સ તાન્ ગૃહીત્વા દુર્ધર્ષો રાઘવાય ન્યવેદયત્। મઙ્ગલ્યં મઙ્ગલં સર્વં લક્ષ્મણાય ચ વીર્યવાન્
એ મહાબલી વિભીષણે તે બધું સ્વીકારી, સર્વ શુભ વસ્તુઓ રાઘવ અને વીર લક્ષ્મણને અર્પણ કરી.
કૃતકાર્યં સમૃદ્ધાર્થં દૃષ્ટ્વા રામો વિભીષણમ્। પ્રતિજગ્રાહ તત્ સર્વં તસ્યૈવ પ્રતિકામ્યયા
વિભીષણનું કામ પૂરું થયું, તેની મનોકામના પૂર્ણ થઈ, એ જોઈને રામે તેની ઈચ્છા પ્રમાણે બધાં ભેટો સ્વીકારી.
તતઃ શૈલોપમં વીરં પ્રાઞ્જલિં પ્રણતં સ્થિતમ્। ઉવાચેદં વચો રામો હનૂમન્તં પ્લવઙ્ગમમ્
પછી રામે પોતાના સામે હાથ જોડીને નમ્રતાથી ઊભેલા, પર્વત જેવા બળવાન હનુમાનને કહ્યું.
અનુજ્ઞાપ્ય મહારાજમિમં સૌમ્ય વિભીષણમ્। પ્રવિશ્ય નગરીં લઙ્કાં કૌશલં બ્રૂહિ મૈથિલીમ્
હવે, દયાળુ વિભીષણ રાજાને વિદાય લઈને, લંકાની અંદર જઈને માઇથિલી સીતાને મારી સુખ-સમાચાર કહેજે.
વૈદેહ્યૈ માં ચ કુશલં સુગ્રીવં ચ સલક્ષ્મણમ્। આચક્ષ્વ વદતાં શ્રેષ્ઠ રાવણં ચ હતં રણે
વચનના શ્રેષ્ઠ, સીતાજીને મારી, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણની સુખ-સમાચાર પણ કહેજે, અને એ પણ જણાવી દેજે કે રાવણ યુદ્ધમાં મારો છે.
પ્રિયમેતદિહાખ્યાહિ વૈદેહ્યાસ્ત્વં હરીશ્વર। પ્રતિગૃહ્ય તુ સંદેશમુપાવર્તિતુમર્હસિ
મરગટોના સ્વામી, સીતાજીને આ આનંદદાયક સમાચાર કહેજે, અને સંદેશો આપી ને પાછા ફરજે.
thumb|ત્રયોદશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રયોદશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
આ એકસો તેરમો સર્ગ છે, સાંભળો.
ઇતિ પ્રતિસમાદિષ્ટો હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। પ્રવિવેશ પુરીં લઙ્કાં પૂજ્યમાનો નિશાચરૈઃ
રામના આદેશથી પવનપુત્ર હનુમાન લંકાની અંદર ગયો, જ્યાં રાક્ષસો તેની આદરથી આવકાર કરતા હતા.
પ્રવિશ્ય ચ પુરીં લઙ્કામનુજ્ઞાપ્ય વિભીષણમ્। તતસ્તેનાભ્યનુજ્ઞાતો હનૂમાન્ વૃક્ષવાટિકામ્
લંકામાં જઈને, વિભીષણને વિદાય લઈને, હનુમાન તેની પરવાનગીથી વૃક્ષોની વાડી તરફ ગયો.
સમ્પ્રવિશ્ય યથાન્યાયં સીતાયા વિદિતો હરિઃ। દદર્શ મૃજયા હીનાં સાતઙ્કાં રોહિણીમિવ
હનુમાન, જે સીતાને ઓળખાતા હતા, યોગ્ય રીતે અંદર જઈને, ચાંદના વિના રોહિણી તારાની જેમ, દુઃખી અને ગભરાયેલી સીતાને જોયા.
વૃક્ષમૂલે નિરાનન્દાં રાક્ષસીભિઃ પરીવૃતામ્। નિભૃતઃ પ્રણતઃ પ્રહ્વઃ સોઽભિગમ્યાભિવાદ્ય ચ
વૃક્ષની છાયામાં, રાક્ષસ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલી અને ઉદાસ બેઠેલી સીતાજી પાસે હનુમાન ધીરે ધીરે ગયો, નમ્રતાથી નમન કરીને વંદન કર્યું.
દૃષ્ટ્વા તમાગતં દેવી હનૂમન્તં મહાબલમ્। તૂષ્ણીમાસ્ત તદા દૃષ્ટ્વા સ્મૃત્વા હૃષ્ટાભવત્ તદા
મહાબળવાન હનુમાનને આવ્યો જોઈને, સીતાજી પહેલા તો ચૂપ રહી, પણ પછી તેને ઓળખીને ખુશ થઈ.
સૌમ્યં તસ્યા મુખં દૃષ્ટ્વા હનૂમાન્ પ્લવગોત્તમઃ। રામસ્ય વચનં સર્વમાખ્યાતુમુપચક્રમે
સીતાના કોમળ ચહેરા જોઈને, વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાને રામના બધા સંદેશા કહેવાનું શરૂ કર્યું.
વૈદેહિ કુશલી રામઃ સહસુગ્રીવલક્ષ્મણઃ। કુશલં ચાહ સિદ્ધાર્થો હતશત્રુરમિત્રજિત્
વૈદેહી, રામ સુખી છે, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણ સાથે. તે પોતાનો સંદેશો મોકલે છે, કારણ કે તેણે પોતાનું કાર્ય પૂરું કર્યું છે, દુશ્મનોને હરાવ્યા છે.
વિભીષણસહાયેન રામેણ હરિભિઃ સહ। નિહતો રાવણો દેવિ લક્ષ્મણેન ચ વીર્યવાન્
વિભીષણ અને વાનરોની મદદથી, રામે લક્ષ્મણના પરાક્રમે રાવણને યુદ્ધમાં મારી નાખ્યો છે, દેવી.
પ્રિયમાખ્યામિ તે દેવિ ભૂયશ્ચ ત્વાં સભાજયે। તવ પ્રભાવાદ્ ધર્મજ્ઞે મહાન્ રામેણ સંયુગે
દેવી, હું તને આનંદના સમાચાર આપું છું અને ફરી તારી પ્રશંસા કરું છું. તારી શક્તિથી, ધર્મને જાણનારી, રામે યુદ્ધમાં મહાન વિજય મેળવ્યો છે.
લબ્ધોઽયં વિજયઃ સીતે સ્વસ્થા ભવ ગતજ્વરા। રાવણશ્ચ હતઃ શત્રુર્લઙ્કા ચૈવ વશીકૃતા
સીતા, આ વિજય મળ્યો છે, હવે તું નિર્ભય અને નિરાંજ બની જા. રાવણ દુશ્મન મારો છે અને લંકા પણ જીતાઈ ગઈ છે.
મયા હ્યલબ્ધનિદ્રેણ ધૃતેન તવ નિર્જયે। પ્રતિજ્ઞૈષા વિનિસ્તીર્ણા બદ્ધ્વા સેતું મહોદધૌ
હું ઊંઘ્યા વિના તને મુક્ત કરવા માટે પ્રતિજ્ઞા પાળી છે, અને મહાસાગર પર પુલ બાંધીને એ પૂર્ણ કરી છે.
સમ્ભ્રમશ્ચ ન કર્તવ્યો વર્તન્ત્યા રાવણાલયે। વિભીષણવિધેયં હિ લઙ્કૈશ્વર્યમિદં કૃતમ્
રાવણના મહલમાં રહીને તારે હવે કોઈ ભય રાખવાની જરૂર નથી; લંકાનું રાજ વિભીષણને સોંપાઈ ગયું છે.
તદાશ્વસિહિ વિસ્રબ્ધં સ્વગૃહે પરિવર્તસે। અયં ચાભ્યેતિ સંહૃષ્ટસ્ત્વદ્દર્શનસમુત્સુકઃ
હવે તમે નિર્ભય બનીને તમારા ઘરે આરામથી રહો. શ્રીરામ પણ તમારો દર્શન કરવા ઉત્સુક અને આનંદિત થઈને આવી રહ્યા છે.
એવમુક્તા તુ સા દેવી સીતા શશિનિભાનના। પ્રહર્ષેણાવરુદ્ધા સા વ્યાહર્તું ન શશાક હ
આ રીતે કહેતાં, ચાંદની જેવું મુખ ધરાવતી સીતાજી આનંદથી એટલી વ્યાકુળ થઈ ગઈ કે બોલી જ શકી નહીં.
તતોઽબ્રવીદ્ધરિવરઃ સીતામપ્રતિજલ્પતીમ્। કિં ત્વં ચિન્તયસે દેવિ કિં ચ માં નાભિભાષસે
પછી વાનરશ્રેષ્ઠે મૌન રહેલી સીતાજીને પૂછ્યું: 'દેવી, તમે શું વિચારી રહી છો? મને કેમ કંઈ બોલતી નથી?
એવમુક્તા હનુમતા સીતા ધર્મપથે સ્થિતા। અબ્રવીત્ પરમપ્રીતા બાષ્પગદ્ગદયા ગિરા
હનુમાનજીના આવા શબ્દો સાંભળી સીતાજી, જે હંમેશા ધર્મના માર્ગે ચાલે છે, અતિ આનંદથી, આંખોમાં આંસુ સાથે, તૂટક અવાજે બોલી.
પ્રિયમેતદુપશ્રુત્ય ભર્તુર્વિજયસંશ્રિતમ્। પ્રહર્ષવશમાપન્ના નિર્વાક્યાસ્મિ ક્ષણાન્તરમ્
પતિના વિજયનું આ આનંદદાયક સમાચાર સાંભળી હું એટલી ખુશીથી છલકાઈ ગઈ કે થોડા ક્ષણ માટે મૌન રહી ગઈ.
નહિ પશ્યામિ સદૃશં ચિન્તયન્તી પ્લવંગમ। આખ્યાનકસ્ય ભવતો દાતું પ્રત્યભિનન્દનમ્
હજી વિચારમાં છું, વાનર, તો પણ તારી વાતના બદલે શું આપું એવું કંઈ મને યોગ્ય લાગતું નથી.
ન હિ પશ્યામિ તત્ સૌમ્ય પૃથિવ્યામપિ વાનર। સદૃશં યત્પ્રિયાખ્યાને તવ દત્ત્વા ભવેત્ સુખમ્
સૌમ્ય વાનર, પૃથ્વી પર પણ એવું કંઈ નથી જે તારી ખુશખબર બદલ આપી શકું અને તને સાચો આનંદ આપી શકે.
હિરણ્યં વા સુવર્ણં વા રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। રાજ્યં વા ત્રિષુ લોકેષુ એતન્નાર્હતિ ભાષિતમ્
સોનું, ચાંદી, અનેક પ્રકારના રત્નો કે ત્રણેય લોકનું રાજ્ય—even બધું પણ તું જે કહ્યું એના સમાન નથી.
એવમુક્તસ્તુ વૈદેહ્યા પ્રત્યુવાચ પ્લવંગમઃ। પ્રગૃહીતાઞ્જલિર્હર્ષાત્ સીતાયાઃ પ્રમુખે સ્થિતઃ
વૈદેહી સીતાજીના આવા શબ્દો સાંભળી, વાનરે આનંદથી હાથ જોડીને સીતાજી સામે ઊભો રહીને જવાબ આપ્યો.
ભર્તુઃ પ્રિયહિતે યુક્તે ભર્તુર્વિજયકાંક્ષિણિ। સ્નિગ્ધમેવંવિધં વાક્યં ત્વમેવાર્હસ્યનિન્દિતે
પતિના કલ્યાણમાં લાગેલી અને પતિના વિજયની ઇચ્છાવાળી સ્ત્રી માટે, નિર્દોષે, તારા જેવા પ્રેમભર્યા શબ્દો જ યોગ્ય છે.
તવૈતદ્ વચનં સૌમ્યે સારવત્ સ્નિગ્ધમેવ ચ। રત્નૌઘાદ્ વિવિધાચ્ચાપિ દેવરાજ્યાદ્ વિશિષ્યતે
સૌમ્યે, તારા શબ્દો ભાવપૂર્ણ અને પ્રેમાળ છે; એ અનેક રત્નોના ઢગલા અને દેવરાજ્ય કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ છે.