તે રાવણવધં દૃષ્ટ્વા દેવગન્ધર્વદાનવાઃ। જગ્મુઃ સ્વૈઃ સ્વૈર્વિમાનૈસ્તે કથયન્તઃ શુભાઃ કથાઃ
રાવણના વધને જોઈ દેવતાઓ, ગંધર્વો અને દાનવો પોતાના-પોતાના વિમાનમાં બેઠા, શુભ વાતો કરતા જતા રહ્યા.
રાવણસ્ય વધં ઘોરં રાઘવસ્ય પરાક્રમમ્। સુયુદ્ધં વાનરાણાં ચ સુગ્રીવસ્ય ચ મન્ત્રિતમ્
તેઓ રાવણના ભયાનક વધ, રાઘવનું શૌર્ય, વાનરોનું ઉત્તમ યુદ્ધ અને સુગ્રીવની સલાહની ચર્ચા કરતા હતા.
અનુરાગં ચ વીર્યં ચ મારુતેર્લક્ષ્મણસ્ય ચ। પતિવ્રતાત્વં સીતાયા હનૂમતિ પરાક્રમમ્
તેઓ હનુમાન અને લક્ષ્મણનું સ્નેહ અને પરાક્રમ, સીતાનું પતિવ્રતત્વ અને હનુમાનની વિરુદતા વિશે વાત કરતા હતા.
કથયન્તો મહાભાગા જગ્મુર્હૃષ્ટા યથાગતમ્। રાઘવસ્તુ રથં દિવ્યમિન્દ્રદત્તં શિખિપ્રભમ્
આ રીતે વાતો કરતાં તે સૌ ધન્યજન આનંદપૂર્વક પાછા ગયા; એ સમયે રાઘવ દિવ્ય અને મયૂર જેવી તેજસ્વી, ઇન્દ્રથી મળેલી રથ પાસે પહોંચ્યો.
અનુજ્ઞાપ્ય મહાબાહુર્માતલિં પ્રત્યપૂજયત્। રાઘવેણાભ્યનુજ્ઞાતો માતલિઃ શક્રસારથિઃ
મહાબાહુ રાઘવે માતલિને વિદાય આપી અને સન્માન આપ્યો; રાઘવની આજ્ઞાથી ઇન્દ્રના રથચાલક માતલિએ વિદાય લીધી.
દિવ્યં તં રથમાસ્થાય દિવમેવોત્પપાત હ। તસ્મિંસ્તુ દિવમારૂઢે સરથે રથિનાં વરઃ
માતલિએ એ દિવ્ય રથમાં બેઠા અને સીધા સ્વર્ગે ગયા; જ્યારે રથચાલક સ્વર્ગે પહોંચ્યો, ત્યારે શ્રેષ્ઠ રથચાલક,
રાઘવઃ પરમપ્રીતઃ સુગ્રીવં પરિષસ્વજે। પરિષ્વજ્ય ચ સુગ્રીવં લક્ષ્મણેનાભિવાદિતઃ
રાઘવ અત્યંત પ્રસન્ન થઈ સુગ્રીવને ભેટી પડ્યો; અને સુગ્રીવને ભેટ્યા પછી, લક્ષ્મણે પણ રાઘવને વંદન કર્યું.
પૂજ્યમાનો હરિગણૈરાજગામ બલાલયમ્। અથોવાચ સ કાકુત્સ્થઃ સમીપપરિવર્તિનમ્
વાંદરોની ટોળીઓ દ્વારા પૂજાયમાન થઈ, રાઘવ સેનાના મથક પર પહોંચ્યો; ત્યારબાદ કકુત્સ્થ વંશજ રાઘવે નજીકમાં ઉભેલા સૌને સંબોધ્યા.
સૌમિત્રિં સત્ત્વસમ્પન્નં લક્ષ્મણં દીપ્તતેજસમ્। વિભીષણમિમં સૌમ્ય લઙ્કાયામભિષેચય
રાઘવે સત્વશાળી, તેજસ્વી લક્ષ્મણને કહ્યું: 'હે સૌમ્ય, વિભીષણને લંકામાં રાજાભિષેક કર.'
અનુરક્તં ચ ભક્તં ચ તથા પૂર્વોપકારિણમ્। એષ મે પરમઃ કામો યદિમં રાવણાનુજમ્
'આ વિભીષણ મારા પ્રત્યે અનુરક્ત, ભક્ત અને અગાઉથી ઉપકાર કરનાર છે; મારો સર્વોચ્ચ ઇચ્છા એ છે કે હું રાવણના આ ભાઈને'
લઙ્કાયાં સૌમ્ય પશ્યેયમભિષિક્તં વિભીષણમ્। એવમુક્તસ્તુ સૌમિત્રી રાઘવેણ મહાત્મના
'લંકામાં રાજાભિષેક પામેલો જોઈ શકું, હે સૌમ્ય.' એમ મહાત્મા રાઘવે કહ્યું ત્યારે,
તથેત્યુક્ત્વા સુસંહૃષ્ટઃ સૌવર્ણં ઘટમાદદે। તં ઘટં વાનરેન્દ્રાણાં હસ્તે દત્ત્વા મનોજવાન્
સૌમિત્રિ લક્ષ્મણ આનંદથી 'જેમ કહ્યો તેમ' કહી, સોનાનો ઘડો લાવ્યો; મનથી ઝડપી હનુમાન એ ઘડો વાનરમુખ્યોના હાથમાં આપ્યો.
વ્યાદિદેશ મહાસત્ત્વાન્ સમુદ્રસલિલં તદા। અતિશીઘ્રં તતો ગત્વા વાનરાસ્તે મનોજવાઃ
પછી તેણે મહાસત્તાવાન વાનરોને દરિયાનો પાણી લાવવાનું કહ્યું; ત્યારે તે વાનરો અત્યંત ઝડપથી ત્યાંથી નીકળી ગયા.
આગતાસ્તુ જલં ગૃહ્ય સમુદ્રાદ્ વાનરોત્તમાઃ। તતસ્ત્વેકં ઘટં ગૃહ્ય સંસ્થાપ્ય પરમાસને
વાંદરાઓના શ્રેષ્ઠોએ દરિયાથી પાણી લાવીને પાછા આવ્યા; પછી એક ઘડો લઈને, તે સર્વોચ્ચ આસન પર મૂકી દીધો.
ઘટેન તેન સૌમિત્રિરભ્યષિઞ્ચદ્ વિભીષણમ્। લઙ્કાયાં રક્ષસાં મધ્યે રાજાનં રામશાસનાત્
એ ઘડાથી સૌમિત્રિ લક્ષ્મણે વિભીષણને લંકામાં, રાક્ષસોની વચ્ચે, રામના આદેશથી રાજાભિષેક કર્યો.
વિધિના મન્ત્રદૃષ્ટેન સુહૃદ્ગણસમાવૃતમ્। અભ્યષિઞ્ચસ્તદા સર્વે રાક્ષસા વાનરાસ્તથા
મંત્રો પ્રમાણે વિધિપૂર્વક, મિત્રો ઘેરાયેલા હતા ત્યારે, બધા રાક્ષસો અને વાંદરાઓએ પણ વિભીષણને અભિષેક કર્યો.
પ્રહર્ષમતુલં ગત્વા તુષ્ટુવૂ રામમેવ હિ। તસ્યામાત્યા જહૃષિરે ભક્તા યે ચાસ્ય રાક્ષસાઃ
અતુલ આનંદ પામી, સૌએ માત્ર રામની જ સ્તુતિ કરી; તેના મંત્રીઓ અને જે રાક્ષસો તેના ભક્ત હતા, તેઓ પણ આનંદિત થયા.
દૃષ્ટ્વાભિષિક્તં લઙ્કાયાં રાક્ષસેન્દ્રં વિભીષણમ્। રાઘવઃ પરમાં પ્રીતિં જગામ સહલક્ષ્મણઃ
લંકામાં વિભીષણને રાક્ષસોના રાજા તરીકે અભિષેક થયેલા જોઈ, રાઘવ અને લક્ષ્મણને પરમ આનંદ થયો.
સ તદ્ રાજ્યં મહત્ પ્રાપ્ય રામદત્તં વિભીષણઃ। સાન્ત્વયિત્વા પ્રકૃતયસ્તતો રામમુપાગમત્
રામે આપેલું એ મહાન રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને, વિભીષણે પ્રજાને શાંત કર્યા અને પછી રામ પાસે આવ્યા.
દધ્યક્ષતાન્ મોદકાંશ્ચ લાજાઃ સુમનસસ્તથા। આજહ્રુરથ સંહૃષ્ટાઃ પૌરાસ્તસ્મૈ નિશાચરાઃ
લંકાના આનંદિત નાગરિકો, રાત્રે વિહાર કરતા રાક્ષસો, દહીં, અક્ષત, લાડું અને ફૂલો આનંદથી લાવ્યા.
સ તાન્ ગૃહીત્વા દુર્ધર્ષો રાઘવાય ન્યવેદયત્। મઙ્ગલ્યં મઙ્ગલં સર્વં લક્ષ્મણાય ચ વીર્યવાન્
એ મહાબલી વિભીષણે તે બધું સ્વીકારી, સર્વ શુભ વસ્તુઓ રાઘવ અને વીર લક્ષ્મણને અર્પણ કરી.
કૃતકાર્યં સમૃદ્ધાર્થં દૃષ્ટ્વા રામો વિભીષણમ્। પ્રતિજગ્રાહ તત્ સર્વં તસ્યૈવ પ્રતિકામ્યયા
વિભીષણનું કામ પૂરું થયું, તેની મનોકામના પૂર્ણ થઈ, એ જોઈને રામે તેની ઈચ્છા પ્રમાણે બધાં ભેટો સ્વીકારી.
તતઃ શૈલોપમં વીરં પ્રાઞ્જલિં પ્રણતં સ્થિતમ્। ઉવાચેદં વચો રામો હનૂમન્તં પ્લવઙ્ગમમ્
પછી રામે પોતાના સામે હાથ જોડીને નમ્રતાથી ઊભેલા, પર્વત જેવા બળવાન હનુમાનને કહ્યું.
અનુજ્ઞાપ્ય મહારાજમિમં સૌમ્ય વિભીષણમ્। પ્રવિશ્ય નગરીં લઙ્કાં કૌશલં બ્રૂહિ મૈથિલીમ્
હવે, દયાળુ વિભીષણ રાજાને વિદાય લઈને, લંકાની અંદર જઈને માઇથિલી સીતાને મારી સુખ-સમાચાર કહેજે.
વૈદેહ્યૈ માં ચ કુશલં સુગ્રીવં ચ સલક્ષ્મણમ્। આચક્ષ્વ વદતાં શ્રેષ્ઠ રાવણં ચ હતં રણે
વચનના શ્રેષ્ઠ, સીતાજીને મારી, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણની સુખ-સમાચાર પણ કહેજે, અને એ પણ જણાવી દેજે કે રાવણ યુદ્ધમાં મારો છે.
પ્રિયમેતદિહાખ્યાહિ વૈદેહ્યાસ્ત્વં હરીશ્વર। પ્રતિગૃહ્ય તુ સંદેશમુપાવર્તિતુમર્હસિ
મરગટોના સ્વામી, સીતાજીને આ આનંદદાયક સમાચાર કહેજે, અને સંદેશો આપી ને પાછા ફરજે.
thumb|ત્રયોદશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રયોદશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
આ એકસો તેરમો સર્ગ છે, સાંભળો.
ઇતિ પ્રતિસમાદિષ્ટો હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। પ્રવિવેશ પુરીં લઙ્કાં પૂજ્યમાનો નિશાચરૈઃ
રામના આદેશથી પવનપુત્ર હનુમાન લંકાની અંદર ગયો, જ્યાં રાક્ષસો તેની આદરથી આવકાર કરતા હતા.
પ્રવિશ્ય ચ પુરીં લઙ્કામનુજ્ઞાપ્ય વિભીષણમ્। તતસ્તેનાભ્યનુજ્ઞાતો હનૂમાન્ વૃક્ષવાટિકામ્
લંકામાં જઈને, વિભીષણને વિદાય લઈને, હનુમાન તેની પરવાનગીથી વૃક્ષોની વાડી તરફ ગયો.
સમ્પ્રવિશ્ય યથાન્યાયં સીતાયા વિદિતો હરિઃ। દદર્શ મૃજયા હીનાં સાતઙ્કાં રોહિણીમિવ
હનુમાન, જે સીતાને ઓળખાતા હતા, યોગ્ય રીતે અંદર જઈને, ચાંદના વિના રોહિણી તારાની જેમ, દુઃખી અને ગભરાયેલી સીતાને જોયા.