞા પાલન કરીને આવું વર્તન કરે છે...'
વિધેયાનાં ચ દાસીનાં કઃ કુપ્યેદ્ વાનરોત્તમ। ભાગ્યવૈષમ્યદોષેણ પુરસ્તાદ્દુષ્કૃતેન ચ
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, જે દાસી અને સેવિકા પોતાના ભાગ્ય અને પૂર્વકર્મના દોષથી વશ છે, તેમના પર કોણ ગુસ્સો કરે?
મયૈતત્ પ્રાપ્યતે સર્વં સ્વકૃતં હ્યુપભુજ્યતે। મૈવં વદ મહાબાહો દૈવી હ્યેષા પરા ગતિઃ
મારે જે કંઈ મળ્યું છે તે મારા પોતાના કર્મના ફળરૂપે મળ્યું છે; દરેકને પોતાના કર્મનો ફળ મળે છે. હે મહાબળવાન, આવું બોલશો નહીં, કારણ કે આ તો દૈવની મહાન ગતિ છે.
પ્રાપ્તવ્યં તુ દશાયોગાન્મયૈતદિતિ નિશ્ચિતમ્। દાસીનાં રાવણસ્યાહં મર્ષયામીહ દુર્બલા
મારે આવી સ્થિતિ મળવી જ હતી, એ નિશ્ચિત છે; રાવણની દાસી બની, હું અહીં નિર્વળ બની સહન કરી રહી છું.
આજ્ઞપ્તા રાક્ષસેનેહ રાક્ષસ્યસ્તર્જયન્તિ મામ્। હતે તસ્મિન્ ન કુર્વન્તિ તર્જનં મારુતાત્મજ
રાવણના આદેશે અહીં રાક્ષસીઓ મને ધમકાવે છે; પણ જ્યારે રાવણ મરી જશે, ત્યારે, હે પવનપુત્ર, એ મને ધમકાવશે નહીં.
અયં વ્યાઘ્રસમીપે તુ પુરાણો ધર્મસંહિતઃ। ઋક્ષેણ ગીતઃ શ્લોકોઽસ્તિ તં નિબોધ પ્લવંગમ
વાઘની નજીક એક પ્રાચીન અને ધર્મથી ભરપૂર શ્લોક છે, જે ભાલુએ ગાયો હતો; એ તમે સાંભળો, હે વાનર.