નિહતાનામમાત્યાનાં રુદ્ધસ્ય નગરસ્ય ચ। દુઃખમેવાપનેષ્યામિ હત્વા તૌ રામલક્ષ્મણૌ
મારા મરેલા મંત્રીઓ અને ઘેરાયેલા શહેરનું દુઃખ હું રામ અને લક્ષ્મણને મારીને દૂર કરીશ.
રામવૃક્ષં રણે હન્મિ સીતાપુષ્પફલપ્રદમ્। પ્રશાખા યસ્ય સુગ્રીવો જામ્બવાન્ કુમુદો નલઃ
યુદ્ધમાં હું એ વૃક્ષ રામને કપાઈ નાખીશ, જે સીતારૂપે ફૂલ અને ફળ આપે છે, અને જેના ડાળીઓ સુગ્રીવ, જાંબવંત, કુમુદ અને નલ છે.
દ્વિવિદશ્ચૈવ મૈન્દશ્ચ અઙ્ગદો ગન્ધમાદનઃ। હનૂમાંશ્ચ સુષેણશ્ચ સર્વે ચ હરિયૂથપાઃ
અને દ્વિવિદ, મેઇંદ, અંગદ, ગંધમાદન, હનુમાન, સુષેણ અને બધા વાનરસેનાપતિઓ પણ છે.
સ દિશો દશ ઘોષેણ રથસ્યાતિરથો મહાન્। નાદયન્ પ્રયયૌ તૂર્ણં રાઘવં ચાભ્યધાવત
એ મહાન રથયોદ્ધાએ પોતાના રથના ગર્જનાથી દસેય દિશાઓ ગુંજી ઉઠી, અને ઝડપથી રાઘવ તરફ દોડી ગયો.
પૂરિતા તેન શબ્દેન સનદીગિરિકાનના। સંચચાલ મહી સર્વા ત્રસ્તસિંહમૃગદ્વિજા
એ અવાજથી પર્વતો અને જંગલો સહિત આખી ધરતી ગુંજી ઉઠી; આખી ધરતી ધ્રુજી ઉઠી અને સિંહ, હરણ અને પક્ષીઓ ડરી ગયા.
તામસં સુમહાઘોરં ચકારાસ્ત્રં સુદારુણમ્। નિર્દદાહ કપીન્ સર્વાંસ્તે પ્રપેતુઃ સમન્તતઃ
તે સમયે તેણે અતિ ભયાનક અને અંધકારમય અસ્ત્ર છોડ્યું, જેના પ્રભાવે બધા વાનરો દાઝી ઉઠ્યા અને四દિશામાં ભાગી ગયા.
ઉત્પપાત રજો ભૂમૌ તૈર્ભગ્નૈઃ સમ્પ્રધાવિતૈઃ। નહિ તત્ સહિતું શેકુર્બ્રહ્મણા નિર્મિતં સ્વયમ્
જ્યારે વાનરો તૂટી પડ્યા અને ભાગ્યા, ત્યારે જમીન પર ધૂળ ઉડી ગઈ; કારણ કે તેઓ બ્રહ્માએ બનાવેલું એ અસ્ત્ર સહન કરી શક્યા નહીં.
તાન્યનીકાન્યનેકાનિ રાવણસ્ય શરોત્તમૈઃ। દૃષ્ટ્વા ભગ્નાનિ શતશો રાઘવઃ પર્યવસ્થિતઃ
રાઘવે જ્યારે રાવણની સેના શતાવધી ટોળીઓ પોતાની ઉત્તમ તીરો વડે તૂટી પડી છે એ જોયું, ત્યારે તે અડગ ઊભો રહ્યો.
તતો રાક્ષસશાર્દૂલો વિદ્રાવ્ય હરિવાહિનીમ્। સ દદર્શ તતો રામં તિષ્ઠન્તમપરાજિતમ્
પછી રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાવણે વાનર સેના વિખેરી નાખી અને ત્યાં અપરાજિત રામને ઊભેલા જોયા.
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વિષ્ણુના વાસવં યથા। આલિખન્તમિવાકાશમવષ્ટભ્ય મહદ્ ધનુઃ
લક્ષ્મણ જેવા ભાઈ સાથે, જેમ વિષ્ણુ ઇન્દ્ર સાથે હોય તેમ, રામે પોતાનું મોટું ધનુષ્ય પકડીને જાણે આકાશ પર આકૃતિ દોરતો હોય તેમ દેખાયો.
પદ્મપત્રવિશાલાક્ષં દીર્ઘબાહુમરિંદમમ્। તતો રામો મહાતેજાઃ સૌમિત્રિસહિતો બલી
પદ્મપત્ર જેવી વિશાળ આંખો, લાંબા હાથ અને શત્રુઓના વિનાશક એવા રામ, મહાન તેજસ્વી અને બળવાન, સૌમિત્રિ સાથે ઊભેલા હતા.
વાનરાંશ્ચ રણે ભગ્નાનાપતન્તં ચ રાવણમ્। સમીક્ષ્ય રાઘવો હૃષ્ટો મધ્યે જગ્રાહ કાર્મુકમ્
યુદ્ધમાં વાનરો તૂટી પડેલા અને રાવણ આગળ વધતો જોઈ, રાઘવ આનંદિત થઈ میدانના મધ્યમાં પોતાનું ધનુષ્ય પકડી લીધું.
વિસ્ફારયિતુમારેભે તતઃ સ ધનુરુત્તમમ્। મહાવેગં મહાનાદં નિર્ભિન્દન્નિવ મેદિનીમ્
પછી તેણે પોતાનું ઉત્તમ ધનુષ્ય તાણવાનું શરૂ કર્યું, જેનો મહાન ગર્જનાભેર અવાજ જાણે ધરતી ફાડી નાખે એવો હતો.
રાવણસ્ય ચ બાણૌઘૈ રામવિસ્ફારિતેન ચ। શબ્દેન રાક્ષસાસ્તેન પેતુશ્ચ શતશસ્તદા
રાવણના તીરોની વર્ષા અને રામના ધનુષ્યના ધ્વનિથી એ સમયે રાક્ષસો શતાવધિ સંખ્યામાં પડી ગયા.
તયોઃ શરપથં પ્રાપ્ય રાવણો રાજપુત્રયોઃ। સ બભૌ ચ યથા રાહુઃ સમીપે શશિસૂર્યયોઃ
જ્યારે રાવણ એ બંને રાજકુમારોના તીરોના માર્ગમાં આવ્યો, ત્યારે તે જાણે રાહુ ચંદ્ર અને સૂર્યની નજીક આવે તેમ તેજસ્વી લાગ્યો.
તમિચ્છન્ પ્રથમં યોદ્ધું લક્ષ્મણો નિશિતૈઃ શરૈઃ। મુમોચ ધનુરાયમ્ય શરાનગ્નિશિખોપમાન્
પ્રથમ યુદ્ધ કરવા ઇચ્છી લક્ષ્મણે પોતાનું ધનુષ્ય તાણ્યું અને અગ્નિ જેવી જ્વાળાઓ જેવા તીક્ષ્ણ તીરો છોડ્યા.
તાન્ મુક્તમાત્રાનાકાશે લક્ષ્મણેન ધનુષ્મતા। બાણાન્ બાણૈર્મહાતેજા રાવણઃ પ્રત્યવારયત્
લક્ષ્મણે આકાશમાં છોડેલા એ તીરોને રાવણ એ પોતાના તીરો વડે તરત જ રોકી દીધા.
એકમેકેન બાણેન ત્રિભિસ્ત્રીન્ દશભિર્દશ। લક્ષ્મણસ્ય પ્રચિચ્છેદ દર્શયન્ પાણિલાઘવમ્
એક તીરો એક તીરને, ત્રણથી ત્રણને અને દસથી દસ તીરો લક્ષ્મણના કાપી નાખ્યા, અને પોતાના હાથની ચપળતા દર્શાવી.
અભ્યતિક્રમ્ય સૌમિત્રિં રાવણઃ સમિતિંજયઃ। આસસાદ રણે રામં સ્થિતં શૈલમિવાપરમ્
સૌમિત્રિને પાછળ છોડી, યુદ્ધવિજયી રાવણ યુદ્ધભૂમિમાં રામ પાસે આવ્યો, જે અડગ પર્વત સમાન ઊભેલા હતા.
સ રાઘવં સમાસાદ્ય ક્રોધસંરક્તલોચનઃ। વ્યસૃજચ્છરવર્ષાણિ રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ
રાઘવ સામે આવી, ક્રોધથી લાલ આંખો કરીને, રાક્ષસોના રાજા રાવણે તીરોની ઝમાવટ વરસાવી.
શરધારાસ્તતો રામો રાવણસ્ય ધનુશ્ચ્યુતાઃ। દૃષ્ટ્વૈવાપતિતાઃ શીઘ્રં ભલ્લાઞ્જગ્રાહ સત્વરમ્
પછી રામે રાવણના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તીરોની ધારા ઝડપથી પડતી જોઈ, તરત જ તીક્ષ્ણ ભલ્લ તીરો પકડી લીધા.
તાઞ્છરૌઘાંસ્તતો ભલ્લૈસ્તીક્ષ્ણૈશ્ચિચ્છેદ રાઘવઃ। દીપ્યમાનાન્ મહાઘોરાઞ્છરાનાશીવિષોપમાન્
પછી રાઘવે પોતાના તીક્ષ્ણ ભલ્લોથી એ અગ્નિસમાન, ભયાનક અને ઝેરી સાપ જેવાં તીરોની વર્ષા કાપી નાખી.
રાઘવો રાવણં તૂર્ણં રાવણો રાઘવં તથા। અન્યોન્યં વિવિધૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ શરવર્ષૈર્વવર્ષતુઃ
રાઘવે ઝડપથી રાવણ પર હુમલો કર્યો અને રાવણે પણ રાઘવ પર; બંનેએ એકબીજા પર વિવિધ તીક્ષ્ણ તીરોની વર્ષા વરસાવી.
ચેરતુશ્ચ ચિરં ચિત્રં મણ્ડલં સવ્યદક્ષિણમ્। બાણવેગાત્ સમુત્ક્ષિપ્તાવન્યોન્યમપરાજિતૌ
બન્ને અજેય વીરોએ લાંબા સમય સુધી અદભૂત રીતે ડાબી-જમણી તરફ ફરતા, એકબીજાના બાણોના જોરે ઉંચકાતા, યુદ્ધમંડળમાં ચક્કર લગાવ્યા.
તયોર્ભૂતાનિ વિત્રેસુર્યુગપત્ સમ્પ્રયુધ્યતોઃ। રૌદ્રયોઃ સાયકમુચોર્યમાન્તકનિકાશયોઃ
યમ અને અંતક જેવી ભયાનક વેશભૂષા ધારણ કરનાર એ બંને ધનુર્ધારીઓ એકસાથે યુદ્ધ કરતા, ત્યારે બધા જીવોમાં ભય વ્યાપી ગયો.
સતતં વિવિધૈર્બાણૈર્બભૂવ ગગનં તદા। ઘનૈરિવાતપાપાયે વિદ્યુન્માલાસમાકુલૈઃ
એ સમયે આકાશ સતત અનેક પ્રકારના બાણોથી ભરાઈ ગયું, જાણે વીજળીની માળાઓથી ઘેરાયેલા ઘનઘોર વાદળો સૂર્યના તાપને ઢાંકી લે છે.
ગવાક્ષિતમિવાકાશં બભૂવ શરવૃષ્ટિભિઃ। મહાવેગૈઃ સુતીક્ષ્ણાગ્રૈર્ગૃધ્રપત્રૈઃ સુવાજિતૈઃ
ઝડપદાર અને તીખા અગ્રવાળા, ગૃધ્રપંખી અને સારી રીતે બંધાયેલા બાણોની વરસાદથી આકાશ જાણે જાળાવાળું થઈ ગયું.
શરાન્ધકારમાકાશં ચક્રતુઃ પરમં તદા। ગતેઽસ્તં તપને ચાપિ મહામેઘાવિવોત્થિતૌ
એ બાણોએ એ સમયે આખું આકાશ અંધકારમય કરી દીધું, જાણે સૂર્ય અસ્ત થઈ ગયો હોય અને મોટા વાદળો છવાઈ ગયા હોય.
તયોરભૂન્મહાયુદ્ધમન્યોન્યવધકાંક્ષિણોઃ। અનાસાદ્યમચિન્ત્યં ચ વૃત્રવાસવયોરિવ
બન્ને એકબીજાને મારવા તત્પર હતા, એમની વચ્ચે એવું મહાયુદ્ધ થયું કે, જે અકલ્પ્ય અને અપ્રાપ્ય હતું, જાણે વૃત્ર અને ઇન્દ્ર વચ્ચે યુદ્ધ ચાલે.
ઉભૌ હિ પરમેષ્વાસાવુભૌ યુદ્ધવિશારદૌ। ઉભાવસ્ત્રવિદાં મુખ્યાવુભૌ યુદ્ધે વિચેરતુઃ
બન્ને ઉત્તમ ધનુર્ધર, યુદ્ધમાં પારંગત અને શસ્ત્રવિદ્યા માં શ્રેષ્ઠ હતા; બન્ને યુદ્ધભૂમિમાં ફરતા.