ગદાપરિઘહસ્તૌ તૌ યુધિ વીરૌ સમીયતુઃ। નર્દન્તૌ ગોવૃષપ્રખ્યૌ ઘનાવિવ સવિદ્યુતૌ
ગદા અને પરિઘ હાથમાં લઈને એ બંને વીર યુદ્ધમાં સામસામે આવ્યા, બળદો જેવો ગર્જન કરતા અને વીજળીવાળા મેઘ જેવાં લાગતા.
તતઃ ક્રુદ્ધો ગદાં તસ્મૈ ચિક્ષેપ રજનીચરઃ। જ્વલન્તીં ભાસ્કરાભાસાં સુગ્રીવાય મહોદરઃ
પછી ક્રોધથી ભરાયેલા મહોદર નામના રાત્રિચરણે પોતાની તેજસ્વી, સૂર્ય સમાન જ્વલંત ગદા સુગ્રીવ તરફ ફેંકી.
ગદાં તાં સુમહાઘોરામાપતન્તીં મહાબલઃ। સુગ્રીવો રોષતામ્રાક્ષઃ સમુદ્યમ્ય મહાહવે
મહાસંગ્રામમાં ગુસ્સાથી આંખો લાલ થયેલા સુગ્રીવે પોતાની મોટું દંડ ઊંચક્યું અને સામેથી આવી રહેલી ભયાનક ગદાને જોરથી માર મારી.
આજઘાન ગદાં તસ્ય પરિઘેણ હરીશ્વરઃ। પપાત તરસા ભિન્નઃ પરિઘસ્તસ્ય ભૂતલે
વાંદરાઓના રાજા સુગ્રીવે પોતાના દંડથી મહોદરની ગદાને આઘાત કર્યો, જેથી ગદા તૂટીને જોરથી જમીન પર પડી ગઈ.
તતો જગ્રાહ તેજસ્વી સુગ્રીવો વસુધાતલાત્। આયસં મુસલં ઘોરં સર્વતો હેમભૂષિતમ્
પછી તેજસ્વી સુગ્રીવે ધરતી પરથી ચારે બાજુ સોનાથી શોભાયમાન અને ભયાનક લોખંડની મુસળ ઉઠાવી.
સ તમુદ્યમ્ય ચિક્ષેપ સોઽપ્યસ્ય પ્રાક્ષિપદ્ ગદામ્। ભિન્નાવન્યોન્યમાસાદ્ય પેતતુસ્તૌ મહીતલે
સુગ્રીવે એ મુસળ ઊંચકીને ફેંકી અને સામે મહોદરે પણ પોતાની ગદા ફેંકી; બંને શસ્ત્રો એકબીજાને અથડાઈને જમીન પર પડ્યા.
તતો ભિન્નપ્રહરણૌ મુષ્ટિભ્યાં તૌ સમીયતુઃ। તેજોબલસમાવિષ્ટૌ દીપ્તાવિવ હુતાશનૌ
પછી બંનેના શસ્ત્રો તૂટી ગયા, તો બંને સમાન તેજ અને બળથી ભરાઈને મુઠ્ઠીઓથી લડવા લાગ્યા, જેમ યજ્ઞના અગ્નિ પ્રગટે છે એમ.
જઘ્નતુસ્તૌ તદાન્યોન્યં નદન્તૌ ચ પુનઃ પુનઃ। તલૈશ્ચાન્યોન્યમાસાદ્ય પેતતુશ્ચ મહીતલે
બંને વારંવાર ગર્જના કરતા એકબીજાને મારતા અને હાથ સાથે અથડાઈને બંને જમીન પર પડ્યા.
ઉત્પેતતુસ્તદા તૂર્ણં જઘ્નતુશ્ચ પરસ્પરમ્। ભુજૈશ્ચિક્ષિપતુર્વીરાવન્યોન્યમપરાજિતૌ
પછી બંને વીર ઝડપથી ઊભા થયા અને એકબીજાને હાથથી પકડીને ફેંક્યા અને પરસ્પર ઘા કર્યા.
જગ્મતુસ્તૌ શ્રમં વીરૌ બાહુયુદ્ધે પરંતપૌ। આજહાર તદા ખડ્ગમદૂરપરિવર્તિનમ્
બંને શત્રુઓના દમનકર્તા બાહુયુદ્ધથી થાકીને, નજીક પડેલી તલવાર ઉઠાવી.
રાક્ષસશ્ચર્મણા સાર્ધં મહાવેગો મહોદરઃ। તથૈવ ચ મહાખડ્ગં ચર્મણા પતિતં સહ। જગ્રાહ વાનરશ્રેષ્ઠઃ સુગ્રીવો વેગવત્તરઃ
પવનથી પણ ઝડપી મહોદરે પોતાનું ઢાળ અને સાથે પડી ગયેલી મોટી તલવાર ઉઠાવી; એ જ રીતે વાંદરાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને વધુ ઝડપી સુગ્રીવે પણ એ શસ્ત્રો ઉઠાવ્યા.
તતો રોષપરીતાઙ્ગૌ નદન્તાવભ્યધાવતામ્। ઉદ્યતાસી રણે હૃષ્ટૌ યુધિ શસ્ત્રવિશારદૌ
પછી બંનેના શરીર ક્રોધથી ભરાયા, ગર્જના કરતા યુદ્ધમાં તલવાર ઊંચકી એકબીજાની સામે દોડી આવ્યા, યુદ્ધકૌશલ્યમાં નિપુણ અને આનંદિત.
દક્ષિણં મણ્ડલં ચોભૌ સુતૂર્ણં સમ્પરીયતુઃ। અન્યોન્યમભિસંક્રુદ્ધૌ જયે પ્રણિહિતાવુભૌ
બંને વિજયની ઇચ્છાથી અને ગુસ્સામાં એકબીજાને ઘૂમતાં જલદી જમણી બાજુથી ફરવા લાગ્યા.
સ તુ શૂરો મહાવેગો વીર્યશ્લાઘી મહોદરઃ। મહાવર્મણિ તં ખડ્ગં પાતયામાસ દુર્મતિઃ
મહોદર એ વીર અને ઝડપી, પોતાનાં બળનું ગૌરવ કરતો, દુર્ભાવનાથી ભરાઈને પોતાની તલવાર મહારક્ષણ પર માર્યો.
લગ્નમુત્કર્ષતઃ ખડ્ગં ખડ્ગેન કપિકુઞ્જરઃ। જહાર સશિરસ્ત્રાણં કુણ્ડલોપગતં શિરઃ
પણ વાનરવીર સુગ્રીવે પોતાની તલવાર ઊંચકી, મહોદરની તલવારને જડી, અને શિરસ્ત્રાણ તથા કુંડળથી શોભાયમાન માથું કાપી નાખ્યું.
નિકૃત્તશિરસસ્તસ્ય પતિતસ્ય મહીતલે। તદ્ બલં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય દૃષ્ટ્વા તત્ર ન દૃશ્યતે
જ્યારે મહોદરનું કપાયેલું માથું જમીન પર પડ્યું, ત્યારે રાક્ષસરાજાની સેના એ દૃશ્ય જોઈને અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
હત્વા તં વાનરૈઃ સાર્ધં નનાદ મુદિતો હરિઃ। ચુક્રોધ ચ દશગ્રીવો બભૌ હૃષ્ટશ્ચ રાઘવઃ
તેને મારીને, ખુશીથી ભરાયેલા સુગ્રીવે વાનરો સાથે ગર્જના કરી; દશમુખ રાવણ ગુસ્સે ભરાયો અને રાઘવ આનંદથી તેજસ્વી દેખાયો.
વિષણ્ણવદનાઃ સર્વે રાક્ષસા દીનચેતસઃ। વિદ્રવન્તિ તતઃ સર્વે ભયવિત્રસ્તચેતસઃ
બધા રાક્ષસોનું ચહેરું ઉતરેલું અને મન દુઃખી, ડરથી તેઓ બધાં ભાગી પડ્યા, ભયથી તેમનું મન ગભરાઈ ગયું.
મહોદરં તં વિનિપાત્ય ભૂમૌ મહાગિરેઃ કીર્ણમિવૈકદેશમ્। સૂર્યાત્મજસ્તત્ર રરાજ લક્ષ્મ્યા સૂર્યઃ સ્વતેજોભિરિવાપ્રધૃષ્યઃ
મહોદરને જમીન પર પાડી દીધા પછી, જેમ મહાપર્વતનો એક ભાગ વિખેરાઈ જાય, એમ સુર્યપુત્ર સુગ્રીવ ત્યાં પોતાની કીર્તિ અને તેજથી સૂર્ય સમાન અજેય બનીને તેજસ્વી દેખાયો.
અથ વિજયમવાપ્ય વાનરેન્દ્રઃ સમરમુખે સુરસિદ્ધયક્ષસઙ્ઘૈઃ। અવનિતલગતૈશ્ચ ભૂતસઙ્ઘૈ- ર્હરુષસમાકુલિતૈર્નિરીક્ષ્યમાણઃ
પછી જ્યારે વાનરરાજાએ વિજય મેળવ્યો, ત્યારે યુદ્ધના મથક પર દેવો, સિદ્ધો, યક્ષો અને ધરતી પર રહેતા અનેક જીવોએ આનંદથી ભરાઈને તેને જોઈ રહ્યો હતો.
thumb|અષ્ટનવતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે અષ્ટનવતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે મહાન વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો અઢ્ઠાણું નવમો સર્ગ સાંભળો.
મહોદરે તુ નિહતે મહાપાર્શ્વો મહાબલઃ। સુગ્રીવેણ સમીક્ષ્યાથ ક્રોધાત્ સંરક્તલોચનઃ
મહોદર મારાયો પછી, મહાપાર્શ્વ નામનો બલવાન રાક્ષસ ક્રોધથી આંખે લાલાઈ લઈને સુગ્રીવ તરફ તાકી રહ્યો.
અઙ્ગદસ્ય ચમૂં ભીમાં ક્ષોભયામાસ માર્ગણૈઃ। સ વાનરાણાં મુખ્યાનામુત્તમાઙ્ગાનિ રાક્ષસઃ
એ રાક્ષસે અંગદની ભયાનક સેના પર તીરોની વરસાદ વરસાવી અને વાનરમુખ્યોના માથા પર ઘા કર્યા.
પાતયામાસ કાયેભ્યઃ ફલં વૃન્તાદિવાનિલઃ। કેષાંચિદિષુભિર્બાહૂંશ્ચિચ્છેદાથ સ રાક્ષસઃ
તે વાવાઝોડાની જેમ વાનરોના શરીર પરથી ફળો પડાવી નાખતો હતો અને કેટલાક વાનરોના હાથ તીરો વડે કાપી નાખ્યા.
વાનરાણાં સુસંરબ્ધઃ પાર્શ્વં કેષાંચિદાક્ષિપત્। તેઽર્દિતા બાણવર્ષેણ મહાપાર્શ્વેન વાનરાઃ
મહાપાર્શ્વે કટાક્ષથી કેટલાક વાનરોના બાજુ પર ઘા કર્યા; અને તે વાનરો તીરોની વરસાદથી પીડાઈ ગયા.
વિષાદવિમુખાઃ સર્વે બભૂવુર્ગતચેતસઃ। નિશમ્ય બલમુદ્વિગ્નમઙ્ગદો રાક્ષસાર્દિતમ્
બધા વાનરો નિરાશ થઈ ગયા, મનથી હટાઈ ગયા; અંગદે જ્યારે આ દુઃખી અને ઘાયલ થયેલી સેનાની અવસ્થા સાંભળી, ત્યારે તે ચિંતિત થયો.
વેગં ચક્રે મહાવેગઃ સમુદ્ર ઇવ પર્વસુ। આયસં પરિઘં ગૃહ્ય સૂર્યરશ્મિસમપ્રભમ્
પછી અંગદે મહાસાગર જેમ પૂર આવે એમ જોરથી એક લોખંડની ગદા ઉઠાવી, જે સૂર્યની કિરણો જેવી તેજસ્વી હતી.
સમરે વાનરશ્રેષ્ઠો મહાપાર્શ્વે ન્યપાતયત્। સ તુ તેન પ્રહારેણ મહાપાર્શ્વો વિચેતનઃ
યુદ્ધમાં વાનરશ્રેષ્ઠ અંગદે એ ગદા મહાપાર્શ્વ પર ફેંકી અને તેને ઘા કર્યો.
સસૂતઃ સ્યન્દનાત્ તસ્માદ્ વિસંજ્ઞશ્ચાપતદ્ ભુવિ। તસ્યર્ક્ષરાજસ્તેજસ્વી નીલાઞ્જનચયોપમઃ
આ ઘા થી મહાપાર્શ્વ અને તેનો રથચાલક બેભાન થઈને રથમાંથી જમીન પર પડી ગયા.
નિષ્પત્ય સુમહાવીર્યઃ સ્વયૂથાન્મેઘસંનિભાત્। પ્રગૃહ્ય ગિરિશૃઙ્ગાભાં ક્રુદ્ધઃ સ વિપુલાં શિલામ્
પછી અંધકાર જેવા રંગના તેજસ્વી રીક્ષરાજે, પોતાના વાનરદળમાંથી મેઘ જેવા ઘનઘોર વલયમાંથી બહાર આવી, પર્વતની ચોટી જેવી મોટી પથ્થર ઉઠાવી, ક્રોધથી ભરાઈ ગયો.