લઙ્કાયાં સૌમ્ય પશ્યેયમભિષિક્તં વિભીષણમ્। એવમુક્તસ્તુ સૌમિત્રી રાઘવેણ મહાત્મના
'લંકામાં રાજાભિષેક પામેલો જોઈ શકું, હે સૌમ્ય.' એમ મહાત્મા રાઘવે કહ્યું ત્યારે,
તથેત્યુક્ત્વા સુસંહૃષ્ટઃ સૌવર્ણં ઘટમાદદે। તં ઘટં વાનરેન્દ્રાણાં હસ્તે દત્ત્વા મનોજવાન્
સૌમિત્રિ લક્ષ્મણ આનંદથી 'જેમ કહ્યો તેમ' કહી, સોનાનો ઘડો લાવ્યો; મનથી ઝડપી હનુમાન એ ઘડો વાનરમુખ્યોના હાથમાં આપ્યો.
વ્યાદિદેશ મહાસત્ત્વાન્ સમુદ્રસલિલં તદા। અતિશીઘ્રં તતો ગત્વા વાનરાસ્તે મનોજવાઃ
પછી તેણે મહાસત્તાવાન વાનરોને દરિયાનો પાણી લાવવાનું કહ્યું; ત્યારે તે વાનરો અત્યંત ઝડપથી ત્યાંથી નીકળી ગયા.
આગતાસ્તુ જલં ગૃહ્ય સમુદ્રાદ્ વાનરોત્તમાઃ। તતસ્ત્વેકં ઘટં ગૃહ્ય સંસ્થાપ્ય પરમાસને
વાંદરાઓના શ્રેષ્ઠોએ દરિયાથી પાણી લાવીને પાછા આવ્યા; પછી એક ઘડો લઈને, તે સર્વોચ્ચ આસન પર મૂકી દીધો.
ઘટેન તેન સૌમિત્રિરભ્યષિઞ્ચદ્ વિભીષણમ્। લઙ્કાયાં રક્ષસાં મધ્યે રાજાનં રામશાસનાત્
એ ઘડાથી સૌમિત્રિ લક્ષ્મણે વિભીષણને લંકામાં, રાક્ષસોની વચ્ચે, રામના આદેશથી રાજાભિષેક કર્યો.
વિધિના મન્ત્રદૃષ્ટેન સુહૃદ્ગણસમાવૃતમ્। અભ્યષિઞ્ચસ્તદા સર્વે રાક્ષસા વાનરાસ્તથા
મંત્રો પ્રમાણે વિધિપૂર્વક, મિત્રો ઘેરાયેલા હતા ત્યારે, બધા રાક્ષસો અને વાંદરાઓએ પણ વિભીષણને અભિષેક કર્યો.
પ્રહર્ષમતુલં ગત્વા તુષ્ટુવૂ રામમેવ હિ। તસ્યામાત્યા જહૃષિરે ભક્તા યે ચાસ્ય રાક્ષસાઃ
અતુલ આનંદ પામી, સૌએ માત્ર રામની જ સ્તુતિ કરી; તેના મંત્રીઓ અને જે રાક્ષસો તેના ભક્ત હતા, તેઓ પણ આનંદિત થયા.
દૃષ્ટ્વાભિષિક્તં લઙ્કાયાં રાક્ષસેન્દ્રં વિભીષણમ્। રાઘવઃ પરમાં પ્રીતિં જગામ સહલક્ષ્મણઃ
લંકામાં વિભીષણને રાક્ષસોના રાજા તરીકે અભિષેક થયેલા જોઈ, રાઘવ અને લક્ષ્મણને પરમ આનંદ થયો.
સ તદ્ રાજ્યં મહત્ પ્રાપ્ય રામદત્તં વિભીષણઃ। સાન્ત્વયિત્વા પ્રકૃતયસ્તતો રામમુપાગમત્
રામે આપેલું એ મહાન રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને, વિભીષણે પ્રજાને શાંત કર્યા અને પછી રામ પાસે આવ્યા.
દધ્યક્ષતાન્ મોદકાંશ્ચ લાજાઃ સુમનસસ્તથા। આજહ્રુરથ સંહૃષ્ટાઃ પૌરાસ્તસ્મૈ નિશાચરાઃ
લંકાના આનંદિત નાગરિકો, રાત્રે વિહાર કરતા રાક્ષસો, દહીં, અક્ષત, લાડું અને ફૂલો આનંદથી લાવ્યા.
સ તાન્ ગૃહીત્વા દુર્ધર્ષો રાઘવાય ન્યવેદયત્। મઙ્ગલ્યં મઙ્ગલં સર્વં લક્ષ્મણાય ચ વીર્યવાન્
એ મહાબલી વિભીષણે તે બધું સ્વીકારી, સર્વ શુભ વસ્તુઓ રાઘવ અને વીર લક્ષ્મણને અર્પણ કરી.
કૃતકાર્યં સમૃદ્ધાર્થં દૃષ્ટ્વા રામો વિભીષણમ્। પ્રતિજગ્રાહ તત્ સર્વં તસ્યૈવ પ્રતિકામ્યયા
વિભીષણનું કામ પૂરું થયું, તેની મનોકામના પૂર્ણ થઈ, એ જોઈને રામે તેની ઈચ્છા પ્રમાણે બધાં ભેટો સ્વીકારી.
તતઃ શૈલોપમં વીરં પ્રાઞ્જલિં પ્રણતં સ્થિતમ્। ઉવાચેદં વચો રામો હનૂમન્તં પ્લવઙ્ગમમ્
પછી રામે પોતાના સામે હાથ જોડીને નમ્રતાથી ઊભેલા, પર્વત જેવા બળવાન હનુમાનને કહ્યું.
અનુજ્ઞાપ્ય મહારાજમિમં સૌમ્ય વિભીષણમ્। પ્રવિશ્ય નગરીં લઙ્કાં કૌશલં બ્રૂહિ મૈથિલીમ્
હવે, દયાળુ વિભીષણ રાજાને વિદાય લઈને, લંકાની અંદર જઈને માઇથિલી સીતાને મારી સુખ-સમાચાર કહેજે.
વૈદેહ્યૈ માં ચ કુશલં સુગ્રીવં ચ સલક્ષ્મણમ્। આચક્ષ્વ વદતાં શ્રેષ્ઠ રાવણં ચ હતં રણે
વચનના શ્રેષ્ઠ, સીતાજીને મારી, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણની સુખ-સમાચાર પણ કહેજે, અને એ પણ જણાવી દેજે કે રાવણ યુદ્ધમાં મારો છે.
પ્રિયમેતદિહાખ્યાહિ વૈદેહ્યાસ્ત્વં હરીશ્વર। પ્રતિગૃહ્ય તુ સંદેશમુપાવર્તિતુમર્હસિ
મરગટોના સ્વામી, સીતાજીને આ આનંદદાયક સમાચાર કહેજે, અને સંદેશો આપી ને પાછા ફરજે.
thumb|ત્રયોદશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રયોદશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
આ એકસો તેરમો સર્ગ છે, સાંભળો.
ઇતિ પ્રતિસમાદિષ્ટો હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। પ્રવિવેશ પુરીં લઙ્કાં પૂજ્યમાનો નિશાચરૈઃ
રામના આદેશથી પવનપુત્ર હનુમાન લંકાની અંદર ગયો, જ્યાં રાક્ષસો તેની આદરથી આવકાર કરતા હતા.
પ્રવિશ્ય ચ પુરીં લઙ્કામનુજ્ઞાપ્ય વિભીષણમ્। તતસ્તેનાભ્યનુજ્ઞાતો હનૂમાન્ વૃક્ષવાટિકામ્
લંકામાં જઈને, વિભીષણને વિદાય લઈને, હનુમાન તેની પરવાનગીથી વૃક્ષોની વાડી તરફ ગયો.
સમ્પ્રવિશ્ય યથાન્યાયં સીતાયા વિદિતો હરિઃ। દદર્શ મૃજયા હીનાં સાતઙ્કાં રોહિણીમિવ
હનુમાન, જે સીતાને ઓળખાતા હતા, યોગ્ય રીતે અંદર જઈને, ચાંદના વિના રોહિણી તારાની જેમ, દુઃખી અને ગભરાયેલી સીતાને જોયા.
વૃક્ષમૂલે નિરાનન્દાં રાક્ષસીભિઃ પરીવૃતામ્। નિભૃતઃ પ્રણતઃ પ્રહ્વઃ સોઽભિગમ્યાભિવાદ્ય ચ
વૃક્ષની છાયામાં, રાક્ષસ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલી અને ઉદાસ બેઠેલી સીતાજી પાસે હનુમાન ધીરે ધીરે ગયો, નમ્રતાથી નમન કરીને વંદન કર્યું.
દૃષ્ટ્વા તમાગતં દેવી હનૂમન્તં મહાબલમ્। તૂષ્ણીમાસ્ત તદા દૃષ્ટ્વા સ્મૃત્વા હૃષ્ટાભવત્ તદા
મહાબળવાન હનુમાનને આવ્યો જોઈને, સીતાજી પહેલા તો ચૂપ રહી, પણ પછી તેને ઓળખીને ખુશ થઈ.
સૌમ્યં તસ્યા મુખં દૃષ્ટ્વા હનૂમાન્ પ્લવગોત્તમઃ। રામસ્ય વચનં સર્વમાખ્યાતુમુપચક્રમે
સીતાના કોમળ ચહેરા જોઈને, વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાને રામના બધા સંદેશા કહેવાનું શરૂ કર્યું.
વૈદેહિ કુશલી રામઃ સહસુગ્રીવલક્ષ્મણઃ। કુશલં ચાહ સિદ્ધાર્થો હતશત્રુરમિત્રજિત્
વૈદેહી, રામ સુખી છે, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણ સાથે. તે પોતાનો સંદેશો મોકલે છે, કારણ કે તેણે પોતાનું કાર્ય પૂરું કર્યું છે, દુશ્મનોને હરાવ્યા છે.
વિભીષણસહાયેન રામેણ હરિભિઃ સહ। નિહતો રાવણો દેવિ લક્ષ્મણેન ચ વીર્યવાન્
વિભીષણ અને વાનરોની મદદથી, રામે લક્ષ્મણના પરાક્રમે રાવણને યુદ્ધમાં મારી નાખ્યો છે, દેવી.
પ્રિયમાખ્યામિ તે દેવિ ભૂયશ્ચ ત્વાં સભાજયે। તવ પ્રભાવાદ્ ધર્મજ્ઞે મહાન્ રામેણ સંયુગે
દેવી, હું તને આનંદના સમાચાર આપું છું અને ફરી તારી પ્રશંસા કરું છું. તારી શક્તિથી, ધર્મને જાણનારી, રામે યુદ્ધમાં મહાન વિજય મેળવ્યો છે.
લબ્ધોઽયં વિજયઃ સીતે સ્વસ્થા ભવ ગતજ્વરા। રાવણશ્ચ હતઃ શત્રુર્લઙ્કા ચૈવ વશીકૃતા
સીતા, આ વિજય મળ્યો છે, હવે તું નિર્ભય અને નિરાંજ બની જા. રાવણ દુશ્મન મારો છે અને લંકા પણ જીતાઈ ગઈ છે.
મયા હ્યલબ્ધનિદ્રેણ ધૃતેન તવ નિર્જયે। પ્રતિજ્ઞૈષા વિનિસ્તીર્ણા બદ્ધ્વા સેતું મહોદધૌ
હું ઊંઘ્યા વિના તને મુક્ત કરવા માટે પ્રતિજ્ઞા પાળી છે, અને મહાસાગર પર પુલ બાંધીને એ પૂર્ણ કરી છે.
સમ્ભ્રમશ્ચ ન કર્તવ્યો વર્તન્ત્યા રાવણાલયે। વિભીષણવિધેયં હિ લઙ્કૈશ્વર્યમિદં કૃતમ્
રાવણના મહલમાં રહીને તારે હવે કોઈ ભય રાખવાની જરૂર નથી; લંકાનું રાજ વિભીષણને સોંપાઈ ગયું છે.
તદાશ્વસિહિ વિસ્રબ્ધં સ્વગૃહે પરિવર્તસે। અયં ચાભ્યેતિ સંહૃષ્ટસ્ત્વદ્દર્શનસમુત્સુકઃ
હવે તમે નિર્ભય બનીને તમારા ઘરે આરામથી રહો. શ્રીરામ પણ તમારો દર્શન કરવા ઉત્સુક અને આનંદિત થઈને આવી રહ્યા છે.