અદ્ય નૈર્ઋતકન્યાનાં શ્રોષ્યામ્યન્તઃપુરે રવમ્। કરેણુસઙ્ઘસ્ય યથા નિનાદં ગિરિગહ્વરે
આજે મહેલની અંદર, નિૃતિની દીકરીઓના રડવાનો અવાજ, પર્વતની ગુફામાં હાથીણીઓના ટોળાની ગર્જના જેવી, હું સાંભળીશ.
યૌવરાજ્યં ચ લઙ્કાં ચ રક્ષાંસિ ચ પરંતપ। માતરં માં ચ ભાર્યાશ્ચ ક્વ ગતોઽસિ વિહાય નઃ
યુવરાજપદ, લંકા, રાક્ષસો, તારી મા, હું અને તારી પત્નીઓ—તુ અમને છોડી કયાં ચાલ્યો ગયો છે?
મમ નામ ત્વયા વીર ગતસ્ય યમસાદનમ્। પ્રેતકાર્યાણિ કાર્યાણિ વિપરીતે હિ વર્તસે
વીર, હવે તું યમલોકમાં ગયો છે, તો તારા માટે અંત્યક્રિયા કરવી પડશે; ખરેખર, તું હવે ઉલટું જીવતો થયો છે.
સ ત્વં જીવતિ સુગ્રીવે લક્ષ્મણે ચ સરાઘવે। મમ શલ્યમનુદ્ધૃત્ય ક્વ ગતોઽસિ વિહાય નઃ
સુગ્રીવ, લક્ષ્મણ અને રામ જીવતા હોવા છતાં, તું અમને છોડી, મારા દિલની ચુભન દૂર કર્યા વિના, કયાં ચાલ્યો ગયો છે?
એવમાદિવિલાપાર્તં રાવણં રાક્ષસાધિપમ્। આવિવેશ મહાન્ કોપઃ પુત્રવ્યસનસમ્ભવઃ
આ રીતે દુઃખથી વ્યાકુળ રાવણ, રાક્ષસોના રાજા, જ્યારે વિલાપ કરતો હતો, ત્યારે પુત્રના શોકથી તેના મનમાં ભારે ક્રોધ ઉઠ્યો.
પ્રકૃત્યા કોપનં હ્યેનં પુત્રસ્ય પુનરાધયઃ। દીપ્તં સંદીપયામાસુર્ઘર્મેઽર્કમિવ રશ્મયઃ
મૂળથી જ ક્રોધી, પુત્રના મૃત્યુએ તેને વધુ ભડકાવ્યો, જેમ ગરમીમાં કિરણો તપતા સૂર્યને વધુ તીવ્ર બનાવે છે.
લલાટે ભ્રુકુટીભિશ્ચ સંગતાભિર્વ્યરોચત। યુગાન્તે સહ નક્રૈસ્તુ મહોર્મિભિરિવોદધિઃ
કપાળ પર ભૃકુટિ ભેગી થઈ હતી, તે જોઈને એ એવો લાગતો હતો, જાણે યુગાંત સમયે મહા તરંગો અને મગરોથી ભરેલો સમુદ્ર હોય.
કોપાદ્ વિજૃમ્ભમાણસ્ય વક્ત્રાદ્ વ્યક્તમિવ જ્વલન્। ઉત્પપાત સધૂમાગ્નિર્વૃત્રસ્ય વદનાદિવ
તેના ચહેરા પરથી, જ્યારે ક્રોધ ઉગ્ર બન્યો, ત્યારે ધૂમ્રવાળું અગ્નિ જાણે ફાટી નીકળ્યું, જેમ વૃત્રના મોઢામાંથી જ્વાળા નીકળે.
સ પુત્રવધસંતપ્તઃ શૂરઃ ક્રોધવશં ગતઃ। સમીક્ષ્ય રાવણો બુદ્ધ્યા વૈદેહ્યા રોચયદ્ વધમ્
પુત્રના મૃત્યુના દુઃખથી તપાયેલો અને ક્રોધથી અંધ બનેલો યોદ્ધા રાવણ, મનમાં વિચાર કરીને, વૈદેહીનો વિનાશ કરવાનો નિશ્ચય કર્યો.
તસ્ય પ્રકૃત્યા રક્તે ચ રક્તે ક્રોધાગ્નિનાપિ ચ। રાવણસ્ય મહાઘોરે દીપ્તે નેત્રે બભૂવતુઃ
મૂળથી જ રક્ત અને હવે ક્રોધથી આંખો લાલ થઈ ગયેલી રાવણની બંને આંખો ભયાનક રીતે દહકતી થઈ ગઈ.
ઘોરં પ્રકૃત્યા રૂપં તત્ તસ્ય ક્રોધાગ્નિમૂર્ચ્છિતમ્। બભૂવ રૂપં ક્રુદ્ધસ્ય રુદ્રસ્યેવ દુરાસદમ્
તેનું સ્વરૂપ મૂળથી જ ભયાનક અને હવે ક્રોધથી વધુ જ્વલંત, એવું બની ગયું કે જેમ ક્રોધિત રુદ્રને કોઈ નજીક જઈ શકે નહીં.
તસ્ય ક્રુદ્ધસ્ય નેત્રાભ્યાં પ્રાપતન્નશ્રુબિન્દવઃ। દીપાભ્યામિવ દીપ્તાભ્યાં સાર્ચિષઃ સ્નેહબિન્દવઃ
તેના ક્રોધિત આંખોમાંથી આંસુના ટીપાં પડતા હતા, જેમ જ્વલંત દીવડામાંથી તેલના ટીપાં પડે.
દન્તાન્ વિદશતસ્તસ્ય શ્રૂયતે દશનસ્વનઃ। યન્ત્રસ્યાકૃષ્યમાણસ્ય મથ્નતો દાનવૈરિવ
જ્યારે તે દાંત દબાવી રહ્યો હતો, ત્યારે તેના દાંતના ઘર્ષણનો અવાજ આવતો હતો, જાણે દાનવો યંત્ર ખેંચી અને ઘસે ત્યારે થાય.
કાલાગ્નિરિવ સંક્રુદ્ધો યાં યાં દિશમવૈક્ષત। તસ્યાં તસ્યાં ભયત્રસ્તા રાક્ષસાઃ સંવિલિલ્યિરે
વિનાશના અગ્નિ જેવો ઉગ્ર બની, રાવણ જે દિશામાં જોયે, એ દિશામાં ડરથી રાક્ષસો ઓગળી જતા.
તમન્તકમિવ ક્રુદ્ધં ચરાચરચિખાદિષુમ્। વીક્ષમાણં દિશઃ સર્વા રાક્ષસા નોપચક્રમુઃ
મૃત્યુ જેવો ક્રોધિત અને સર્વજગતને ભક્ષી જવા તત્પર એવા રાવણને જોઈને, રાક્ષસો તેની પાસે જવા ડરતા અને દૂર રહેતા.
તતઃ પરમસંક્રુદ્ધો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ। અબ્રવીદ્ રક્ષસાં મધ્યે સંસ્તમ્ભયિષુરાહવે
પછી, અત્યંત ક્રોધિત રાક્ષસાધિપતિ રાવણે, યુદ્ધમાં રાક્ષસોને સ્થિર કરવા માટે, રાક્ષસોની વચ્ચે બોલ્યો.
મયા વર્ષસહસ્રાણિ ચરિત્વા પરમં તપઃ। તેષુ તેષ્વવકાશેષુ સ્વયંભૂઃ પરિતોષિતઃ
હું હજારો વર્ષ સુધી કઠિન તપ કરેલું, દરેક સ્થળે સ્વયંભૂ pleased થયો હતો.
તસ્યૈવ તપસો વ્યુષ્ટ્યા પ્રસાદાચ્ચ સ્વયંભુવઃ। નાસુરેભ્યો ન દેવેભ્યો ભયં મમ કદાચન
એ તપના ફળ અને સ્વયંભૂના કૃપાથી મને ક્યારેય અસુરો કે દેવો પાસેથી કોઈ ડર નથી.
કવચં બ્રહ્મદત્તં મે યદાદિત્યસમપ્રભમ્। દેવાસુરવિમર્દેષુ ન ચ્છિન્નં વજ્રમુષ્ટિભિઃ
મને બ્રહ્માએ જે કવચ આપ્યું છે, જે સૂર્ય જેવી તેજસ્વી છે, તે દેવો અને અસુરો વચ્ચેના યુદ્ધોમાં વીજળી કે મુક્કા વડે ક્યારેય તૂટી નથી.
તેન મામદ્ય સંયુક્તં રથસ્થમિહ સંયુગે। પ્રતીયાત્ કોઽદ્ય મામાજૌ સાક્ષાદપિ પુરંદરઃ
આજે હું રથ પર સજ્જ થઈને યુદ્ધમાં ઊભો છું, તો પછી કોણ છે જે મારી સામે આવી શકે? પોતે પુરંદર પણ નહીં.
યત્ તદાભિપ્રસન્નેન સશરં કાર્મુકં મહત્। દેવાસુરવિમર્દેષુ મમ દત્તં સ્વયંભુવા
સ્વયંભૂ જ્યારે પ્રસન્ન થયા ત્યારે તેમણે મને જે મહાન ધનુષ્ય અને બાણ આપ્યા, તે દેવો અને અસુરો વચ્ચેના યુદ્ધોમાં મારા માટે હતા.
અદ્ય તૂર્યશતૈર્ભીમં ધનુરુત્થાપ્યતાં મમ। રામલક્ષ્મણયોરેવ વધાય પરમાહવે
આજે રામ અને લક્ષ્મણના વિનાશ માટે મારા ભયાનક ધનુષ્યને સૈંકડો યુદ્ધના વાદ્યો સાથે ઊંચું કરો.
સ પુત્રવધસંતપ્તઃ ક્રૂરઃ ક્રોધવશં ગતઃ। સમીક્ષ્ય રાવણો બુદ્ધ્યા સીતાં હન્તું વ્યવસ્યત
પુત્રના મૃત્યુના દુઃખથી પીડાતો, ક્રૂર અને ક્રોધમાં ભરાયેલ રાવણે મનમાં વિચારીને સીતાને મારવાનો નિશ્ચય કર્યો.
પ્રત્યવેક્ષ્ય તુ તામ્રાક્ષઃ સુઘોરો ઘોરદર્શનઃ। દીનો દીનસ્વરાન્ સર્વાંસ્તાનુવાચ નિશાચરાન્
પછી તે લાલ આંખો ધરાવતો, ભયાનક દેખાવવાળો અને અત્યંત ભયાનક રાવણ, દુઃખી અવાજે બધા રાત્રિચર પ્રાણીઓ સાથે બોલ્યો.
માયયા મમ વત્સેન વઞ્ચનાર્થં વનૌકસામ્। કિંચિદેવ હતં તત્ર સીતેયમિતિ દર્શિતમ્
મારા માયાથી, વનવાસીઓને ભ્રમિત કરવા માટે, ત્યાં થોડું જ મારવામાં આવ્યું હતું અને એવું બતાવાયું કે આ સીતા છે.
તદિદં તથ્યમેવાહં કરિષ્યે પ્રિયમાત્મનઃ। વૈદેહીં નાશયિષ્યામિ ક્ષત્રબન્ધુમનુવ્રતામ્
હવે હું સાચે જ મારા મનગમતું કામ કરીશ; હું પોતાના પતિને અનુગામી એવી વૈદેહીને નાશ કરીશ.
ઇત્યેવમુક્ત્વા સચિવાન્ ખડ્ગમાશુ પરામૃશત્। ઉદ્ધૃત્ય ગુણસમ્પન્નં વિમલામ્બરવર્ચસમ્
આ રીતે પોતાના મંત્રીઓ સાથે બોલીને, તેણે તરત જ પોતાનું ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળું અને નિર્મળ ચમકતું તલવાર હાથમાં લીધી.
નિષ્પપાત સ વેગેન સભાર્યઃ સચિવૈર્વૃતઃ। રાવણઃ પુત્રશોકેન ભૃશમાકુલચેતનઃ
પુત્રશોકથી મનમાં ભારે વ્યાકુળ થયેલો રાવણ, પત્ની અને મંત્રીઓથી ઘેરાઈને ઝડપથી નીચે ઉતર્યો.
સંક્રુદ્ધઃ ખડ્ગમાદાય સહસા યત્ર મૈથિલી। વ્રજન્તં રાક્ષસં પ્રેક્ષ્ય સિંહનાદં વિચુક્રુશુઃ
ક્રોધમાં ભરાઈને, તલવાર હાથમાં લઈને, તે તરત જ જ્યાં વૈદેહી હતી ત્યાં ગયો; રાક્ષસને આવતો જોઈને, તેઓ સિંહની જેમ ગર્જના કરવા લાગ્યા.
ઊચુશ્ચાન્યોન્યમાલિઙ્ગ્ય સંક્રુદ્ધં પ્રેક્ષ્ય રાક્ષસમ્। અદ્યૈનં તાવુભૌ દૃષ્ટ્વા ભ્રાતરૌ પ્રવ્યથિષ્યતઃ
તેમણે એકબીજાને ચાંપતા-ચાંપતા કહ્યું, રાક્ષસને ક્રોધિત જોઈને, આજે આ બંને ભાઈઓને જોઈને એ પણ ડરી જશે.