મુષ્ટિપ્રહારાભિહતો વિરૂપાક્ષો નિશાચરઃ। તેન ખડ્ગેન સંક્રુદ્ધઃ સુગ્રીવસ્ય ચમૂમુખે
મુઠીના ઘા થી વીરૂપાક્ષ રાત્રીમાં ફરતો રાક્ષસ ગુસ્સે ભરાયો અને તલવાર લઇ સુગ્રીવ સામે સેનાના આગળ આવ્યો.
કવચં પાતયામાસ પદ્ભ્યામભિહતોઽપતત્। સ સમુત્થાય પતિતઃ કપિસ્તસ્ય વ્યસર્જયત્
તે સુગ્રીવનું કવચ નીચે પાડી દીધું અને પગથી ઘા મારતાં સુગ્રીવ પડી ગયો; પછી વાનર ફરી ઊભો રહી તેને પાછું ફેંકી દીધું.
તલપ્રહારમશનેઃ સમાનં ભીમનિઃસ્વનમ્। તલપ્રહારં તદ્ રક્ષઃ સુગ્રીવેણ સમુદ્યતમ્
સુગ્રીવના તાડીના ઘા વીજળીના ડરાવના અવાજ જેવો હતો, એવો ઘા રાક્ષસ સામે ઉઠાવ્યો.
નૈપુણ્યાન્મોચયિત્વૈનં મુષ્ટિનોરસિ તાડયત્। તતસ્તુ સંક્રુદ્ધતરઃ સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ
કૌશલ્યથી બચી, તેણે મુઠીથી રાક્ષસના છાતી પર ઘા માર્યો; ત્યારબાદ વાનરરાજ સુગ્રીવ વધુ ગુસ્સે ભરાયો.
મોક્ષિતં ચાત્મનો દૃષ્ટ્વા પ્રહારં તેન રક્ષસા। સ દદર્શાન્તરં તસ્ય વિરૂપાક્ષસ્ય વાનરઃ
રાક્ષસે પોતાનો ઘા ટાળી દીધો તે જોઈ, વાનરે વીરૂપાક્ષના બચાવમાં ખોટ જોઈ.
તતોઽન્યં પાતયત્ ક્રોધાચ્છઙ્ખદેશે મહાતલમ્। મહેન્દ્રાશનિકલ્પેન તલેનાભિહતઃ ક્ષિતૌ
પછી ગુસ્સામાં, તેણે બીજો જોરદાર તાડીનો ઘા વીરૂપાક્ષના જડ્બા પર માર્યો, જે ઇન્દ્રની વીજળી જેવો હતો, અને તેને જમીન પર પાડી દીધો.
પપાત રુધિરક્લિન્નઃ શોણિતં હિ સમુદ્ગિરન્। સ્રોતોભ્યસ્તુ વિરૂપાક્ષો જલં પ્રસ્રવણાદિવ
વીરૂપાક્ષ લોહીથી ભીંજાઈને પડી ગયો, તેના શરીરમાંથી લાલ લોહી વહેતું હતું, જાણે પર્વતમાંથી પાણી વહે છે.
વિવૃત્તનયનં ક્રોધાત્ સફેનં રુધિરાપ્લુતમ્। દદૃશુસ્તે વિરૂપાક્ષં વિરૂપાક્ષતરં કૃતમ્
તેના આંખો ગુસ્સાથી ફાટ્યા હતા, મોંમાંથી ફીણ અને લોહી વહેતું હતું; બધા એ વીરૂપાક્ષને વધુ ભયાનક બનેલો જોયો.
સ્ફુરન્તં પરિવર્તન્તં પાર્શ્વેન રુધિરોક્ષિતમ્। કરુણં ચ વિનર્દન્તં દદૃશુઃ કપયો રિપુમ્
શરીર ધ્રુજતું અને બાજુએ લોહીથી લથબથ થઈ લોટતો, દુઃખથી ચીસો પાડતો દુશ્મન વાનરોને દેખાયો.
તથા તુ તૌ સંયતિ સમ્પ્રયુક્તૌ તરસ્વિનૌ વાનરરાક્ષસાનામ્। બલાર્ણવૌ સસ્વનતુશ્ચ ભીમૌ મહાર્ણવૌ દ્વાવિવ ભિન્નસેતૂ
એ બંને વીર, વાનર અને રાક્ષસોના નેતાઓ, યુદ્ધમાં આમને-સામને આવીને, ભયાનક દરિયાની જેમ ગર્જના કરતા હતા, જાણે બે મહાસાગર તૂટેલા કિનારા સાથે અથડાઈ રહ્યા હોય.
વિનાશિતં પ્રેક્ષ્ય વિરૂપનેત્રં મહાબલં તં હરિપાર્થિવેન। બલં સમેતં કપિરાક્ષસાના- મુદ્વૃત્તગઙ્ગાપ્રતિમં બભૂવ
વીરૂપાક્ષ, જે બહુ બળવાન અને વિકૃત આંખો ધરાવતો હતો, વાનરરાજ દ્વારા મરતો જોઈ, વાનર અને રાક્ષસોની સંયુક્ત સેના વધતી ગંગા જેવી થઈ ગઈ.
thumb|સપ્તનવતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે સપ્તનવતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો સત્તાનું સર્ગ હવે સાંભળો.
હન્યમાને બલે તૂર્ણમન્યોન્યં તે મહામૃધે। સરસીવ મહાઘર્મે સૂપક્ષીણે બભૂવતુઃ
મહાયુદ્ધમાં બંને પક્ષોની સેના એકબીજાને ઝડપથી નાશ કરતી હતી, ત્યારે એ સરોવર ઉનાળાની તીવ્ર તાપમાં લગભગ સુકાઈ જાય તેમ થઈ ગઈ.
સ્વબલસ્ય તુ ઘાતેન વિરૂપાક્ષવધેન ચ। બભૂવ દ્વિગુણં ક્રુદ્ધો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ
પોતાના સૈનિકો અને વિરૂપાક્ષના વધથી રાક્ષસાધિપતિ રાવણનું ક્રોધ બે ગણું વધી ગયું.
પ્રક્ષીણં સ્વબલં દૃષ્ટ્વા વધ્યમાનં વલીમુખૈઃ। બભૂવાસ્ય વ્યથા યુદ્ધે દૃષ્ટ્વા દૈવવિપર્યયમ્
પોતાનું સેના ઘટી રહી છે અને શ્રેષ્ઠ યુદ્ધાઓના હાથેથી મારાઈ રહી છે એ જોઈને, રાવણને યુદ્ધમાં દુઃખ થયું અને ભાગ્ય બદલાઈ ગયું છે એ જોઈને તે વ્યથિત થયો.
ઉવાચ ચ સમીપસ્થં મહોદરમનન્તરમ્। અસ્મિન્ કાલે મહાબાહો જયાશા ત્વયિ મે સ્થિતા
પછી તેણે નજીક ઊભેલા મહોદરાને કહ્યું: 'હે મહાબાહુ, આ સમયે મારી વિજયની આશા હવે તારા પર જ છે.'
જહિ શત્રુચમૂં વીર દર્શયાદ્ય પરાક્રમમ્। ભર્તૃપિણ્ડસ્ય કાલોઽયં નિર્વેષ્ટું સાધુ યુધ્યતામ્
'હે વીર, તું શત્રુની સેના નાશ કરી અને આજે તારો પરાક્રમ બતાવ. હવે તારે તારા સ્વામીનો ઋણ ચૂકવવાનો સમય આવ્યો છે, સારું યુદ્ધ કર.'
એવમુક્તસ્તથેત્યુક્ત્વા રાક્ષસેન્દ્રો મહોદરઃ। પ્રવિવેશારિસેનાં સ પતઙ્ગ ઇવ પાવકમ્
આ રીતે કહેતાં મહોદર રાક્ષસોના રાજાએ 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને, શત્રુની સેના તરફ એ રીતે ઘૂસી ગયો જેમ કે પતંગિયા અગ્નિમાં જાય છે.
તતઃ સ કદનં ચક્રે વાનરાણાં મહાબલઃ। ભર્તૃવાક્યેન તેજસ્વી સ્વેન વીર્યેણ ચોદિતઃ
પછી પોતાના સ્વામીના વચન અને પોતાના પરાક્રમથી પ્રેરિત મહાબલી મહોદરે વાનરોમાં ભારે સંહાર કર્યો.
વાનરાશ્ચ મહાસત્ત્વાઃ પ્રગૃહ્ય વિપુલાઃ શિલાઃ। પ્રવિશ્યારિબલં ભીમં જઘ્નુસ્તે સર્વરાક્ષસાન્
મહાસત્તાવાન વાનરોએ વિશાળ પથ્થરો ઉઠાવી, ભયાનક શત્રુસેનામાં ઘૂસી જઈને બધા રાક્ષસોને માર્યા.
મહોદરઃ સુસંક્રુદ્ધઃ શરૈઃ કાઞ્ચનભૂષણૈઃ। ચિચ્છેદ પાણિપાદોરુ વાનરાણાં મહાહવે
મહોદર ભારે ક્રોધથી, સોનાથી શોભતા તીરો વડે યુદ્ધમાં વાનરોના હાથ, પગ અને જાંઘો કાપી નાખતો રહ્યો.
તતસ્તે વાનરાઃ સર્વે રાક્ષસૈરર્દિતા ભૃશમ્। દિશો દશ દ્રુતાઃ કેચિત્ કેચિત્ સુગ્રીવમાશ્રિતાઃ
પછી બધા વાનરો રાક્ષસો દ્વારા ભારે પીડાતા, કોઈ દશ દિશામાં દોડી ગયા અને કેટલાક સુગ્રીવ પાસે આશરો લેવા ગયા.
પ્રભગ્નં સમરે દૃષ્ટ્વા વાનરાણાં મહાબલમ્। અભિદુદ્રાવ સુગ્રીવો મહોદરમનન્તરમ્
યુદ્ધમાં વાનરોની મહાસેના તૂટી ગઈ છે એ જોઈને, સુગ્રીવે તરત જ મહોદર પર આક્રમણ કર્યું.
પ્રગૃહ્ય વિપુલાં ઘોરાં મહીધરસમાં શિલામ્। ચિક્ષેપ ચ મહાતેજાસ્તદ્વધાય હરીશ્વરઃ
મહાબલી સુગ્રીવે પહાડ જેટલી મોટી અને ભયાનક શિલા ઉઠાવી, મહોદરને મારવા માટે ફેંકી.
તામાપતન્તીં સહસા શિલાં દૃષ્ટ્વા મહોદરઃ। અસમ્ભ્રાન્તસ્તતો બાણૈર્નિર્બિભેદ દુરાસદામ્
એ ભયાનક શિલા અચાનક આવતી જોઈને પણ મહોદર ડગ્યો નહીં અને પોતાના તીરો વડે એ શિલાને તોડી નાખી.
રક્ષસા તેન બાણૌઘૈર્નિકૃત્તા સા સહસ્રધા। નિપપાત તદા ભૂમૌ ગૃધ્રચક્રમિવાકુલમ્
રાક્ષસ મહોદરે તીરોની ઝમાવટથી એ શિલાને હજારો ટુકડામાં વિભાજિત કરી નાખી, અને એ જમીન પર ગૃધ્રોના ઝુંડ જેવું છૂટું પડી ગયું.
તાં તુ ભિન્નાં શિલાં દૃષ્ટ્વા સુગ્રીવઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। સાલમુત્પાટ્ય ચિક્ષેપ તં સ ચિચ્છેદ નૈકધા
એ તૂટી ગયેલી શિલા જોઈને સુગ્રીવ ક્રોધથી ભરાઈ ગયો, તેણે એક સાલ વૃક્ષ ઉખાડી ફેંક્યું, પણ મહોદરે તેને પણ અનેક ભાગે કાપી નાખ્યું.
શરૈશ્ચ વિદદારૈનં શૂરઃ પરબલાર્દનઃ। સ દદર્શ તતઃ ક્રુદ્ધઃ પરિઘં પતિતં ભુવિ
શત્રુઓને હરાવનાર એ વીર મહોદરે તીરો વડે સુગ્રીવને ઘાયલ કર્યો; પછી ક્રોધિત સુગ્રીવે જમીન પર પડેલો પરિઘ (મોટો ગદો) જોયો.
આવિધ્ય તુ સ તં દીપ્તં પરિઘં તસ્ય દર્શયન્। પરિઘેણોગ્રવેગેન જઘાનાસ્ય હયોત્તમાન્
સુગ્રીવે એ પ્રજ્વલિત પરિઘ ઉંચકીને બતાવ્યો અને જોરદાર ઘા મારી મહોદરના ઉત્તમ ઘોડાઓને માર્યા.
તસ્માદ્ધતહયાદ્ વીરઃ સોઽવપ્લુત્ય મહારથાત્। ગદાં જગ્રાહ સંક્રુદ્ધો રાક્ષસોઽથ મહોદરઃ
ઘોડા મરી ગયા પછી, વીર મહોદર પોતાના મહારથ પરથી કૂદી પડ્યો અને ગુસ્સામાં ગદા ઉઠાવી.