વવર્ષુઃ પુષ્પવર્ષાણિ તદદ્ભુતમિવાભવત્। પ્રશશામ હતે તસ્મિન્ રાક્ષસે ક્રૂરકર્મણિ
તેમણે પુષ્પવર્ષા વરસાવી, જે અદ્ભુત લાગતું હતું; અને તે ક્રૂર રાક્ષસના મૃત્યુથી શાંતિ છવાઈ ગઈ.
શુદ્ધા આપો નભશ્ચૈવ જહૃષુર્દેવદાનવાઃ। આજગ્મુઃ પતિતે તસ્મિન્ સર્વલોકભયાવહે
પવિત્ર જળ અને આકાશ પ્રસન્ન થયા, અને દેવતાઓ તથા દાનવો પણ આનંદિત થયા, કારણ કે બધા લોકોએ ડરાવનાર પડી ગયો હતો.
ઊચુશ્ચ સહિતાસ્તુષ્ટા દેવગન્ધર્વદાનવાઃ। વિજ્વરાઃ શાન્તકલુષા બ્રાહ્મણા વિચરન્ત્વિતિ
સંતોષિત દેવતાઓ, ગંધર્વો અને દાનવો એકસાથે બોલ્યા: 'હવે બ્રાહ્મણો નિર્ભય અને નિર્વિઘ્ન ફરી શકે.'
તતોઽભ્યનન્દન્ સંહૃષ્ટાઃ સમરે હરિયૂથપાઃ। તમપ્રતિબલં દૃષ્ટ્વા હતં નૈર્ઋતપુઙ્ગવમ્
પછી હનુમાન અને અન્ય વાનરમુખ્યો આનંદથી ઝૂમી ઉઠ્યા, કારણ કે અપરાજેય રાક્ષસ નેતા યુદ્ધમાં માર્યો ગયો હતો.
ક્ષ્વેડન્તશ્ચ પ્લવન્તશ્ચ ગર્જન્તશ્ચ પ્લવંગમાઃ। લબ્ધલક્ષા રઘુસુતં પરિવાર્યોપતસ્થિરે
વાનરો સીટી વગાડતાં, ઉછળતાં અને ગર્જના કરતાં રઘુપુત્રને ઘેરીને, પોતાનું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરી, તેની પાસે આવ્યા.
લાઙ્ગૂલાનિ પ્રવિધ્યન્તઃ સ્ફોટયન્તશ્ચ વાનરાઃ। લક્ષ્મણો જયતીત્યેવ વાક્યં વિશ્રાવયંસ્તદા
વાનરો પૂંછડાં હલાવતા અને પીઠ પર મારતાં, ઉંચે અવાજે બોલ્યા: 'લક્ષ્મણ વિજયી થયો!'
અન્યોન્યં ચ સમાશ્લિષ્ય હરયો હૃષ્ટમાનસાઃ। ચક્રુરુચ્ચાવચગુણા રાઘવાશ્રયસત્કથાઃ
વાનરો આનંદથી એકબીજાને ભેટી પડ્યા અને રાઘવના નાના-મોટા ગુણોનું વર્ણન કરતા તેની મહિમા ગાતા.
તદસુકરમથાભિવીક્ષ્ય હૃષ્ટાઃ પ્રિયસુહૃદો યુધિ લક્ષ્મણસ્ય કર્મ। પરમમુપલભન્મનઃપ્રહર્ષં વિનિહતમિન્દ્રરિપું નિશમ્ય દેવાઃ
પછી લક્ષ્મણના પ્રિય મિત્રો એ દુષ્કર કાર્ય પૂર્ણ થયેલું જોઈ યુદ્ધમાં ખુશ થયા; દેવતાઓએ ઇન્દ્રજિતના પતનનું સાંભળીને હૃદયમાં પરમ આનંદ અનુભવ્યો.
thumb|એકનવતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે એકનવતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે શ્રદ્ધાપૂર્વક શ્રવણ કરો, યદ્ધકાંડનો એકાણુંમો સર્ગ, શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણમાંથી.
રુધિરક્લિન્નગાત્રસ્તુ લક્ષ્મણઃ શુભલક્ષણઃ। બભૂવ હૃષ્ટસ્તં હત્વા શત્રુજેતારમાહવે
લક્ષ્મણ, જેના શરીર પર લોહી લાગેલું હતું પણ શુભ ચિહ્નોથી યુક્ત હતો, યુદ્ધમાં દુશ્મનને માર્યા પછી આનંદથી ભરાઈ ગયો.
તતઃ સ જામ્બવન્તં ચ હનૂમન્તં ચ વીર્યવાન્। સંનિપત્ય મહાતેજાસ્તાંશ્ચ સર્વાન્ વનૌકસઃ
પછી તે તેજસ્વી અને પરાક્રમી લક્ષ્મણ, જાંબવાન, હનુમાન અને બધા વનવાસીઓ સાથે મળ્યો.
આજગામ તતઃ શીઘ્રં યત્ર સુગ્રીવરાઘવૌ। વિભીષણમવષ્ટભ્ય હનૂમન્તં ચ લક્ષ્મણઃ
પછી લક્ષ્મણે વિભીષણ અને હનુમાનને સહારો આપીને, ઝડપથી સુગ્રીવ અને રાઘવ જ્યાં હતા ત્યાં ગયો.
તતો રામમભિક્રમ્ય સૌમિત્રિરભિવાદ્ય ચ। તસ્થૌ ભ્રાતૃસમીપસ્થઃ શક્રસ્યેન્દ્રાનુજો યથા
પછી સૌમિત્રિ રામ પાસે ગયો, પ્રણામ કર્યો અને ભાઈની બાજુમાં ઊભો રહ્યો, જેમ ઇન્દ્રનો નાના ભાઈ તેની બાજુમાં ઊભો રહે.
નિષ્ટનન્નિવ ચાગત્ય રાઘવાય મહાત્મને। આચચક્ષે તદા વીરો ઘોરમિન્દ્રજિતો વધમ્
પીડામાં કરાહતો હોય તેમ, તે વીર રાઘવના સમક્ષ આવીને ઇન્દ્રજિતના ભયાનક વધની વાત કહી.
રાવણેસ્તુ શિરશ્છિન્નં લક્ષ્મણેન મહાત્મના। ન્યવેદયત રામાય તદા હૃષ્ટો વિભીષણઃ
વિભીષણ આનંદથી રામને જાણ કરી કે મહાત્મા લક્ષ્મણે રાવણના પુત્રનું શિર કાપી નાખ્યું છે.
શ્રુત્વૈવ તુ મહાવીર્યો લક્ષ્મણેનેન્દ્રજિદ્વધમ્। પ્રહર્ષમતુલં લેભે વાક્યં ચેદમુવાચ હ
લક્ષ્મણે ઇન્દ્રજિતને માર્યો છે એ સાંભળતાં જ રામને અપરંપાર આનંદ થયો અને તેમણે આ રીતે કહ્યું:
સાધુ લક્ષ્મણ તુષ્ટોઽસ્મિ કર્મ ચાસુકરં કૃતમ્। રાવણેર્હિ વિનાશેન જિતમિત્યુપધારય
શાબાશ લક્ષ્મણ! હું તારી પર ખુશ છું. અતિ કઠિન કાર્ય તું પૂરું કર્યું છે. રાવણના પુત્રના વિનાશથી વિજય મળ્યો જ માન.
સ તં શિરસ્યુપાઘ્રાય લક્ષ્મણં કીર્તિવર્ધનમ્। લજ્જમાનં બલાત્ સ્નેહાદઙ્કમારોપ્ય વીર્યવાન્
પછી વીર રામે પ્રેમથી, લજ્જિત અને કીર્તિવર્ધક લક્ષ્મણને પોતાના ગળે લગાડી, તેમના માથા પર સુગંધ લીધી અને જોરથી ગોદમાં બેસાડ્યા.
ઉપવેશ્ય તમુત્સઙ્ગે પરિષ્વજ્યાવપીડિતમ્। ભ્રાતરં લક્ષ્મણં સ્નિગ્ધં પુનઃ પુનરુદૈક્ષત
રામે થાકેલા લક્ષ્મણને ગોદમાં બેસાડ્યા, તેમને હૃદયપૂર્વક ભેટી લીધા અને વારંવાર પ્રેમથી પોતાના ભાઈને જોયા.
શલ્યસમ્પીડિતં શસ્તં નિઃશ્વસન્તં તુ લક્ષ્મણમ્। રામસ્તુ દુઃખસંતપ્તં તં તુ નિઃશ્વાસપીડિતમ્
તીરોથી ઘાયલ અને ભારે શ્વાસ લેતા લક્ષ્મણને જોઈ, દુઃખથી વ્યાકુળ રામે પોતાના ભાઈ તરફ દયાભાવથી નજર કરી.
મૂર્ધ્નિ ચૈનમુપાઘ્રાય ભૂયઃ સંસ્પૃશ્ય ચ ત્વરન્। ઉવાચ લક્ષ્મણં વાક્યમાશ્વાસ્ય પુરુષર્ષભઃ
પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ રામે ઉતાવળથી લક્ષ્મણનું માથું સુઘાંયું, ફરીથી સ્પર્શ કર્યો અને તેમને ધીરજ આપતાં કહ્યું.
કૃતં પરમકલ્યાણં કર્મ દુષ્કરકર્મણા। અદ્ય મન્યે હતે પુત્રે રાવણં નિહતં યુધિ
તમે અતિ શુભ અને દુષ્કર કાર્ય કર્યું છે. હવે શત્રુના પુત્રના મૃત્યુથી હું માનું છું કે યુદ્ધમાં રાવણ પણ મર્યો જ છે.
અદ્યાહં વિજયી શત્રૌ હતે તસ્મિન્ દુરાત્મનિ। રાવણસ્ય નૃશંસસ્ય દિષ્ટ્યા વીર ત્વયા રણે
આજે હું શત્રુ પર વિજયી થયો છું, કેમ કે દુષ્ટ રાવણનો પુત્ર તારા હાથેથી યુદ્ધમાં મર્યો છે, હે વીર, સદભાગ્યે.
છિન્નો હિ દક્ષિણો બાહુઃ સ હિ તસ્ય વ્યપાશ્રયઃ। વિભીષણહનૂમદ્ભ્યાં કૃતં કર્મ મહદ્ રણે
રાવણનો જમણો હાથ, જે તેનો આધાર હતો, કપાઈ ગયો છે. વિભીષણ અને હનુમાને યુદ્ધમાં મહાન કાર્ય કર્યું છે.
અહોરાત્રૈસ્ત્રિભિર્વીરઃ કથંચિદ્ વિનિપાતિતઃ। નિરમિત્રઃ કૃતોઽસ્મ્યદ્ય નિર્યાસ્યતિ હિ રાવણઃ
ત્રણ દિવસ-રાતમાં એ વીરને કેવી રીતે હોય તેમ પાડી નાખ્યો છે. હવે હું શત્રુવિહોણો થયો છું; રાવણ ચોક્કસ બહાર આવશે.
બલવ્યૂહેન મહતા નિર્યાસ્યતિ હિ રાવણઃ। બલવ્યૂહેન મહતા શ્રુત્વા પુત્રં નિપાતિતમ્
પુત્રના મૃત્યુની ખબર સાંભળીને રાવણ મોટું સેના-વ્યવસ્થાન બનાવીને યુદ્ધ માટે બહાર આવશે.
તં પુત્રવધસંતપ્તં નિર્યાન્તં રાક્ષસાધિપમ્। બલેનાવૃત્ય મહતા નિહનિષ્યામિ દુર્જયમ્
પુત્રના મૃત્યુથી દુઃખી થયેલા અને યુદ્ધ માટે નીકળતા રાક્ષસાધિપતિને હું મોટી સેના સાથે ઘેરીને, એ દુર્જયને અવશ્ય મારું છું.
ત્વયા લક્ષ્મણ નાથેન સીતા ચ પૃથિવી ચ મે। ન દુષ્પ્રાપા હતે તસ્મિન્ શક્રજેતરિ ચાહવે
હે લક્ષ્મણ, તું મારા રક્ષક છે ત્યારે, રાવણના મૃત્યુ પછી, સીતાજી અને ધરતી મને અપ્રાપ્ય નથી રહી.
સ તં ભ્રાતરમાશ્વાસ્ય પરિષ્વજ્ય ચ રાઘવઃ। રામઃ સુષેણં મુદિતઃ સમાભાષ્યેદમબ્રવીત્
પછી રાઘવએ પોતાના ભાઈને ધીરજ આપીને, ગળે લગાડી આનંદપૂર્વક સુષેણને આ રીતે કહ્યું.
વિશલ્યોઽયં મહાપ્રાજ્ઞ સૌમિત્રિર્મિત્રવત્સલઃ। યથા ભવતિ સુસ્વસ્થસ્તથા ત્વં સમુપાચર
મિત્રપ્રિય અને બુદ્ધિશાળી સૌમિત્ર્ય હવે તીરોમાંથી મુક્ત છે; તું એનું યોગ્ય રીતે ઉપચાર કરજે જેથી એ સંપૂર્ણ સ્વસ્થ થાય.