સ વિદ્ધો દશભિર્બાણૈર્મહાકાર્મુકનિઃસૃતૈઃ। રાવણેન મહાતેજા ન પ્રાકમ્પત રાઘવઃ
રાવણના મહાન ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા દસ તીરો રામના શરીરે વાગ્યા, છતાં તેજસ્વી રાઘવ એક પણ ક્ષણે ડગ્યો નહીં.
તતો વિવ્યાધ ગાત્રેષુ સર્વેષુ સમિતિંજયઃ। રાઘવસ્તુ સુસંક્રુદ્ધો રાવણં બહુભિઃ શરૈઃ
પછી યુદ્ધમાં વિજયી અને અત્યંત ક્રોધિત રાઘવે અનેક તીરો વડે રાવણના આખા શરીર પર ઘા કર્યા.
એતસ્મિન્નન્તરે ક્રુદ્ધો રાઘવસ્યાનુજો બલી। લક્ષ્મણઃ સાયકાન્ સપ્ત જગ્રાહ પરવીરહા
એ જ સમયે, રાઘવનો શક્તિશાળી નાના ભાઈ લક્ષ્મણે, દુશ્મન વીરનો સંહારક, ક્રોધથી સાત તીરો હાથમાં લીધા.
તૈઃ સાયકૈર્મહાવેગૈ રાવણસ્ય મહાદ્યુતિઃ। ધ્વજં મનુષ્યશીર્ષં તુ તસ્ય ચિચ્છેદ નૈકધા
આ ઝડપદાર તીરો વડે તેજસ્વી લક્ષ્મણે રાવણના માનવમસ્તકવાળા ધ્વજને અનેક ટુકડામાં કાપી નાખ્યો.
સારથેશ્ચાપિ બાણેન શિરો જ્વલિતકુણ્ડલમ્। જહાર લક્ષ્મણઃ શ્રીમાન્ નૈર્ઋતસ્ય મહાબલઃ
લક્ષ્મણ, જે મહાન બળવાન અને વિભૂષિત હતો, તેણે એક તીર વડે રાવણના રથચાલકનું જ્વલંત કુંડળવાળું માથું પણ ઉડાડી નાખ્યું.
તસ્ય બાણૈશ્ચ ચિચ્છેદ ધનુર્ગજકરોપમમ્। લક્ષ્મણો રાક્ષસેન્દ્રસ્ય પઞ્ચભિર્નિશિતૈસ્તદા
પછી લક્ષ્મણે પાંચ તીરો વડે રાક્ષસરાજ રાવણના હાથીની સુંડ જેવી ભારે ધનુષ્યને કાપી નાખ્યું.
નીલમેઘનિભાંશ્ચાસ્ય સદશ્વાન્ પર્વતોપમાન્। જઘાનાપ્લુત્ય ગદયા રાવણસ્ય વિભીષણઃ
વિભીષણે ઉછળીને પોતાની ગદા વડે રાવણના વાદળ સમાન કાળા અને પર્વત જેવા ઘોડાઓને મારી નાખ્યા.
હતાશ્વાત્ તુ તદા વેગાદવપ્લુત્ય મહારથાત્। કોપમાહારયત્ તીવ્રં ભ્રાતરં પ્રતિ રાવણઃ
ઘોડાઓના મરણ પછી રાવણ ઝડપથી પોતાના મહારથ પરથી નીચે કૂદ્યો અને ભાઈ વિરુદ્ધ ભારે ક્રોધથી ભરાયો.
તતઃ શક્તિં મહાશક્તિઃ પ્રદીપ્તામશનીમિવ। વિભીષણાય ચિક્ષેપ રાક્ષસેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્
પછી રાક્ષસોના પરાક્રમી રાજા રાવણે વિભીષણ તરફ વીજળી જેવી જ્વલંત શક્તિ ફેંકી.
અપ્રાપ્તામેવ તાં બાણૈસ્ત્રિભિશ્ચિચ્છેદ લક્ષ્મણઃ। અથોદતિષ્ઠત્ સંનાદો વાનરાણાં મહારણે
એ શક્તિ વિભીષણ સુધી પહોંચે એ પહેલાં જ લક્ષ્મણે ત્રણ તીરો વડે તેને કાપી નાખી, અને પછી યુદ્ધભૂમિ પર વાનરોમાં આનંદનો મહા ગર્જના થયો.
સમ્પપાત ત્રિધા છિન્ના શક્તિઃ કાઞ્ચનમાલિની। સવિસ્ફુલિઙ્ગા જ્વલિતા મહોલ્કેવ દિવશ્ચ્યુતા
સુવર્ણમાળા યુક્ત એ શક્તિ ત્રણ ભાગે વિભાજિત થઈ જમીન પર પડી, તે જ્વલંત અને ચમકતી હતી, જાણે આકાશમાંથી મોટું તારા પડ્યું હોય.
તતઃ સમ્ભાવિતતરાં કાલેનાપિ દુરાસદામ્। જગ્રાહ વિપુલાં શક્તિં દીપ્યમાનાં સ્વતેજસા
પછી થોડા સમય પછી, રાવણે પોતાની તેજથી દહકતી એવી એક વિશાળ શક્તિ હાથમાં લીધી, જે સમય પણ સહન ન કરી શકે એવી હતી.
સા વેગિતા બલવતા રાવણેન દુરાત્મના। જજ્વાલ સુમહાતેજા દીપ્તાશનિસમપ્રભા
દુષ્ટ મનવાળા રાવણે જોરથી પકડી એ શસ્ત્ર મહા તેજથી પ્રજ્વલિત થયું, અને વીજળી જેવી તેજસ્વી લાગતું હતું.
એતસ્મિન્નન્તરે વીરો લક્ષ્મણસ્તં વિભીષણમ્। પ્રાણસંશયમાપન્નં તૂર્ણમભ્યવપદ્યત
એ સમયે વીર લક્ષ્મણ ઝડપથી વિભીષણ પાસે પહોંચ્યો, જે જીવના જોખમમાં પડ્યો હતો.
તં વિમોક્ષયિતું વીરશ્ચાપમાયમ્ય લક્ષ્મણઃ। રાવણં શક્તિહસ્તં વૈ શરવર્ષૈરવાકિરત્
વિભીષણને મુક્ત કરવા માટે, વીર લક્ષ્મણે ધનુષ્ય તાણીને, શક્તિ પકડેલા રાવણ પર તીરોની વરસાદ વરસાવી.
કીર્યમાણઃ શરૌઘેણ વિસૃષ્ટેન મહાત્મના। ન પ્રહર્તું મનશ્ચક્રે વિમુખીકૃતવિક્રમઃ
મહાન આત્માવાળા લક્ષ્મણના તીરોની ધોધથી ઘેરાયેલા રાવણનું શૌર્ય ડગમગી ગયું અને તે ઘા કરવા માટે મન બનાવી શક્યો નહીં.
મોક્ષિતં ભ્રાતરં દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણેન સ રાવણઃ। લક્ષ્મણાભિમુખસ્તિષ્ઠન્નિદં વચનમબ્રવીત્
લક્ષ્મણે પોતાના ભાઈને મુક્ત કર્યો તે જોઈ, રાવણ લક્ષ્મણ સામે ઊભો રહીને આ રીતે બોલ્યો:
મોક્ષિતસ્તે બલશ્લાઘિન્ યસ્માદેવં વિભીષણઃ। વિમુચ્ય રાક્ષસં શક્તિસ્ત્વયીયં વિનિપાત્યતે
વિભીષણને, જે પોતાનાં બળનું ગૌરવ કરે છે, તું છોડ્યો છે તેથી હવે આ શક્તિ, રાક્ષસને ચૂકીને, તારા પર પડી રહી છે.
એષા તે હૃદયં ભિત્ત્વા શક્તિર્લોહિતલક્ષણા। મદ્બાહુપરિઘોત્સૃષ્ટા પ્રાણાનાદાય યાસ્યતિ
મારા ઘમંડભર્યા હાથથી ફેંકાયેલી, લોહીથી રંગાયેલી આ શક્તિ તારા હૃદયને ભેદી તારો પ્રાણ લઇ જશે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા તાં શક્તિમષ્ટઘણ્ટાં મહાસ્વનામ્। મયેન માયાવિહિતામમોઘાં શત્રુઘાતિનીમ્
આ રીતે બોલીને, માયાએ મોહથી બનાવેલી, આઠ ઘંટાવાળી, ભયાનક ધ્વનિ કરતી, કદી નિષ્ફળ ન થતી અને શત્રુનો નાશ કરતી એ શક્તિને તેણે ઉપાડી.
લક્ષ્મણાય સમુદ્દિશ્ય જ્વલન્તીમિવ તેજસા। રાવણઃ પરમક્રુદ્ધશ્ચિક્ષેપ ચ નનાદ ચ
રાવણે અત્યંત ક્રોધથી તે તેજસ્વી શસ્ત્રને લક્ષ્મણ તરફ નિશાન કરીને, ગર્જના સાથે ફેંકી દીધી.
સા ક્ષિપ્તા ભીમવેગેન વજ્રાશનિસમસ્વના। શક્તિરભ્યપતદ્ વેગાલ્લક્ષ્મણં રણમૂર્ધનિ
ભયાનક જોરથી ફેંકાયેલી, વીજળી અને ગર્જના જેવી ધ્વનિ કરતી એ શક્તિ યુદ્ધના મધ્યમાં લક્ષ્મણ તરફ તીવ્ર ગતિએ દોડી ગઈ.
તામનુવ્યાહરચ્છક્તિમાપતન્તીં સ રાઘવઃ। સ્વસ્ત્યસ્તુ લક્ષ્મણાયેતિ મોઘા ભવ હતોદ્યમા
જ્યારે એ શક્તિ લક્ષ્મણ તરફ આવી રહી હતી, ત્યારે રામે બોલ્યા: 'લક્ષ્મણને સુખ-સલામતી મળે; હે શસ્ત્ર, તારો પ્રયત્ન વ્યર્થ થાઓ.'
રાવણેન રણે શક્તિઃ ક્રુદ્ધેનાશીવિષોપમા। મુક્તાઽઽશૂરસ્ય ભીતસ્ય લક્ષ્મણસ્ય મમજ્જ સા
યુદ્ધમાં ક્રોધિત રાવણે છોડેલી, ઝેરી સાપ જેવી એ શક્તિ, બહાદુર પણ હવે ડરાયેલા લક્ષ્મણના શરીરમાં ઘૂસી ગઈ.
ન્યપતત્ સા મહાવેગા લક્ષ્મણસ્ય મહોરસિ। જિહ્વેવોરગરાજસ્ય દીપ્યમાના મહાદ્યુતિઃ
મહાન તેજવાળી, સાપના રાજાની જિહ્વા જેવી એ શક્તિ, ભારે જોરથી લક્ષ્મણના વિશાળ છાતી પર પડી.
તતો રાવણવેગેન સુદૂરમવગાઢયા। શક્ત્યા વિભિન્નહૃદયઃ પપાત ભુવિ લક્ષ્મણઃ
પછી રાવણના જોરથી ફેંકાયેલી એ શક્તિ લક્ષ્મણના હૃદયમાં ઊંડે ઘૂસી ગઈ અને લક્ષ્મણ જમીન પર ઢળી પડ્યા.
તદવસ્થં સમીપસ્થો લક્ષ્મણં પ્રેક્ષ્ય રાઘવઃ। ભ્રાતૃસ્નેહાન્મહાતેજા વિષણ્ણહૃદયોઽભવત્
લક્ષ્મણને આવી હાલતમાં નજીકમાં જોઈને, મહાતેજસ્વી રામ ભાઈના પ્રેમથી દુ:ખી હૃદયવાળા થઈ ગયા.
સ મુહૂર્તમિવ ધ્યાત્વા બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણઃ। બભૂવ સંરબ્ધતરો યુગાન્ત ઇવ પાવકઃ
થોડા ક્ષણ માટે વિચાર કરીને, આંખોમાં આંસુ ભરાઈ ગયા અને પછી તેઓ યુગના અંતે અગ્નિ જેવાં પ્રચંડ ક્રોધી બન્યા.
ન વિષાદસ્ય કાલોઽયમિતિ સંચિન્ત્ય રાઘવઃ। ચક્રે સુતુમલં યુદ્ધં રાવણસ્ય વધે ધૃતઃ। સર્વયત્નેન મહતા લક્ષ્મણં પરિવીક્ષ્ય ચ
'હવે દુ:ખ કરવાનો સમય નથી' એવું વિચારી રામે રાવણના વિનાશ માટે દૃઢ સંકલ્પથી ભયાનક યુદ્ધ શરૂ કર્યું અને બધાં પ્રયત્નથી લક્ષ્મણને sambhaḷyu.
સ દદર્શ તતો રામઃ શક્ત્યા ભિન્નં મહાહવે। લક્ષ્મણં રુધિરાદિગ્ધં સપન્નગમિવાચલમ્
પછી રામે જોયું કે મહાયુદ્ધમાં શક્તિથી ઘાયલ થયેલા લક્ષ્મણ, લોહીથી લથપથ, સાપ સાથે પર્વત જેવાં પડી રહ્યા છે.