સર્વે ભવન્તઃ સર્વેણ હસ્ત્યશ્વેન સમાવૃતાઃ। નિર્યાન્તુ રથસઙ્ઘૈશ્ચ પાદાતૈશ્ચોપશોભિતાઃ
તમારે બધા હાથી-ઘોડા અને રથ-પદાતીઓ સાથે સંપૂર્ણ સજ્જ થઈને બહાર નીકળવું જોઈએ.
એકં રામં પરિક્ષિપ્ય સમરે હન્તુમર્હથ। વર્ષન્તઃ શરવર્ષાણિ પ્રાવૃટ્કાલ ઇવામ્બુદાઃ
યુદ્ધમાં એકલા રામને ઘેરીને, વાદળો વરસાદ વરસાવે એમ, તીરોની વરસાત કરીને તેને મારો.
અથવાહં શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ભિન્નગાત્રં મહાહવે। ભવદ્ભિઃ શ્વો નિહન્તાસ્મિ રામં લોકસ્ય પશ્યતઃ
અથવા, જો તમે ન મારો તો, હું કાલે બધાની સામે—even જો મારું શરીર ઘાયલ થાય—તીક્ષ્ણ તીરો વડે રામને મારી નાખીશ.
ઇત્યેતદ્ વાક્યમાદાય રાક્ષસેન્દ્રસ્ય રાક્ષસાઃ। નિર્યયુસ્તે રથૈઃ શીઘ્રૈર્નાનાનીકૈશ્ચ સંયુતાઃ
રાક્ષસાધિપતિના આ શબ્દો સાંભળી, રાક્ષસો વિવિધ સેના સાથે ઝડપથી રથોમાં ચડીને બહાર નીકળ્યા.
પરિઘાન્ પટ્ટિશાંશ્ચૈવ શરખડ્ગપરશ્વધાન્। શરીરાન્તકરાન્ સર્વે ચિક્ષિપુર્વાનરાન્ પ્રતિ
બધા રાક્ષસોએ વાનરો પર લોખંડના ગદા, ભાલા, તીરો, તલવાર અને કુહાડા જેવા જીવલેણ શસ્ત્રો ફેંક્યા.
વાનરાશ્ચ દ્રુમાન્ શૈલાન્ રાક્ષસાન્ પ્રતિ ચિક્ષિપુઃ। સ સંગ્રામો મહાભીમઃ સૂર્યસ્યોદયનં પ્રતિ
વાનરોએ પણ રાક્ષસો પર વૃક્ષો અને પથ્થરો ફેંક્યા; એ યુદ્ધ સૂર્યોદયની વેળાએ ખૂબ જ ભયાનક બની ગયું.
રક્ષસાં વાનરાણાં ચ તુમુલઃ સમપદ્યત। તે ગદાભિશ્ચ ચિત્રાભિઃ પ્રાસૈઃ ખડ્ગૈઃ પરશ્વધૈઃ
રાક્ષસો અને વાનરો વચ્ચે ભયાનક અથડામણ શરૂ થઈ; તેઓએ ગદા, ભાલા, તલવાર અને કુહાડા વડે એકબીજાને ઘાયલ કર્યા.
અન્યોન્યં સમરે જઘ્નુસ્તદા વાનરરાક્ષસાઃ। એવં પ્રવૃત્તે સંગ્રામે હ્યદ્ભુતં સુમહદ્રજઃ
પછી યુદ્ધમાં વાનરો અને રાક્ષસોએ એકબીજાને માર્યા; યુદ્ધ વધ્યું ત્યારે અદ્ભુત અને વિશાળ ધૂળ ઊભી થઈ.
રક્ષસાં વાનરાણાં ચ શાન્તં શોણિતવિસ્રવૈઃ। માતંગરથકૂલાશ્ચ શરમત્સ્યા ધ્વજદ્રુમાઃ
રાક્ષસો અને વાનરોના લોહીથી ધૂળ શાંત થઈ ગઈ; હાથી અને રથો છૂટા પડેલા હતા, તીરો માછલીઓ જેવી અને ધ્વજાઓ વૃક્ષો જેવી લાગતી હતી.
શરીરસંઘાટવહાઃ પ્રસસ્રુઃ શોણિતાપગાઃ। તતસ્તે વાનરાઃ સર્વે શોણિતૌઘપરિપ્લુતાઃ
શરીરનાં ઢગલાં લઈને લોહીની નદીઓ વહેવા લાગી; પછી બધા વાનરો લોહીના પ્રવાહમાં ભીંજાઈ ગયા.
ધ્વજવર્મરથાનશ્વાન્ નાનાપ્રહરણાનિ ચ। આપ્લુત્યાપ્લુત્ય સમરે વાનરેન્દ્રા બભઞ્જિરે
વાનરમુખ્યોએ યુદ્ધમાં વારંવાર ફાળ મારીને ધ્વજ, કવચ, રથ, ઘોડા અને અનેક શસ્ત્રો તોડી નાખ્યા.
કેશાન્ કર્ણલલાટં ચ નાસિકાશ્ચ પ્લવંગમાઃ। રક્ષસાં દશનૈસ્તીક્ષ્ણૈર્નખૈશ્ચાપિ વ્યકર્તયન્
વાંદ્રાઓએ પોતાના તીક્ષ્ણ દાંત અને નખોથી રાક્ષસોના વાળ, કાન, કપાળ અને નાક ફાડી નાખ્યા.
એકૈકં રાક્ષસં સંખ્યે શતં વાનરપુંગવાઃ। અભ્યધાવન્ત ફલિનં વૃક્ષં શકુનયો યથા
યુદ્ધમાં દરેક રાક્ષસ પર સો વાંદ્રાઓ એ રીતે તૂટી પડ્યા જેમ ફળથી ભરેલા વૃક્ષ પર પંખીઓ ઊડી આવે.
તદા ગદાભિર્ગુર્વીભિઃ પ્રાસૈઃ ખડ્ગૈઃ પરશ્વધૈઃ। નિર્જઘ્નુર્વાનરાન્ ઘોરાન્ રાક્ષસાઃ પર્વતોપમાઃ
પર્વત જેવાં મોટા રાક્ષસોએ ભારે ગદા, ભાલા, તલવાર અને કુહાડા વડે ભયાનક વાંદ્રાઓને મારી નાખ્યા.
રાક્ષસૈર્વધ્યમાનાનાં વાનરાણાં મહાચમૂઃ। શરણ્યં શરણં યાતા રામં દશરથાત્મજમ્
રાક્ષસો દ્વારા મારાતા વાંદ્રાઓની મોટી સેના રામ, દશરથપુત્રને આશ્રયરૂપે શોધવા દોડી ગઈ.
તતો રામો મહાતેજા ધનુરાદાય વીર્યવાન્। પ્રવિશ્ય રાક્ષસં સૈન્યં શરવર્ષં વવર્ષ ચ
પછી તેજસ્વી અને પરાક્રમી રામે ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને રાક્ષસોની સેના વચ્ચે જઈ તીક્ષ્ણ બાણોની વરસાદ વરસાવી.
પ્રવિષ્ટં તુ તદા રામં મેઘાઃ સૂર્યમિવામ્બરે। નાધિજગ્મુર્મહાઘોરા નિર્દહન્તં શરાગ્નિના
જ્યારે રામ સેના માં પ્રવેશ્યા, ત્યારે ભયાનક રાક્ષસો તેમના નજીક જઈ શક્યા નહીં, જેમ કે આકાશમાં દહકતા સૂર્ય પાસે મેઘો જઈ શકતા નથી.
કૃતાન્યેવ સુઘોરાણિ રામેણ રજનીચરાઃ। રણે રામસ્ય દદૃશુઃ કર્માણ્યસુકરાણિ તે
રાત્રે ફરતા રાક્ષસોએ યુદ્ધમાં રામ દ્વારા કરેલા ભયાનક અને અઘરા કાર્યોને જોયા.
ચાલયન્તં મહાસૈન્યં વિધમન્તં મહારથાન્। દદૃશુસ્તે ન વૈ રામં વાતં વનગતં યથા
તેઓએ જોયું કે રામ મોટી સેના હલાવી રહ્યા છે અને મહાન યુદ્ધવીરોને વિખેરી રહ્યા છે, પણ પોતે રામને જોઈ શક્યા નહીં, જેમ જંગલમાં પવન દેખાતો નથી.
છિન્નં ભિન્નં શરૈર્દગ્ધં પ્રભગ્નં શસ્ત્રપીડિતમ્। બલં રામેણ દદૃશુર્ન રામં શીઘ્રકારિણમ્
તેઓએ પોતાની સેના કાપેલી, તોડી નાખેલી, બાણોથી સળગેલી અને શસ્ત્રોથી પીડાયેલી જોઈ, પણ ઝડપી કામ કરનાર રામને જોઈ શક્યા નહીં.
પ્રહરન્તં શરીરેષુ ન તે પશ્યન્તિ રાઘવમ્। ઇન્દ્રિયાર્થેષુ તિષ્ઠન્તં ભૂતાત્માનમિવ પ્રજાઃ
રાક્ષસો રાઘવને પોતાના શરીર પર પ્રહાર કરતા જોઈ શક્યા નહીં, જેમ પ્રાણીઓ ઇન્દ્રિયોમાં રહેલા આત્માને જોઈ શકતા નથી.
એષ હન્તિ ગજાનીકમેષ હન્તિ મહારથાન્। એષ હન્તિ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પદાતીન્ વાજિભિઃ સહ
આજ રામ ગજસેનાને મારી રહ્યા છે, આજ રામ મહારથીઓને મારી રહ્યા છે, આજ રામ તીક્ષ્ણ બાણોથી પગદળ અને તેમના ઘોડાઓને મારી રહ્યા છે.
ઇતિ તે રાક્ષસાઃ સર્વે રામસ્ય સદૃશાન્ રણે। અન્યોન્યં કુપિતા જઘ્નુઃ સાદૃશ્યાદ્ રાઘવસ્ય તુ
આ રીતે યુદ્ધમાં બધા રાક્ષસો રામ જેવાં દેખાતા હોવાથી ગુસ્સામાં એકબીજાને મારવા લાગ્યા.
ન તે દદૃશિરે રામં દહન્તમપિ વાહિનીમ્। મોહિતાઃ પરમાસ્ત્રેણ ગાન્ધર્વેણ મહાત્મના
મહાન આત્માવાળા રામના ગાંધર્વ અસ્ત્રના મોહથી તેઓ રામને જોઈ શક્યા નહીં, ભલે રામ આખી સેના દહોળી રહ્યા હતા.
તે તુ રામસહસ્રાણિ રણે પશ્યન્તિ રાક્ષસાઃ। પુનઃ પશ્યન્તિ કાકુત્સ્થમેકમેવ મહાહવે
રાક્ષસોએ યુદ્ધભૂમિ પર હજારો રામોને જોયા, અને પછી ફરી મહાયુદ્ધમાં માત્ર એક જ કાકુત્સ્થને જોયા.
ભ્રમન્તીં કાઞ્ચનીં કોટિં કાર્મુકસ્ય મહાત્મનઃ। અલાતચક્રપ્રતિમાં દદૃશુસ્તે ન રાઘવમ્
તેઓએ મહાન ધનુર્ધારીના ઘુમતા સોનાના ચક્રને જોયું, જે અગ્નિ જેવા તેજવાળું હતું, પણ રાઘવને જોઈ શક્યા નહીં.
શરીરનાભિ સત્ત્વાર્ચિઃ શરારં નેમિકાર્મુકમ્। જ્યાઘોષતલનિર્ઘોષં તેજોબુદ્ધિગુણપ્રભમ્
તે ચક્રનું મધ્ય શરીર હતું, આત્માનો તેજ તેમાં ઝળહળતો હતો, બાણો તેની આંટીઓ અને ધનુષ્ય તેની ધાર હતી, ધનુષ્યની તાણથી ગુંજતો હતો અને તેજ, બુદ્ધિ અને શક્તિથી પ્રકાશમાન હતો.
દિવ્યાસ્ત્રગુણપર્યન્તં નિઘ્નન્તં યુધિ રાક્ષસાન્। દદૃશૂ રામચક્રં તત્ કાલચક્રમિવ પ્રજાઃ
દિવ્ય અસ્ત્રોના ગુણોથી ઘેરાયેલું એ રામચક્ર યુદ્ધમાં રાક્ષસોને સંહારતું હતું, જે તેમને જીવજંતુઓ માટે કાળચક્ર જેવું લાગતું હતું.
અનીકં દશસાહસ્રં રથાનાં વાતરંહસામ્। અષ્ટાદશ સહસ્રાણિ કુઞ્જરાણાં તરસ્વિનામ્
પવનથી પણ ઝડપી દસ હજાર રથો અને અઢાર હજાર શક્તિશાળી હાથીઓ—
ચતુર્દશ સહસ્રાણિ સારોહાણાં ચ વાજિનામ્। પૂર્ણે શતસહસ્રે દ્વે રાક્ષસાનાં પદાતિનામ્
ચૌદ હજાર ઘોડેસવાર અને બે લાખ ચાલતા રાક્ષસો—