આદિત્યઃ સવિતા સૂર્યઃ ખગઃ પૂષા ગભસ્તિમાન્। સુવર્ણસદૃશો ભાનુર્હિરણ્યરેતા દિવાકરઃ
એ આદિત્ય, સવિતા, સૂર્ય, આકાશમાં ફરનાર, પુષા, કિરણવાળો, ભાનુ, સુવર્ણ જેવો, હિરણ્યરેત, અને દિવસ કરનાર છે.
હરિદશ્વઃ સહસ્રાર્ચિઃ સપ્તસપ્તિર્મરીચિમાન્। તિમિરોન્મથનઃ શમ્ભુસ્ત્વષ્ટા માર્તણ્ડકોંઽશુમાન્
એના ઘોડા લીલા છે, એના હજારો કિરણો છે, એ સાત રથોમાં સવાર છે, તેજથી ભરેલો છે, અંધકારને દૂર કરનાર છે, શુભ છે, સર્જનહાર છે, માર્તંડ છે અને પ્રકાશથી ભરપૂર છે.
હિરણ્યગર્ભઃ શિશિરસ્તપનોઽહસ્કરો રવિઃ। અગ્નિગર્ભોઽદિતેઃ પુત્રઃ શઙ્ખઃ શિશિરનાશનઃ
એ હિરણ્યગર્ભ છે, ઠંડક આપનાર છે, તપાવનાર છે, અંધકારને દૂર કરનાર છે, રવિ છે, અગ્નિમાંથી જન્મેલો છે, અદિતીનો પુત્ર છે, શંખ છે અને ઠંડીને નાશ કરનાર છે.
વ્યોમનાથસ્તમોભેદી ઋગ્યજુઃસામપારગઃ। ઘનવૃષ્ટિરપાં મિત્રો વિન્ધ્યવીથીપ્લવંગમઃ
એ આકાશનો સ્વામી છે, અંધકારને દૂર કરનાર છે, ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ અને સામવેદને જાણનાર છે, વરસાદ લાવનાર છે, પાણીનો મિત્ર છે અને વિંધ્ય પર્વતના માર્ગે ચાલનાર છે.
આતપી મણ્ડલી મૃત્યુઃ પિઙ્ગલઃ સર્વતાપનઃ। કવિર્વિશ્વો મહાતેજા રક્તઃ સર્વભવોદ્ભવઃ
એ તાપ આપનાર છે, ગોળાકાર છે, મૃત્યુ છે, પીળાશ પડતો છે, બધાને દહન કરનાર છે, કવિ છે, આખું જગત છે, મહાન તેજવાળો છે, લાલ છે અને સર્વ જીવોના મૂળ છે.
નક્ષત્રગ્રહતારાણામધિપો વિશ્વભાવનઃ। તેજસામપિ તેજસ્વી દ્વાદશાત્મન્ નમોઽસ્તુ તે
એ તારા, ગ્રહો અને નક્ષત્રોના સ્વામી છે, જગતના સર્જનહાર છે, તેજવાળાઓમાં સૌથી તેજસ્વી છે, બાર રૂપ ધરાવનાર છે—તમને વંદન છે.
નમઃ પૂર્વાય ગિરયે પશ્ચિમાયાદ્રયે નમઃ। જ્યોતિર્ગણાનાં પતયે દિનાધિપતયે નમઃ
પૂર્વ પર્વતને વંદન, પશ્ચિમ પર્વતને વંદન, પ્રકાશના સમૂહના સ્વામી ને વંદન, દિવસના સ્વામી ને પણ વંદન.
જયાય જયભદ્રાય હર્યશ્વાય નમો નમઃ। નમો નમઃ સહસ્રાંશો આદિત્યાય નમો નમઃ
વિજયી ને વંદન, શુભ વિજયી ને વંદન, પીળા ઘોડાવાળા ને વંદન, હજારો કિરણવાળા ને વારંવાર વંદન, આદિત્ય ને પણ વારંવાર વંદન.
નમ ઉગ્રાય વીરાય સારઙ્ગાય નમો નમઃ। નમઃ પદ્મપ્રબોધાય પ્રચણ્ડાય નમોઽસ્તુ તે
ભયાનક ને વંદન, વિરસૂર ને વંદન, ચિતરેલા ઘોડાવાળા ને વંદન, કમળને જાગૃત કરનાર ને વંદન, પ્રચંડ ને પણ વંદન.
બ્રહ્મેશાનાચ્યુતેશાય સૂરાયાદિત્યવર્ચસે। ભાસ્વતે સર્વભક્ષાય રૌદ્રાય વપુષે નમઃ
બ્રહ્મા, ઈશાન અને અચ્યૂતના સ્વામી ને વંદન, તેજસ્વી ને વંદન, સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવનાર ને વંદન, પ્રકાશમાન, સર્વનો ભક્ષક અને ભયાનક રૂપવાળા ને વંદન.
તમોઘ્નાય હિમઘ્નાય શત્રુઘ્નાયામિતાત્મને। કૃતઘ્નઘ્નાય દેવાય જ્યોતિષાં પતયે નમઃ
અંધકારના વિનાશક ને વંદન, ઠંડીના વિનાશક ને વંદન, શત્રુના વિનાશક ને વંદન, અપરિમિત આત્મા ને વંદન, અકૃતઘ્નના વિનાશક દેવ ને અને પ્રકાશના સ્વામી ને વંદન.
તપ્તચામીકરાભાય હરયે વિશ્વકર્મણે। નમસ્તમોઽભિનિઘ્નાય રુચયે લોકસાક્ષિણે
પિગળેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી ને વંદન, હરિ ને વંદન, જગતના સર્જનહાર ને વંદન, અંધકારના વિનાશક ને વંદન, તેજસ્વી ને અને જગતના સાક્ષી ને પણ વંદન.
નાશયત્યેષ વૈ ભૂતં તમેવ સૃજતિ પ્રભુઃ। પાયત્યેષ તપત્યેષ વર્ષત્યેષ ગભસ્તિભિઃ
આ પ્રભુ સર્વ જીવોને નાશ કરે છે અને ફરીથી સર્જે છે; એ રક્ષા કરે છે, દહન કરે છે અને પોતાની કિરણોથી વરસાદ પણ વરસાવે છે.
એષ સુપ્તેષુ જાગર્તિ ભૂતેષુ પરિનિષ્ઠિતઃ। એષ ચૈવાગ્નિહોત્રં ચ ફલં ચૈવાગ્નિહોત્રિણામ્
એ સુતા લોકોમાં જાગતો રહે છે, સર્વ જીવોમાં સ્થિર છે; એ અગ્નિહોત્ર પણ છે અને અગ્નિહોત્ર કરનારને ફળ પણ આપે છે.
દેવાશ્ચ ક્રતવશ્ચૈવ ક્રતૂનાં ફલમેવ ચ। યાનિ કૃત્યાનિ લોકેષુ સર્વેષુ પરમપ્રભુઃ
એ દેવતાઓ છે, યજ્ઞ છે અને યજ્ઞનું ફળ પણ છે; એ સર્વ લોકના સર્વ કર્મોના પરમ સ્વામી છે.
એનમાપત્સુ કૃચ્છ્રેષુ કાન્તારેષુ ભયેષુ ચ। કીર્તયન્ પુરુષઃ કશ્ચિન્નાવસીદતિ રાઘવ
હે રાઘવ, જે કોઈ દુઃખ, કઠિનાઈ, જંગલ કે ભયમાં એનું સ્મરણ કરે છે, એ કદી દુઃખમાં ડૂબતો નથી.
પૂજયસ્વૈનમેકાગ્રો દેવદેવં જગત્પતિમ્। એતત્ ત્રિગુણિતં જપ્ત્વા યુદ્ધેષુ વિજયિષ્યતિ
એકાગ્ર ચિત્તે તું એ દેવદેવ અને જગતના સ્વામીની પૂજા કર; આ સ્તોત્ર ત્રણ વાર જપવાથી યુદ્ધમાં વિજય મળશે.
અસ્મિન્ ક્ષણે મહાબાહો રાવણં ત્વં જહિષ્યસિ। એવમુક્ત્વા તતોઽગસ્ત્યો જગામ સ યથાગતમ્
હવે તું, મહાબાહુ, રાવણને અવશ્ય સંહારશે; આમ કહીને અગસ્ત્ય જેમ આવ્યા તેમ પાછા ગયા.
એતચ્છ્રુત્વા મહાતેજા નષ્ટશોકોઽભવત્ તદા। ધારયામાસ સુપ્રીતો રાઘવઃ પ્રયતાત્મવાન્
આ સાંભળીને મહાતેજસ્વી રાઘવનો શોક દૂર થયો; આનંદિત અને સંયમી રાઘવે એ બધું હૃદયમાં ધારી લીધું.
આદિત્યં પ્રેક્ષ્ય જપ્ત્વેદં પરં હર્ષમવાપ્તવાન્। ત્રિરાચમ્ય શુચિર્ભૂત્વા ધનુરાદાય વીર્યવાન્
સૂર્યને નિહાળી અને આ મંત્રનું જાપ કરીને, તેણે પરમ આનંદ મેળવ્યો; ત્રણ વાર પાણી છાંટીને શુદ્ધ બની, તે પરાક્રમી ધનુષ્ય લઈને ઉભો રહ્યો.
રાવણં પ્રેક્ષ્ય હૃષ્ટાત્મા જયાર્થં સમુપાગમત્। સર્વયત્નેન મહતા વૃતસ્તસ્ય વધેઽભવત્
રાવણને જોઈને, તેનું મન આનંદિત થયું અને વિજય માટે આગળ વધ્યો; સર્વ શક્તિથી ઘેરાઈને, તે તેના વિનાશ માટે તત્પર થયો.
અથ રવિરવદન્નિરીક્ષ્ય રામં મુદિતમનાઃ પરમં પ્રહૃષ્યમાણઃ। નિશિચરપતિસંક્ષયં વિદિત્વા સુરગણમધ્યગતો વચસ્ત્વરેતિ
પછી સૂર્યદેવે, રામને જોઈને, ખૂબ આનંદથી અને હર્ષભેર બોલ્યા; રાક્ષસોના રાજાના વિનાશને જાણીને, દેવમંડળમાં રહી, ઝડપથી વચન ઉચ્ચાર્યા.
thumb|ષડધિકશતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ષડધિકશતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો એકસો છઠ્ઠો સર્ગ સાંભળો.
સારથિઃ સ રથં હૃષ્ટઃ પરસૈન્યપ્રધર્ષણમ્। ગન્ધર્વનગરાકારં સમુચ્છ્રિતપતાકિનમ્
સારથીએ આનંદપૂર્વક રથ હંકાર્યો, જે દુશ્મન સેના માટે ભયજનક હતો અને ગંધર્વનગર જેવો દેખાતો, ઊંચા ધ્વજાવાળા હતો.
યુક્તં પરમસમ્પન્નૈર્વાજિભિર્હેમમાલિભિઃ। યુદ્ધોપકરણૈઃ પૂર્ણં પતાકાધ્વજમાલિનમ્
તે રથ ઉત્તમ ઘોડાઓથી જોડાયેલો હતો, જેમણે સોનાની માળ પહેરી હતી; તે યુદ્ધના સાધનોથી ભરેલો અને ધ્વજ-પતાકાઓથી શોભતો હતો.
ગ્રસન્તમિવ ચાકાશં નાદયન્તં વસુંધરામ્। પ્રણાશં પરસૈન્યાનાં સ્વસૈન્યસ્ય પ્રહર્ષણમ્
તે રથ આકાશને словно ગળી જાય તેમ લાગતો અને ધરતી પર ગુંજી ઉઠતો; દુશ્મન સેના માટે વિનાશ અને પોતાની સેના માટે આનંદ લાવતો હતો.
રાવણસ્ય રથં ક્ષિપ્રં ચોદયામાસ સારથિઃ। તમાપતન્તં સહસા સ્વનવન્તં મહાધ્વજમ્
સારથીએ ઝડપથી રાવણનો રથ હંકાર્યો, જે અચાનક ધ્વનિ સાથે અને મહા ધ્વજ સાથે દોડતો આવ્યો.
રથં રાક્ષસરાજસ્ય નરરાજો દદર્શ હ। કૃષ્ણવાજિસમાયુક્તં યુક્તં રૌદ્રેણ વર્ચસા
મનુષ્યોના રાજાએ રાક્ષસોના રાજાનો રથ જોયો, જે કાળા ઘોડાઓથી જોડાયેલો અને ભયાનક તેજથી યુક્ત હતો.
દીપ્યમાનમિવાકાશે વિમાનં સૂર્યવર્ચસમ્। તડિત્પતાકાગહનં દર્શિતેન્દ્રાયુધપ્રભમ્
તે રથ આકાશમાં સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતું, વીજળી જેવી ધ્વજાવાળો અને ઇન્દ્રના શસ્ત્રની કાંતિ દર્શાવતો હતો.
શરધારા વિમુઞ્ચન્તં ધારાધરમિવામ્બુદમ્। સ દૃષ્ટ્વા મેઘસંકાશમાપતન્તં રથં રિપોઃ
તે રથ તીરોની ધારા છોડતો, જાણે મેઘ વરસાદ વરસાવે તેમ; દુશ્મનનો રથ મેઘ જેવો કાળો અને ઝડપથી આવતો જોઈને,