સુગ્રીવે સ શરાન્ ઘોરાન્ વિસસર્જ ચમૂમુખે। સ્થાપયામાસ ચોદ્વિગ્નાન્ રાક્ષસાન્ સમ્પ્રહર્ષયન્
તેણે સુગ્રીવ સામે સેના વચ્ચે ભયાનક બાણ છોડ્યા, જેના કારણે વાનરોમાં ભય ફેલાયો અને રાક્ષસો ખુશ થયા.
સોઽતિવિદ્ધઃ શિતૈર્બાણૈઃ કપીન્દ્રસ્તેન રક્ષસા। ચુક્રોશ ચ મહાક્રોધો વધે ચાસ્ય મનો દધે
તે રાક્ષસના તીક્ષ્ણ બાણોથી ભારે ઘાયલ થયેલા વાનરરાજે ગુસ્સામાં બૂમો પાડી અને તેને મારવાનો દૃઢ નિશ્ચય કર્યો.
તતઃ પાદપમુદ્ધૃત્ય શૂરઃ સમ્પ્રધનો હરિઃ। અભિપત્ય જઘાનાસ્ય પ્રમુખે તં મહાગજમ્
પછી શૂરવીર વાનરે એક વૃક્ષ ઉપાડી, ઝડપથી આગળ વધી અને સામે ઉભેલા મહાહાથીને જોરદાર ફટકો માર્યો.
સ તુ પ્રહારાભિહતઃ સુગ્રીવેણ મહાગજઃ। અપાસર્પદ્ ધનુર્માત્રં નિષસાદ નનાદ ચ
સુગ્રીવના પ્રહારથી ઘાયલ થયેલો મહાહાથી ધનુષ્ય જેટલી દૂર પાછળ ખસ્યો, બેઠો અને જોરથી ગર્જના કરી.
ગજાત્ તુ મથિતાત્ તૂર્ણમપક્રમ્ય સ વીર્યવાન્। રાક્ષસોઽભિમુખઃ શત્રું પ્રત્યુદ્ગમ્ય તતઃ કપિમ્
પછી તે રાક્ષસે તૂટી પડેલા હાથી પરથી તરત ઉતરી, પોતાના દુશ્મન વાનર સામે આગળ વધ્યો.
આર્ષભં ચર્મ ખડ્ગં ચ પ્રગૃહ્ય લઘુવિક્રમઃ। ભર્ત્સયન્નિવ સુગ્રીવમાસસાદ વ્યવસ્થિતમ્
તે ઝડપથી ઢાળ અને તલવાર લઇ, સુગ્રીવ પાસે આવી ગયો, જાણે તેને ડરાડી રહ્યો હોય.
સ હિ તસ્યાભિસંક્રુદ્ધઃ પ્રગૃહ્ય વિપુલાં શિલામ્। વિરૂપાક્ષસ્ય ચિક્ષેપ સુગ્રીવો જલદોપમામ્
સુગ્રીવ ગુસ્સે ભરાઈને, મોટી પથ્થર ઉઠાવી, વીરૂપાક્ષા તરફ ફેંકી દીધો, જે મેઘ જેવો દેખાતો હતો.
સ તાં શિલામાપતન્તીં દૃષ્ટ્વા રાક્ષસપુંગવઃ। અપક્રમ્ય સુવિક્રાન્તઃ ખડ્ગેન પ્રાહરત્ તદા
પથ્થર પોતાની તરફ આવતું જોઈ, રાક્ષસે ચપળતાથી બચી ગયો અને તલવારથી તેને ફોડી નાખ્યું.
તેન ખડ્ગપ્રહારેણ રક્ષસા બલિના હતઃ। મુહૂર્તમભવદ્ ભૂમૌ વિસંજ્ઞ ઇવ વાનરઃ
રાક્ષસના જોરદાર તલવારના ઘા થી વાનર જમીન પર થોડા સમય માટે બેભાન જેવો પડી રહ્યો.
સહસા સ તદોત્પત્ય રાક્ષસસ્ય મહાહવે। મુષ્ટિં સંવર્ત્ય વેગેન પાતયામાસ વક્ષસિ
પછી તે અચાનક ઊભો રહી, જોરથી મુઠી બાંધી અને રાક્ષસના છાતી પર ઘા માર્યો.
મુષ્ટિપ્રહારાભિહતો વિરૂપાક્ષો નિશાચરઃ। તેન ખડ્ગેન સંક્રુદ્ધઃ સુગ્રીવસ્ય ચમૂમુખે
મુઠીના ઘા થી વીરૂપાક્ષ રાત્રીમાં ફરતો રાક્ષસ ગુસ્સે ભરાયો અને તલવાર લઇ સુગ્રીવ સામે સેનાના આગળ આવ્યો.
કવચં પાતયામાસ પદ્ભ્યામભિહતોઽપતત્। સ સમુત્થાય પતિતઃ કપિસ્તસ્ય વ્યસર્જયત્
તે સુગ્રીવનું કવચ નીચે પાડી દીધું અને પગથી ઘા મારતાં સુગ્રીવ પડી ગયો; પછી વાનર ફરી ઊભો રહી તેને પાછું ફેંકી દીધું.
તલપ્રહારમશનેઃ સમાનં ભીમનિઃસ્વનમ્। તલપ્રહારં તદ્ રક્ષઃ સુગ્રીવેણ સમુદ્યતમ્
સુગ્રીવના તાડીના ઘા વીજળીના ડરાવના અવાજ જેવો હતો, એવો ઘા રાક્ષસ સામે ઉઠાવ્યો.
નૈપુણ્યાન્મોચયિત્વૈનં મુષ્ટિનોરસિ તાડયત્। તતસ્તુ સંક્રુદ્ધતરઃ સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ
કૌશલ્યથી બચી, તેણે મુઠીથી રાક્ષસના છાતી પર ઘા માર્યો; ત્યારબાદ વાનરરાજ સુગ્રીવ વધુ ગુસ્સે ભરાયો.
મોક્ષિતં ચાત્મનો દૃષ્ટ્વા પ્રહારં તેન રક્ષસા। સ દદર્શાન્તરં તસ્ય વિરૂપાક્ષસ્ય વાનરઃ
રાક્ષસે પોતાનો ઘા ટાળી દીધો તે જોઈ, વાનરે વીરૂપાક્ષના બચાવમાં ખોટ જોઈ.
તતોઽન્યં પાતયત્ ક્રોધાચ્છઙ્ખદેશે મહાતલમ્। મહેન્દ્રાશનિકલ્પેન તલેનાભિહતઃ ક્ષિતૌ
પછી ગુસ્સામાં, તેણે બીજો જોરદાર તાડીનો ઘા વીરૂપાક્ષના જડ્બા પર માર્યો, જે ઇન્દ્રની વીજળી જેવો હતો, અને તેને જમીન પર પાડી દીધો.
પપાત રુધિરક્લિન્નઃ શોણિતં હિ સમુદ્ગિરન્। સ્રોતોભ્યસ્તુ વિરૂપાક્ષો જલં પ્રસ્રવણાદિવ
વીરૂપાક્ષ લોહીથી ભીંજાઈને પડી ગયો, તેના શરીરમાંથી લાલ લોહી વહેતું હતું, જાણે પર્વતમાંથી પાણી વહે છે.
વિવૃત્તનયનં ક્રોધાત્ સફેનં રુધિરાપ્લુતમ્। દદૃશુસ્તે વિરૂપાક્ષં વિરૂપાક્ષતરં કૃતમ્
તેના આંખો ગુસ્સાથી ફાટ્યા હતા, મોંમાંથી ફીણ અને લોહી વહેતું હતું; બધા એ વીરૂપાક્ષને વધુ ભયાનક બનેલો જોયો.
સ્ફુરન્તં પરિવર્તન્તં પાર્શ્વેન રુધિરોક્ષિતમ્। કરુણં ચ વિનર્દન્તં દદૃશુઃ કપયો રિપુમ્
શરીર ધ્રુજતું અને બાજુએ લોહીથી લથબથ થઈ લોટતો, દુઃખથી ચીસો પાડતો દુશ્મન વાનરોને દેખાયો.
તથા તુ તૌ સંયતિ સમ્પ્રયુક્તૌ તરસ્વિનૌ વાનરરાક્ષસાનામ્। બલાર્ણવૌ સસ્વનતુશ્ચ ભીમૌ મહાર્ણવૌ દ્વાવિવ ભિન્નસેતૂ
એ બંને વીર, વાનર અને રાક્ષસોના નેતાઓ, યુદ્ધમાં આમને-સામને આવીને, ભયાનક દરિયાની જેમ ગર્જના કરતા હતા, જાણે બે મહાસાગર તૂટેલા કિનારા સાથે અથડાઈ રહ્યા હોય.
વિનાશિતં પ્રેક્ષ્ય વિરૂપનેત્રં મહાબલં તં હરિપાર્થિવેન। બલં સમેતં કપિરાક્ષસાના- મુદ્વૃત્તગઙ્ગાપ્રતિમં બભૂવ
વીરૂપાક્ષ, જે બહુ બળવાન અને વિકૃત આંખો ધરાવતો હતો, વાનરરાજ દ્વારા મરતો જોઈ, વાનર અને રાક્ષસોની સંયુક્ત સેના વધતી ગંગા જેવી થઈ ગઈ.
thumb|સપ્તનવતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે સપ્તનવતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો સત્તાનું સર્ગ હવે સાંભળો.
હન્યમાને બલે તૂર્ણમન્યોન્યં તે મહામૃધે। સરસીવ મહાઘર્મે સૂપક્ષીણે બભૂવતુઃ
મહાયુદ્ધમાં બંને પક્ષોની સેના એકબીજાને ઝડપથી નાશ કરતી હતી, ત્યારે એ સરોવર ઉનાળાની તીવ્ર તાપમાં લગભગ સુકાઈ જાય તેમ થઈ ગઈ.
સ્વબલસ્ય તુ ઘાતેન વિરૂપાક્ષવધેન ચ। બભૂવ દ્વિગુણં ક્રુદ્ધો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ
પોતાના સૈનિકો અને વિરૂપાક્ષના વધથી રાક્ષસાધિપતિ રાવણનું ક્રોધ બે ગણું વધી ગયું.
પ્રક્ષીણં સ્વબલં દૃષ્ટ્વા વધ્યમાનં વલીમુખૈઃ। બભૂવાસ્ય વ્યથા યુદ્ધે દૃષ્ટ્વા દૈવવિપર્યયમ્
પોતાનું સેના ઘટી રહી છે અને શ્રેષ્ઠ યુદ્ધાઓના હાથેથી મારાઈ રહી છે એ જોઈને, રાવણને યુદ્ધમાં દુઃખ થયું અને ભાગ્ય બદલાઈ ગયું છે એ જોઈને તે વ્યથિત થયો.
ઉવાચ ચ સમીપસ્થં મહોદરમનન્તરમ્। અસ્મિન્ કાલે મહાબાહો જયાશા ત્વયિ મે સ્થિતા
પછી તેણે નજીક ઊભેલા મહોદરાને કહ્યું: 'હે મહાબાહુ, આ સમયે મારી વિજયની આશા હવે તારા પર જ છે.'
જહિ શત્રુચમૂં વીર દર્શયાદ્ય પરાક્રમમ્। ભર્તૃપિણ્ડસ્ય કાલોઽયં નિર્વેષ્ટું સાધુ યુધ્યતામ્
'હે વીર, તું શત્રુની સેના નાશ કરી અને આજે તારો પરાક્રમ બતાવ. હવે તારે તારા સ્વામીનો ઋણ ચૂકવવાનો સમય આવ્યો છે, સારું યુદ્ધ કર.'
એવમુક્તસ્તથેત્યુક્ત્વા રાક્ષસેન્દ્રો મહોદરઃ। પ્રવિવેશારિસેનાં સ પતઙ્ગ ઇવ પાવકમ્
આ રીતે કહેતાં મહોદર રાક્ષસોના રાજાએ 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને, શત્રુની સેના તરફ એ રીતે ઘૂસી ગયો જેમ કે પતંગિયા અગ્નિમાં જાય છે.
તતઃ સ કદનં ચક્રે વાનરાણાં મહાબલઃ। ભર્તૃવાક્યેન તેજસ્વી સ્વેન વીર્યેણ ચોદિતઃ
પછી પોતાના સ્વામીના વચન અને પોતાના પરાક્રમથી પ્રેરિત મહાબલી મહોદરે વાનરોમાં ભારે સંહાર કર્યો.
વાનરાશ્ચ મહાસત્ત્વાઃ પ્રગૃહ્ય વિપુલાઃ શિલાઃ। પ્રવિશ્યારિબલં ભીમં જઘ્નુસ્તે સર્વરાક્ષસાન્
મહાસત્તાવાન વાનરોએ વિશાળ પથ્થરો ઉઠાવી, ભયાનક શત્રુસેનામાં ઘૂસી જઈને બધા રાક્ષસોને માર્યા.