મુમોચ ચ દશગ્રીવો નિઃસઙ્ગેનાન્તરાત્મના। વ્યાયચ્છમાનં તં દૃષ્ટ્વા તત્પરં રાવણં રણે
દશમુખ રાવણે, કોઈ સંકોચ વિના અને આખી શક્તિથી, રામને યુદ્ધમાં પ્રયત્નશીલ જોઈને પોતાના શસ્ત્રો છોડી દીધાં.
પ્રહસન્નિવ કાકુત્સ્થઃ સંદધે નિશિતાન્ શરાન્। સ મુમોચ તતો બાણાન્ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
કાકુત્સ્થ જાણે હસતો હોય એમ, તીક્ષ્ણ બાણો ધનુષ પર ચડાવ્યા અને પછી સૈંકડો અને હજારો બાણો છોડ્યા.
તાન્ દૃષ્ટ્વા રાવણશ્ચક્રે સ્વશરૈઃ ખં નિરન્તરમ્। તાભ્યાં નિયુક્તેન તદા શરવર્ષેણ ભાસ્વતા
આ જોઈને રાવણે પોતાના બાણોથી આખું આકાશ ભરાઈ દીધું; પછી એ બંનેએ તેજસ્વી બાણવર્ષ શરૂ કર્યું.
શરબદ્ધમિવાભાતિ દ્વિતીયં ભાસ્વદમ્બરમ્। નાનિમિત્તોઽભવદ્ બાણો નાનિર્ભેત્તા ન નિષ્ફલઃ
આકાશ જાણે બાણોથી બંધાઈ ગયું હોય એવું લાગતું, જાણે બીજું જ પ્રભામય ગગન બની ગયું હોય. એકપણ બાણ વ્યર્થ ગયો નહીં, બધું યોગ્ય સ્થાન પર પડ્યું.
અન્યોન્યમભિસંહત્ય નિપેતુર્ધરણીતલે। તથા વિસૃજતોર્બાણાન્ રામરાવણયોર્મૃધે
રામ અને રાવણ યુદ્ધમાં બાણો છોડતા, એ બાણો એકબીજાને અથડાઈને જમીન પર પડતા.
પ્રાયુધ્યેતામવિચ્છિન્નમસ્યન્તૌ સવ્યદક્ષિણમ્। ચક્રતુશ્ચ શરૈર્ઘોરૈર્નિરુચ્છ્વાસમિવામ્બરમ્
બન્ને સતત, વિના વિક્ષેપ યુદ્ધ કરતા, ડાબી-જમણી તરફ ફરતા, અને તેમના ભયાનક બાણોથી આકાશ જાણે શ્વાસરહિત થઈ ગયું.
રાવણસ્ય હયાન્ રામો હયાન્ રામસ્ય રાવણઃ। જઘ્નતુસ્તૌ તદાન્યોન્યં કૃતાનુકૃતકારિણૌ
રામે રાવણના ઘોડાઓને માર્યા અને રાવણે રામના ઘોડાઓને માર્યા; બંનેએ એકબીજાના કૃત્યની નકલ કરી, એકબીજાને ઘાયલ કર્યા.
એવં તુ તૌ સુસંક્રુદ્ધૌ ચક્રતુર્યુદ્ધમુત્તમમ્। મુહૂર્તમભવદ્ યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્
આ રીતે એ બે, ભારે ગુસ્સામાં, શ્રેષ્ઠ યુદ્ધ કરવા લાગ્યા; થોડા સમય માટે એ યુદ્ધ એટલું ભયાનક અને રોમાંચક હતું કે, રોમાંચ ઊભો થઇ ગયો.
તૌ તથા યુધ્યમાનૌ તુ સમરે રામરાવણૌ। દદૃશુઃ સર્વભૂતાનિ વિસ્મિતેનાન્તરાત્મના
જ્યારે રામ અને રાવણ યુદ્ધમાં આમ લડતા હતા, ત્યારે બધા જીવાત્માઓ આશ્ચર્યથી તેમને નિહાળતા, અને હૃદયમાં વિસ્મય અનુભવતા.
અર્દયન્તૌ તુ સમરે તયોસ્તૌ સ્યન્દનોત્તમૌ। પરસ્પરમભિક્રુદ્ધૌ પરસ્પરમભિદ્રુતૌ
યુદ્ધમાં એ બંને શ્રેષ્ઠ રથોમાં બેસીને એકબીજાને ઘાયલ કરતા, ગુસ્સામાં એકબીજાની સામે દોડી જતા.
પરસ્પરવધે યુક્તૌ ઘોરરૂપૌ બભૂવતુઃ। મણ્ડલાનિ ચ વીથીશ્ચ ગતપ્રત્યાગતાનિ ચ
એકબીજાના વિનાશ માટે તત્પર, એ બંને ભયાનક રૂપ ધારણ કરી, વૃત્તાકાર અને સીધી લાઈનોમાં આગળ-પાછળ ફરતા.
દર્શયન્તૌ બહુવિધાં સૂતૌ સારથ્યજાં ગતિમ્। અર્દયન્ રાવણં રામો રાઘવં ચાપિ રાવણઃ
રામ અને રાવણ બંનેએ રથ ચલાવવાની વિવિધ કળાઓ દર્શાવી, એકબીજાને ઘણી રીતે ત્રાસ આપ્યો.
ગતિવેગં સમાપન્નૌ પ્રવર્તનનિવર્તને। ક્ષિપતોઃ શરજાલાનિ તયોસ્તૌ સ્યન્દનોત્તમૌ
બન્ને રથોએ ઝડપ અને જોરમાં બરાબરી કરી, આગળ-પાછળ થયા અને એકબીજા પર તીરોની ઝમાવટ વરસાવી.
ચેરતુઃ સંયુગમહીં સાસારૌ જલદાવિવ। દર્શયિત્વા તદા તૌ તુ ગતિં બહુવિધાં રણે
યુદ્ધભૂમિ પર બંને મેઘો જેવી ગતિથી ફર્યા અને લડાઈમાં અનેક પ્રકારની ચાલો બતાવી.
પરસ્પરસ્યાભિમુખૌ પુનરેવ ચ તસ્થતુઃ। ધુરં ધુરેણ રથયોર્વક્ત્રં વક્ત્રેણ વાજિનામ્
પછી ફરી એકવાર, બંને સામસામે ઊભા રહ્યા, રથના જૂઆ જૂઆ સાથે અને ઘોડાંઓના મુખ પણ સામસામે.
પતાકાશ્ચ પતાકાભિઃ સમીયુઃ સ્થિતયોસ્તદા। રાવણસ્ય તતો રામો ધનુર્મુક્તૈઃ શિતૈઃ શરૈઃ
એ સમયે બંનેના ધ્વજ પણ એકબીજા સાથે અથડાયા; ત્યારબાદ રામે પોતાના ધનુષ્યમાંથી તીક્ષ્ણ તીરો રાવણ પર છોડ્યા.
ચતુર્ભિશ્ચતુરો દીપ્તાન્ હયાન્ પ્રત્યપસર્પયત્। સ ક્રોધવશમાપન્નો હયાનામપસર્પણે
રામે ચાર તેજસ્વી તીરો વડે રાવણના ચારેય ઘોડાંઓને પાછળ હાંકી દીધા; ઘોડાંઓ પાછળ હટતાં રાવણ ગુસ્સે ભરાયો.
મુમોચ નિશિતાન્ બાણાન્ રાઘવાય દશાનનઃ। સોઽતિવિદ્ધો બલવતા દશગ્રીવેણ રાઘવઃ
દશમુખ રાવણે રાઘવ પર તીક્ષ્ણ તીરો છોડ્યા; રાઘવને રાવણના જોરદાર તીરો વાગ્યા છતાં—
જગામ ન વિકારં ચ ન ચાપિ વ્યથિતોઽભવત્। ચિક્ષેપ ચ પુનર્બાણાન્ વજ્રસારસમસ્વનાન્
તેમાં કોઈ ફેરફાર આવ્યો નહીં, ન તો ડરાયો; અને ફરીથી તેણે વીજળી જેવી ધ્વનિ કરતાં તીરો છોડ્યા.
સારથિં વજ્રહસ્તસ્ય સમુદ્દિશ્ય દશાનનઃ। માતલેસ્તુ મહાવેગાઃ શરીરે પતિતાઃ શરાઃ
વીજવાળા દેવના રથચાલક માતલિને નિશાન બનાવી, દશમુખ રાવણે ઝડપી તીરો તેના શરીર પર વરસાવ્યા.
ન સૂક્ષ્મમપિ સમ્મોહં વ્યથાં વા પ્રદદુર્યુધિ। તયા ધર્ષણયા ક્રુદ્ધો માતલેર્ન તથાઽઽત્મનઃ
એ તીરો વાગ્યા છતાંય, યુદ્ધમાં માતલિને ન તો ઝાંખપ આવી, ન દુઃખ થયું; એ હુમલાથી માતલિ પોતાને માટે નહિ પણ ગુસ્સે થયો.
ચકાર શરજાલેન રાઘવો વિમુખં રિપુમ્। વિંશતિં ત્રિંશતિં ષષ્ટિં શતશોઽથ સહસ્રશઃ
રાઘવે તીરોની ઝમાવટથી દુશ્મનને મોઢું ફેરવવા મજબૂર કર્યો—વીસ, ત્રીસ, સાઠ, સૈંકડો અને હજારો તીરો વરસાવ્યા.
મુમોચ રાઘવો વીરઃ સાયકાન્ સ્યન્દને રિપોઃ। રાવણોઽપિ તતઃ ક્રુદ્ધો રથસ્થો રાક્ષસેશ્વરઃ
વીર રાઘવે દુશ્મનના રથ પર સૈંકડો તીરો છોડ્યા; પછી રાવણ, રાક્ષસોના રાજા, રથમાં ઊભો રહી ગુસ્સે થયો.
ગદામુસલવર્ષેણ રામં પ્રત્યર્દયદ્ રણે। તત્ પ્રવૃત્તં પુનર્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્
રાવણે ગદા અને મુસળની વરસાદથી રામને યુદ્ધમાં ત્રાસ આપ્યો; પછી ફરી એક ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
ગદાનાં મુસલાનાં ચ પરિઘાણાં ચ નિઃસ્વનૈઃ। શરાણાં પુઙ્ખવાતૈશ્ચ ક્ષુભિતાઃ સપ્ત સાગરાઃ
ગદા, મુસળ અને લોખંડની સળિયાંના ઘોર અવાજથી અને તીરોના પાંખોની પવનથી સાતેય સમુદ્રો કંપી ઉઠ્યા.
ક્ષુબ્ધાનાં સાગરાણાં ચ પાતાલતલવાસિનઃ। વ્યથિતા દાનવાઃ સર્વે પન્નગાશ્ચ સહસ્રશઃ
સમુદ્રો ઉથલ્યા ત્યારે પાતાળમાં રહેતા બધા દાનવો અને હજારો સાપો પણ વ્યાકુળ થઈ ગયા.
ચકમ્પે મેદિની કૃત્સ્ના સશૈલવનકાનના। ભાસ્કરો નિષ્પ્રભશ્ચાસીન્ન વવૌ ચાપિ મારુતઃ
સંપૂર્ણ ધરતી, પર્વતો, વનો અને કાનન સાથે ધ્રૂજી ઉઠી; સૂર્યની કિરણો ફિક્કી પડી ગઈ અને પવન પણ બંધ થઈ ગયો.
તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ। ચિન્તામાપેદિરે સર્વે સકિંનરમહોરગાઃ
પછી બધા દેવો, ગંધર્વો, સિદ્ધો, મહર્ષિઓ, કિન્નરો અને મહાનાગો—all ચિંતામાં પડી ગયા.
સ્વસ્તિ ગોબ્રાહ્મણેભ્યસ્તુ લોકાસ્તિષ્ઠન્તુ શાશ્વતાઃ। જયતાં રાઘવઃ સંખ્યે રાવણં રાક્ષસેશ્વરમ્
"ગાયો અને બ્રાહ્મણો સુખી રહે, જગત સદા અખંડિત રહે; યુદ્ધમાં રાઘવ વિજયી થાય અને રાક્ષસાધિપતિ રાવણ પરાજિત થાય."
એવં જપન્તોઽપશ્યંસ્તે દેવાઃ સર્ષિગણાસ્તદા। રામરાવણયોર્યુદ્ધં સુઘોરં રોમહર્ષણમ્
આ રીતે જપ કરતા દેવો અને ઋષિગણોએ રામ અને રાવણ વચ્ચેનું ભયાનક અને રોમાચક યુદ્ધ જોઈને આશ્ચર્યચકિત થયા.