આર્તાનાં રાક્ષસીનાં તુ લઙ્કાયાં વૈ કુલે કુલે। રાવણઃ કરુણં શબ્દં શુશ્રાવ પરિદેવિતમ્
લંકાની દરેક વંશમાં દુઃખી રાક્ષસ સ્ત્રીઓના કરુણ રડવાનો અવાજ રાવણે સાંભળ્યો.
સ તુ દીર્ઘં વિનિઃશ્વસ્ય મુહૂર્તં ધ્યાનમાસ્થિતઃ। બભૂવ પરમક્રુદ્ધો રાવણો ભીમદર્શનઃ
રાવણએ ઊંડો શ્વાસ લીધો, થોડી વારમાં ધ્યાનમાં બેસી ગયો અને પછી ભયાનક રૂપે અત્યંત ક્રોધિત થયો.
સંદશ્ય દશનૈરોષ્ઠં ક્રોધસંરક્તલોચનઃ। રાક્ષસૈરપિ દુર્દર્શઃ કાલાગ્નિરિવ મૂર્તિમાન્
રાવણએ ગુસ્સાથી દાંતથી હોઠ દબાવી દીધા, આંખો લાલ થઈ ગઈ; એ એવો ભયાનક લાગતો કે રાક્ષસો પણ ડરી જાય—જેમ કે કાળાગ્નિ સ્વરૂપે ઊભો હોય.
ઉવાચ ચ સમીપસ્થાન્ રાક્ષસાન્ રાક્ષસેશ્વરઃ। ક્રોધાવ્યક્તકથસ્તત્ર નિર્દહન્નિવ ચક્ષુષા
રાક્ષસોના સ્વામી રાવણ ગુસ્સામાં અવાજ કંપાવતો અને આંખોમાં અગ્નિ જેવી જ્વાળા સાથે, પોતાના નજીક ઉભેલા રાક્ષસોને સંબોધી બોલ્યો.
મહોદરં મહાપાર્શ્વં વિરૂપાક્ષં ચ રાક્ષસમ્। શીઘ્રં વદત સૈન્યાનિ નિર્યાતેતિ મમાજ્ઞયા
રાવણે મહોદર, મહાપાર્શ્વ અને વિરૂપાક્ષને કહ્યું: 'મારી આજ્ઞાથી તરત જ સૈન્યને યુદ્ધ માટે તૈયાર થવા કહો.'
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા રાક્ષસાસ્તે ભયાર્દિતાઃ। ચોદયામાસુરવ્યગ્રાન્ રાક્ષસાંસ્તાન્ નૃપાજ્ઞયા
રાવણના આ શબ્દો સાંભળીને, ડરથી ભરાયેલા તે રાક્ષસોએ રાજાની આજ્ઞા પ્રમાણે બાકીના રાક્ષસોને ઉત્સાહિત કર્યા.
તે તુ સર્વે તથેત્યુક્ત્વા રાક્ષસા ભીમદર્શનાઃ। કૃતસ્વસ્ત્યયનાઃ સર્વે તે રણાભિમુખા યયુઃ
ભયાનક દેખાવ ધરાવતા બધા રાક્ષસોએ 'જેમ કહો તેમ' કહી, શુભ ચિહ્નો કરીને યુદ્ધ તરફ આગળ વધ્યા.
પ્રતિપૂજ્ય યથાન્યાયં રાવણં તે મહારથાઃ। તસ્થુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે ભર્તુર્વિજયકાઙ્ક્ષિણઃ
બધા મહાન રથીઓએ યોગ્ય રીતે રાવણને વંદન કરી, હાથ જોડીને પોતાના સ્વામીની વિજયની ઇચ્છા રાખી ત્યાં ઊભા રહ્યા.
તતોવાચ પ્રહસ્યૈતાન્ રાવણઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। મહોદરમહાપાર્શ્વૌ વિરૂપાક્ષં ચ રાક્ષસમ્
પછી રાવણ ગુસ્સાથી ભરાઈને હસતાં મહોદર, મહાપાર્શ્વ અને વિરૂપાક્ષને બોલ્યો.
અદ્ય બાણૈર્ધનુર્મુક્તૈર્યુગાન્તાદિત્યસંનિભૈઃ। રાઘવં લક્ષ્મણં ચૈવ નેષ્યામિ યમસાદનમ્
આજે હું ધનુષ્ય પરથી છોડેલા, યુગના અંતે સૂર્ય જેવી જ્વાળાવાળા બાણોથી રાઘવ અને લક્ષ્મણને યમલોકમાં મોકલી દઈશ.
ખરસ્ય કુમ્ભકર્ણસ્ય પ્રહસ્તેન્દ્રજિતોસ્તથા। કરિષ્યામિ પ્રતીકારમદ્ય શત્રુવધાદહમ્
આજે હું મારા શત્રુઓનો નાશ કરીને, ખરા, કુંભકર્ણ, પ્રહસ્ત અને ઇન્દ્રજિતનો બદલો લઈશ.
નૈવાન્તરિક્ષં ન દિશો ન ચ દ્યૌર્નાપિ સાગરાઃ। પ્રકાશત્વં ગમિષ્યન્તિ મદ્બાણજલદાવૃતાઃ
મારા બાણોના વાદળોથી આકાશ, દિશાઓ, સ્વર્ગ કે સમુદ્ર પણ દેખાશે નહીં.
અદ્ય વાનરમુખ્યાનાં તાનિ યૂથાનિ ભાગશઃ। ધનુષા શરજાલેન વધિષ્યામિ પતત્ત્રિણા
આજે હું ધનુષ્યના બાણવર્ષાથી વાનર સેનાના મુખ્યમુખ્યોના દળોને ટુકડે ટુકડે કરી નાશ કરી દઈશ.
અદ્ય વાનરસૈન્યાનિ રથેન પવનૌજસા। ધનુઃસમુદ્રાદુદ્ભૂતૈર્મથિષ્યામિ શરોર્મિભિઃ
આજે પવનની ગતિ અને મારા રથ સાથે, ધનુષ્યમાંથી ઉદ્ભવતા બાણોના મોજાંથી વાનર સેનાને સમુદ્રની જેમ ઉથલાવી દઈશ.
વ્યાકોશપદ્મવક્ત્રાણિ પદ્મકેસરવર્ચસામ્। અદ્ય યૂથતટાકાનિ ગજવત્ પ્રમથામ્યહમ્
આજે, જેમ હાથીઓ કમળના તળાવને ચકનાચૂર કરે છે તેમ, કમળ જેવા મુખવાળા અને કમળના પરાગ જેવી તેજસ્વી વાનર દળોને હું નાશ કરી દઈશ.
સશરૈરદ્ય વદનૈઃ સંખ્યે વાનરયૂથપાઃ। મણ્ડયિષ્યન્તિ વસુધાં સનાલૈરિવ પઙ્કજૈઃ
આજે યુદ્ધમાં, વાનર સેનાના મુખ્યોએ બાણોથી છિદ્ર થયેલા પોતાના મુખોથી ધરતીને એ રીતે શોભાવશે, જેમ નાળવાળા કમળો ધરતી પર વિખેરાયાં હોય.
અદ્ય યૂથપ્રચણ્ડાનાં હરીણાં દ્રુમયોધિનામ્। મુક્તેનૈકેષુણા યુદ્ધે ભેત્સ્યામિ ચ શતં શતમ્
આજે યુદ્ધમાં, ઝાડો લઈને લડતા ભયાનક વાનર દળપતિઓના સૈકડો સૈકડો દળોને હું એક જ બાણથી તોડી નાખીશ.
હતો ભ્રાતા ચ યેષાં વૈ યેષાં ચ તનયો હતઃ। વધેનાદ્ય રિપોસ્તેષાં કરોમ્યશ્રુપ્રમાર્જનમ્
જેઓના ભાઈઓ કે પુત્રો મારી ગયા છે, આજે હું મારા શત્રુઓને મારીને તેમના દુઃખના આંસુ પુંછાઈ દઈશ.
અદ્ય મદ્બાણનિર્ભિન્નૈઃ પ્રસ્તીર્ણૈર્ગતચેતનૈઃ। કરોમિ વાનરૈર્યુદ્ધે યત્નાવેક્ષ્યતલાં મહીમ્
આજે યુદ્ધમાં, મારા બાણોથી છિદ્ર થયેલા અને નિર્વાણ થયેલા વાનરો ધરતી પર એટલા વિખેરાઈ જશે કે જમીન દેખાઈ નહીં આવે.
અદ્ય કાકાશ્ચ ગૃધ્રાશ્ચ યે ચ માંસાશિનોઽપરે। સર્વાંસ્તાંસ્તર્પયિષ્યામિ શત્રુમાંસૈઃ શરાહતૈઃ
આજે, મારા બાણોથી મારાયેલા શત્રુઓના માંસથી કાગડા, ગૃધ્ર અને બીજા બધા માંસાહારી પક્ષીઓને તૃપ્ત કરી દઈશ.
કલ્પ્યતાં મે રથઃ શીઘ્રં ક્ષિપ્રમાનીયતાં ધનુઃ। અનુપ્રયાન્તુ માં યુદ્ધે યેઽત્ર શિષ્ટા નિશાચરાઃ
મારો રથ તરત તૈયાર કરો, ધનુષ્ય પણ લાવો; અહીં બચેલા બધા રાત્રીચર પણ યુદ્ધમાં મારા સાથે ચાલે.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા મહાપાર્શ્વોઽબ્રવીદ્ વચઃ। બલાધ્યક્ષાન્ સ્થિતાંસ્તત્ર બલં સંત્વર્યતામિતિ
મહાપાર્શ્વએ એ વાત સાંભળી અને કહ્યું: 'અહીં ઊભેલા સૈન્યના મુખ્યોએ સૈનિકોને ઝડપથી આગળ વધવા માટે પ્રેરણા આપો.'
બલાધ્યક્ષાસ્તુ સંયુક્તા રાક્ષસાંસ્તાન્ ગૃહે ગૃહે। ચોદયન્તઃ પરિયયુર્લઙ્કાં લઘુપરાક્રમાઃ
પછી ચપળ અને બહાદુર સૈન્યપ્રમુખો ઘરેથી ઘરે જઈને આખી લંકામાં રાક્ષસોને જાગૃત કરવા લાગ્યા.
તતો મુહૂર્તાન્નિષ્પેતૂ રાક્ષસા ભીમદર્શનાઃ। નદન્તો ભીમવદના નાનાપ્રહરણૈર્ભુજૈઃ
થોડા જ સમયમાં ભયાનક દેખાવ ધરાવતા, ભયાનક અવાજો કરતા અને હાથે વિવિધ શસ્ત્રો ધરાવતા રાક્ષસો બહાર આવ્યા.
અસિભિઃ પટ્ટિશૈઃ શૂલૈર્ગદાભિર્મુસલૈર્હલૈઃ। શક્તિભિસ્તીક્ષ્ણધારાભિર્મહદ્ભિઃ કૂટમુદ્ગરૈઃ
તેઓએ તલવાર, ભાલા, ત્રિશૂલ, ગદા, મુસળ, હળ, તીક્ષ્ણ ધારવાળા શસ્ત્રો અને મોટા કાંટાવાળા હથિયારો સાથે સજ્જ હતા.
યષ્ટિભિર્વિવિધૈશ્ચક્રૈર્નિશિતૈશ્ચ પરશ્વધૈઃ। ભિન્દિપાલૈઃ શતઘ્નીભિરન્યૈશ્ચાપિ વરાયુધૈઃ
તેઓએ વિવિધ લાકડીઓ, ચક્રો, તીક્ષ્ણ કુહાડા, ગોળા ફેંકવાના સાધનો, પથ્થર ફેંકવાની યંત્રો અને અન્ય ઉત્તમ શસ્ત્રો પણ હાથમાં લીધા હતા.
અથાનયન્ બલાધ્યક્ષાશ્ચત્વારો રાવણાજ્ઞયા। રથાનાં નિયુતં સાગ્રં નાગાનાં નિયુતત્રયમ્
પછી રાવણના આદેશે ચાર સૈન્યપ્રમુખોએ લાખ રથો અને ત્રણ લાખ હાથીઓ તૈયાર કર્યા.
અશ્વાનાં ષષ્ટિકોટ્યસ્તુ ખરોષ્ટ્રાણાં તથૈવ ચ। પદાતયસ્ત્વસંખ્યાતા જગ્મુસ્તે રાજશાસનાત્
અશ્વોની સાઠ કરોડ સંખ્યા હતી અને ખચ્ચર તથા ઊંટ પણ એટલાં જ હતા; પગપાળા સૈનિકોની તો ગણતરી જ નહોતી, બધા રાજાના આદેશે આગળ વધ્યા.
બલાધ્યક્ષાશ્ચ સંસ્થાપ્ય રાજ્ઞઃ સેનાં પુરઃસ્થિતામ્। એતસ્મિન્નન્તરે સૂતઃ સ્થાપયામાસ તં રથમ્
સૈન્યપ્રમુખોએ રાજાની સેનાને આગળ ગોઠવી, અને એ જ સમયે રથચાલકે રથ લાવીને ઉભું રાખ્યું.
દિવ્યાસ્ત્રવરસમ્પન્નં નાનાલંકારભૂષિતમ્। નાનાયુધસમાકીર્ણં કિઙ્કિણીજાલસંયુતમ્
એ રથમાં ઉત્તમ દૈવી શસ્ત્રો હતા, વિવિધ આભૂષણોથી શોભતો, અનેક શસ્ત્રોથી ભરેલો અને ઘંટીઓની જાળથી સજ્જ હતો.