શરધારાસ્તતો રામો રાવણસ્ય ધનુશ્ચ્યુતાઃ। દૃષ્ટ્વૈવાપતિતાઃ શીઘ્રં ભલ્લાઞ્જગ્રાહ સત્વરમ્
પછી રામે રાવણના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તીરોની ધારા ઝડપથી પડતી જોઈ, તરત જ તીક્ષ્ણ ભલ્લ તીરો પકડી લીધા.
તાઞ્છરૌઘાંસ્તતો ભલ્લૈસ્તીક્ષ્ણૈશ્ચિચ્છેદ રાઘવઃ। દીપ્યમાનાન્ મહાઘોરાઞ્છરાનાશીવિષોપમાન્
પછી રાઘવે પોતાના તીક્ષ્ણ ભલ્લોથી એ અગ્નિસમાન, ભયાનક અને ઝેરી સાપ જેવાં તીરોની વર્ષા કાપી નાખી.
રાઘવો રાવણં તૂર્ણં રાવણો રાઘવં તથા। અન્યોન્યં વિવિધૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ શરવર્ષૈર્વવર્ષતુઃ
રાઘવે ઝડપથી રાવણ પર હુમલો કર્યો અને રાવણે પણ રાઘવ પર; બંનેએ એકબીજા પર વિવિધ તીક્ષ્ણ તીરોની વર્ષા વરસાવી.
ચેરતુશ્ચ ચિરં ચિત્રં મણ્ડલં સવ્યદક્ષિણમ્। બાણવેગાત્ સમુત્ક્ષિપ્તાવન્યોન્યમપરાજિતૌ
બન્ને અજેય વીરોએ લાંબા સમય સુધી અદભૂત રીતે ડાબી-જમણી તરફ ફરતા, એકબીજાના બાણોના જોરે ઉંચકાતા, યુદ્ધમંડળમાં ચક્કર લગાવ્યા.
તયોર્ભૂતાનિ વિત્રેસુર્યુગપત્ સમ્પ્રયુધ્યતોઃ। રૌદ્રયોઃ સાયકમુચોર્યમાન્તકનિકાશયોઃ
યમ અને અંતક જેવી ભયાનક વેશભૂષા ધારણ કરનાર એ બંને ધનુર્ધારીઓ એકસાથે યુદ્ધ કરતા, ત્યારે બધા જીવોમાં ભય વ્યાપી ગયો.
સતતં વિવિધૈર્બાણૈર્બભૂવ ગગનં તદા। ઘનૈરિવાતપાપાયે વિદ્યુન્માલાસમાકુલૈઃ
એ સમયે આકાશ સતત અનેક પ્રકારના બાણોથી ભરાઈ ગયું, જાણે વીજળીની માળાઓથી ઘેરાયેલા ઘનઘોર વાદળો સૂર્યના તાપને ઢાંકી લે છે.
ગવાક્ષિતમિવાકાશં બભૂવ શરવૃષ્ટિભિઃ। મહાવેગૈઃ સુતીક્ષ્ણાગ્રૈર્ગૃધ્રપત્રૈઃ સુવાજિતૈઃ
ઝડપદાર અને તીખા અગ્રવાળા, ગૃધ્રપંખી અને સારી રીતે બંધાયેલા બાણોની વરસાદથી આકાશ જાણે જાળાવાળું થઈ ગયું.
શરાન્ધકારમાકાશં ચક્રતુઃ પરમં તદા। ગતેઽસ્તં તપને ચાપિ મહામેઘાવિવોત્થિતૌ
એ બાણોએ એ સમયે આખું આકાશ અંધકારમય કરી દીધું, જાણે સૂર્ય અસ્ત થઈ ગયો હોય અને મોટા વાદળો છવાઈ ગયા હોય.
તયોરભૂન્મહાયુદ્ધમન્યોન્યવધકાંક્ષિણોઃ। અનાસાદ્યમચિન્ત્યં ચ વૃત્રવાસવયોરિવ
બન્ને એકબીજાને મારવા તત્પર હતા, એમની વચ્ચે એવું મહાયુદ્ધ થયું કે, જે અકલ્પ્ય અને અપ્રાપ્ય હતું, જાણે વૃત્ર અને ઇન્દ્ર વચ્ચે યુદ્ધ ચાલે.
ઉભૌ હિ પરમેષ્વાસાવુભૌ યુદ્ધવિશારદૌ। ઉભાવસ્ત્રવિદાં મુખ્યાવુભૌ યુદ્ધે વિચેરતુઃ
બન્ને ઉત્તમ ધનુર્ધર, યુદ્ધમાં પારંગત અને શસ્ત્રવિદ્યા માં શ્રેષ્ઠ હતા; બન્ને યુદ્ધભૂમિમાં ફરતા.
ઉભૌ હિ યેન વ્રજતસ્તેન તેન શરોર્મયઃ। ઊર્મયો વાયુના વિદ્ધા જગ્મુઃ સાગરયોરિવ
જ્યાં પણ બન્ને જતા, ત્યાં બાણોની તરંગો પવનથી ઉઠતી, જાણે દરિયાની લહેરો ઉછળે.
તતઃ સંસક્તહસ્તસ્તુ રાવણો લોકરાવણઃ। નારાચમાલાં રામસ્ય લલાટે પ્રત્યમુઞ્ચત
પછી લોકમાં ભય ફેલાવનાર રાવણે, હાથમાં બળથી, રામના કપાળ પર લોખંડના બાણોની માળા છોડીને પ્રહાર કર્યો.
રૌદ્રચાપપ્રયુક્તાં તાં નીલોત્પલદલપ્રભામ્। શિરસાધારયદ્ રામો ન વ્યથામભ્યપદ્યત
ભયાનક ધનુષ્યથી છોડવામાં આવેલા, નીલકમળની પાંખડીઓ જેવો તેજ ધરાવતો એ શસ્ત્ર રામે પોતાના માથે સહન કર્યો અને ذرાય પણ ડગ્યો નહીં.
અથ મન્ત્રાનપિ જપન્ રૌદ્રમસ્ત્રમુદીરયન્। શરાન્ ભૂયઃ સમાદાય રામઃ ક્રોધસમન્વિતઃ
પછી રામે મંત્રોચ્ચાર કરીને ભયાનક અસ્ત્ર ઉગ્ર બનાવ્યું અને ક્રોધથી ભરાઈ ફરીથી બાણો હાથમાં લીધા.
મુમોચ ચ મહાતેજાશ્ચાપમાયમ્ય વીર્યવાન્। તાન્ શરાન્ રાક્ષસેન્દ્રાય ચિક્ષેપાચ્છિન્નસાયકઃ
મહાતેજસ્વી અને પરાક્રમી રામે ધનુષ્ય ખેંચી, પોતાના અખંડ બાણો રાક્ષસોના રાજા પર છોડ્યા.
તે મહામેઘસંકાશે કવચે પતિતાઃ શરાઃ। અવધ્યે રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ન વ્યથાં જનયંસ્તદા
મોટા વાદળ જેવો દેખાતા રાવણના કવચ પર પડેલા એ બાણોએ, અજય રાક્ષસરાજને એ સમયે કોઈ દુઃખ આપ્યું નહીં.
પુનરેવાથ તં રામો રથસ્થં રાક્ષસાધિપમ્। લલાટે પરમાસ્ત્રેણ સર્વાસ્ત્રકુશલોઽભિનત્
પછી ફરીથી, સર્વશસ્ત્રકુશળ રામે, રથમાં ઊભેલા રાક્ષસરાજના કપાળ પર શ્રેષ્ઠ અસ્ત્રથી પ્રહાર કર્યો.
તે ભિત્ત્વા બાણરૂપાણિ પઞ્ચશીર્ષા ઇવોરગાઃ। શ્વસન્તો વિવિશુર્ભૂમિં રાવણપ્રતિકૂલિતાઃ
પાંચ માથાવાળા સાપ જેવાં રૂપ ધારણ કરેલા એ બાણોએ ભેદી, ફુફાટતા ભૂમિમાં પ્રવેશ કર્યો, રાવણ દ્વારા પરાવૃત્ત થયા.
નિહત્ય રાઘવસ્યાસ્ત્રં રાવણઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। આસુરં સુમહાઘોરમસ્ત્રં પ્રાદુશ્ચકાર સઃ
રાઘવના અસ્ત્રને નિષ્ફળ બનાવી, રાવણ ક્રોધથી ભરાઈ, અત્યંત ભયાનક અસુર અસ્ત્ર છોડ્યું.
સિંહવ્યાઘ્રમુખાંશ્ચાપિ કઙ્કકોકમુખાનપિ। ગૃધ્રશ્યેનમુખાંશ્ચાપિ શૃગાલવદનાંસ્તથા
તેણે સિંહ, વાઘ, કંક, કોયલ, ગૃધ્ર, શ્યેન અને શિયાળ જેવા મુખવાળા તીખા બાણો છોડ્યા.
ઈહામૃગમુખાંશ્ચાપિ વ્યાદિતાસ્યાન્ ભયાવહાન્। પઞ્ચાસ્યાઁલ્લેલિહાનાંશ્ચ સસર્જ નિશિતાન્ શરાન્
તેણે ઇહામૃગ જેવા, મોટાં ખૂલેલા મોઢાવાળા, ભયજનક અને પાંચ મોઢાવાળા, જીભ લપલપાવતા તીખા બાણો પણ છોડ્યા.
શરાન્ ખરમુખાંશ્ચાન્યાન્ વરાહમુખસંશ્રિતાન્। શ્વાનકુક્કુટવક્ત્રાંશ્ચ મકરાશીવિષાનનાન્
પછી તેણે ગધેડા, વરાહ, કૂતરા, કોક, મગર અને ઝેરી સાપ જેવા મુખવાળા બીજા તીરો છોડ્યા.
એતાંશ્ચાન્યાંશ્ચ માયાભિઃ સસર્જ નિશિતાઞ્છરાન્। રામં પ્રતિ મહાતેજાઃ ક્રુદ્ધઃ સર્પ ઇવ શ્વસન્
અને પછી, માયાથી અનેક તીખા તીરો રામ સામે ગુસ્સામાં ફૂંકતા સાપ જેવો છોડ્યા.
આસુરેણ સમાવિષ્ટઃ સોઽસ્ત્રેણ રઘુપુઙ્ગવઃ। સસર્જાસ્ત્રં મહોત્સાહં પાવકં પાવકોપમઃ
આસુર અસ્ત્રના પ્રભાવથી રઘુકુલશિરોમણિ રામે ઉત્સાહપૂર્વક અગ્નિ જેવું તેજસ્વી અસ્ત્ર છોડ્યું.
અગ્નિદીપ્તમુખાન્ બાણાંસ્તત્ર સૂર્યમુખાનપિ। ચન્દ્રાર્ધચન્દ્રવક્ત્રાંશ્ચ ધૂમકેતુમુખાનપિ। ગ્રહનક્ષત્રવર્ણાંશ્ચ મહોલ્કામુખસંસ્થિતાન્
ત્યારે તેણે અગ્નિ જેવું દીપતું મુખ ધરાવતા, સૂર્ય, ચાંદ્ર, અર્ધચાંદ્ર, ધૂમકેતુ, ગ્રહ-નક્ષત્ર અને મહા ઉલ્કા જેવા રંગવાળા તીરો છોડ્યા.
વિદ્યુજ્જિહ્વોપમાંશ્ચાપિ સસર્જ વિવિધાઞ્છરાન્। તે રાવણશરા ઘોરા રાઘવાસ્ત્રસમાહતાઃ
પછી તેણે વીજળી જેવી જીભવાળા અનેક પ્રકારના તીરો છોડ્યા; રાવણના એ ભયાનક તીરો રાઘવના અસ્ત્રથી પરાસ્ત થયા.
વિલયં જગ્મુરાકાશે જઘ્નુશ્ચૈવ સહસ્રશઃ। તદસ્ત્રં નિહતં દૃષ્ટ્વા રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા
એ બધા તીરો આકાશમાં અદૃશ્ય થઈ ગયા અને હજારોની સંખ્યામાં નાશ પામ્યા; રામના નિઃશ્રમ કાર્યથી એ અસ્ત્રને હારતા જોઈને,
હૃષ્ટા નેદુસ્તતઃ સર્વે કપયઃ કામરૂપિણઃ। સુગ્રીવાભિમુખા વીરાઃ સમ્પરિક્ષિપ્ય રાઘવમ્
બધા કામરૂપ વાનરો આનંદથી જયઘોષ કરવા લાગ્યા અને સુગ્રીવ સામે જોઈને રાઘવને ઘેરી લીધા.
તતસ્તદસ્ત્રં વિનિહત્ય રાઘવઃ પ્રસહ્ય તદ્ રાવણબાહુનિઃસૃતમ્। મુદાન્વિતો દાશરથિર્મહાત્મા વિનેદુરુચ્ચૈર્મુદિતાઃ કપીશ્વરાઃ
પછી એ અસ્ત્રને વિનાશ કરી, દશરથપુત્ર મહાત્મા રાઘવે રાવણના હાથમાંથી નીકળેલા હુમલાને પણ જીત્યો; વાનરમુખ્યો આનંદથી ઉંચા અવાજે જયઘોષ કરવા લાગ્યા.
thumb|શતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે શતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો સોમો સર્ગ હવે સાંભળો.