દુરાવારં દુર્વિષહં રાક્ષસાનાં ભયાવહમ્। આશીવિષવિષપ્રખ્યં દેવસંઘૈઃ સમર્ચિતમ્
એ બાણ રાક્ષસો માટે અપરાજેય, સહન ન કરી શકાય એવો, ભયજનક, સાપના ઝેર જેવો અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજાયેલો હતો.
યેન શક્રો મહાતેજા દાનવાનજયત્ પ્રભુઃ। પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે વીર્યવાન્ હરિવાહનઃ
આ જ બાણથી મહાશક્તિશાળી ઇન્દ્રે, દેવ-દાનવના પ્રાચીન યુદ્ધમાં, હરિ વાહન પર સવાર રહીને, દાનવોને જીત્યા હતા.
અથૈન્દ્રમસ્ત્રં સૌમિત્રિઃ સંયુગેષ્વપરાજિતમ્। શરશ્રેષ્ઠં ધનુશ્રેષ્ઠે વિકર્ષન્નિદમબ્રવીત્
પછી સૌમિત્રિએ, યુદ્ધમાં ક્યારેય ન હારતો, શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય પર શ્રેષ્ઠ બાણ એટલે ઇન્દ્રાસ્ત્ર ચડાવ્યું અને આ રીતે બોલ્યો:
લક્ષ્મીવાઁલ્લક્ષ્મણો વાક્યમર્થસાધકમાત્મનઃ। ધર્માત્મા સત્યસંધશ્ચ રામો દાશરથિર્યદિ। પૌરુષે ચાપ્રતિદ્વન્દ્વસ્તદૈનં જહિ રાવણિમ્
જો દશરથપુત્ર રામમાં ધર્મ, સત્ય અને પાવનતા છે, અને જો એ વીર્યમાં અપ્રતિમ છે, તો હે બાણ, તું રાવણપુત્રને સંહાર.
ઇત્યુક્ત્વા બાણમાકર્ણં વિકૃષ્ય તમજિહ્મગમ્। લક્ષ્મણઃ સમરે વીરઃ સસર્જેન્દ્રજિતં પ્રતિ। ઐન્દ્રાસ્ત્રેણ સમાયુજ્ય લક્ષ્મણઃ પરવીરહા
આ રીતે બોલીને, લક્ષ્મણે સીધો ઉડતો બાણ કાન સુધી ખેંચ્યો, તેને ઇન્દ્રાસ્ત્ર સાથે જોડ્યો અને શત્રુવિર ઇન્દ્રજિત તરફ છોડ્યો.
તચ્છિરઃ સશિરસ્ત્રાણં શ્રીમજ્જ્વલિતકુણ્ડલમ્। પ્રમથ્યેન્દ્રજિતઃ કાયાત્ પાતયામાસ ભૂતલે
એ બાણે, શિરસ્ત્રાણ અને તેજસ્વી કુંડલોથી શોભતા ઇન્દ્રજિતનું માથું શરીરથી અલગ કરી જમીન પર પાડી દીધું.
તદ્ રાક્ષસતનૂજસ્ય ભિન્નસ્કન્ધં શિરો મહત્। તપનીયનિભં ભૂમૌ દદૃશે રુધિરોક્ષિતમ્
રાક્ષસપુત્રનું મોટું માથું, ખભા પાસેથી કપાયેલું અને સોનાની જેમ તેજસ્વી, લોહીથી ભીંજાયેલું જમીન પર પડેલું દેખાયું.
હતઃ સ નિપપાતાથ ધરણ્યાં રાવણાત્મજઃ। કવચી સશિરસ્ત્રાણો વિપ્રવિદ્ધશરાસનઃ
આ રીતે માર્યા પછી, રાવણપુત્ર કવચ અને શિરસ્ત્રાણ પહેરેલા, ધનુષ્ય-બાણ દૂર પડેલા, ધરતી પર ઢળી પડ્યો.
ચુક્રુશુસ્તે તતઃ સર્વે વાનરાઃ સવિભીષણાઃ। હૃષ્યન્તે નિહતે તસ્મિન્ દેવા વૃત્રવધે યથા
પછી બધા વાનરો અને વિભીષણ આનંદથી જોરે બોલી ઉઠ્યા; દેવતાઓએ પણ એના મૃત્યુ પર એ જ રીતે આનંદ કર્યો જેમ વૃત્રના સંહાર સમયે કર્યો હતો.
અથાન્તરિક્ષે દેવાનામૃષીણાં ચ મહાત્મનામ્। જજ્ઞેઽથ જયસંનાદો ગન્ધર્વાપ્સરસામપિ
પછી આકાશમાં દેવતાઓ, મહાન ઋષિઓ અને ગાંધીર્વ-અપ્સરાઓમાં વિજયના જયઘોષો સંભળાયા.
પતિતં સમભિજ્ઞાય રાક્ષસી સા મહાચમૂઃ। વધ્યમાના દિશો ભેજે હરિભિર્જિતકાશિભિઃ
મહાન રાક્ષસી સેના સમજાઈ ગઈ કે એ હારી ગઈ છે, વાનરોએ એમની ગર્વને તોડી નાખતા, એ બધા દિશા-દિશામાં ભાગી ગઈ.
વાનરૈર્વધ્યમાનાસ્તે શસ્ત્રાણ્યુત્સૃજ્ય રાક્ષસાઃ। લઙ્કામભિમુખાઃ સસ્રુર્ભ્રષ્ટસંજ્ઞાઃ પ્રધાવિતાઃ
વાનરો દ્વારા માર પડતાં, રાક્ષસોએ પોતાના શસ્ત્રો ફેંકી દીધા અને ભયથી સંમૂઢ થઈ લંકા તરફ દોડ્યા.
દુદ્રુવુર્બહુધા ભીતા રાક્ષસાઃ શતશો દિશઃ। ત્યક્ત્વા પ્રહરણાન્ સર્વે પટ્ટિશાસિપરશ્વધાન્
સાંભળીને, સેંકડો રાક્ષસો ડરીને પોતાના ભાલા, તલવાર અને કુહાડા છોડી દઈને દિશા-દિશામાં ભાગી ગયા.
કેચિલ્લઙ્કાં પરિત્રસ્તાઃ પ્રવિષ્ટા વાનરાર્દિતાઃ। સમુદ્રે પતિતાઃ કેચિત્ કેચિત્ પર્વતમાશ્રિતાઃ
કેટલાંક રાક્ષસો વાનરોના ભયથી લંકા શહેરમાં ઘૂસી ગયા, કેટલાંક સમુદ્રમાં કૂદી પડ્યા અને કેટલાંક પહાડો પર છુપાઈ ગયા.
હતમિન્દ્રજિતં દૃષ્ટ્વા શયાનં ચ રણક્ષિતૌ। રાક્ષસાનાં સહસ્રેષુ ન કશ્ચિત્ પ્રત્યદૃશ્યત
ઇન્દ્રજિતને યુદ્ધભૂમિ પર મૃત પડેલો જોઈ, હજારો રાક્ષસોમાંથી એકપણ ત્યાં દેખાયો નહીં.
યથાસ્તં ગત આદિત્યે નાવતિષ્ઠન્તિ રશ્મયઃ। તથા તસ્મિન્ નિપતિતે રાક્ષસાસ્તે ગતા દિશઃ
જેમ સૂર્ય અસ્ત જાય ત્યારે તેની કિરણો રહી જતી નથી, તેમ તે રાક્ષસ પડી ગયો ત્યારે બધા રાક્ષસો ચારેય દિશામાં વિખેરાઈ ગયા.
શાન્તરશ્મિરિવાદિત્યો નિર્વાણ ઇવ પાવકઃ। બભૂવ સ મહાબાહુર્વ્યપાસ્તગતજીવિતઃ
તે મહાબાહુ, જીવન છૂટી ગયાં પછી, શાંત કિરણોવાળો સૂર્ય કે બુઝાઈ ગયેલો અગ્નિ જેવો થઈ ગયો.
પ્રશાન્તપીડાબહુલો વિનષ્ટારિઃ પ્રહર્ષવાન્। બભૂવ લોકઃ પતિતે રાક્ષસેન્દ્રસુતે તદા
રાક્ષસરાજના પુત્રના પતન પછી, દુઃખ અને દુશ્મનથી મુક્ત થયેલો જગત આનંદથી ભરાઈ ગયું.
હર્ષં ચ શક્રો ભગવાન્ સહ સર્વૈર્મહર્ષિભિઃ। જગામ નિહતે તસ્મિન્ રાક્ષસે પાપકર્મણિ
તે પાપી રાક્ષસના મરણથી ભગવાન ઇન્દ્ર અને બધા મહર્ષિઓએ આનંદ મનાવ્યો.
આકાશે ચાપિ દેવાનાં શુશ્રુવે દુન્દુભિસ્વનઃ। નૃત્યદ્ભિરપ્સરોભિશ્ચ ગન્ધર્વૈશ્ચ મહાત્મભિઃ
આકાશમાં દેવતાઓ વચ્ચે ઢોલ વગાડાવાનો અવાજ સંભળાયો, અપ્સરાઓ નૃત્ય કરતી અને મહાન આત્માવાળા ગંધર્વો સાથે જોડાયા.
વવર્ષુઃ પુષ્પવર્ષાણિ તદદ્ભુતમિવાભવત્। પ્રશશામ હતે તસ્મિન્ રાક્ષસે ક્રૂરકર્મણિ
તેમણે પુષ્પવર્ષા વરસાવી, જે અદ્ભુત લાગતું હતું; અને તે ક્રૂર રાક્ષસના મૃત્યુથી શાંતિ છવાઈ ગઈ.
શુદ્ધા આપો નભશ્ચૈવ જહૃષુર્દેવદાનવાઃ। આજગ્મુઃ પતિતે તસ્મિન્ સર્વલોકભયાવહે
પવિત્ર જળ અને આકાશ પ્રસન્ન થયા, અને દેવતાઓ તથા દાનવો પણ આનંદિત થયા, કારણ કે બધા લોકોએ ડરાવનાર પડી ગયો હતો.
ઊચુશ્ચ સહિતાસ્તુષ્ટા દેવગન્ધર્વદાનવાઃ। વિજ્વરાઃ શાન્તકલુષા બ્રાહ્મણા વિચરન્ત્વિતિ
સંતોષિત દેવતાઓ, ગંધર્વો અને દાનવો એકસાથે બોલ્યા: 'હવે બ્રાહ્મણો નિર્ભય અને નિર્વિઘ્ન ફરી શકે.'
તતોઽભ્યનન્દન્ સંહૃષ્ટાઃ સમરે હરિયૂથપાઃ। તમપ્રતિબલં દૃષ્ટ્વા હતં નૈર્ઋતપુઙ્ગવમ્
પછી હનુમાન અને અન્ય વાનરમુખ્યો આનંદથી ઝૂમી ઉઠ્યા, કારણ કે અપરાજેય રાક્ષસ નેતા યુદ્ધમાં માર્યો ગયો હતો.
ક્ષ્વેડન્તશ્ચ પ્લવન્તશ્ચ ગર્જન્તશ્ચ પ્લવંગમાઃ। લબ્ધલક્ષા રઘુસુતં પરિવાર્યોપતસ્થિરે
વાનરો સીટી વગાડતાં, ઉછળતાં અને ગર્જના કરતાં રઘુપુત્રને ઘેરીને, પોતાનું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરી, તેની પાસે આવ્યા.
લાઙ્ગૂલાનિ પ્રવિધ્યન્તઃ સ્ફોટયન્તશ્ચ વાનરાઃ। લક્ષ્મણો જયતીત્યેવ વાક્યં વિશ્રાવયંસ્તદા
વાનરો પૂંછડાં હલાવતા અને પીઠ પર મારતાં, ઉંચે અવાજે બોલ્યા: 'લક્ષ્મણ વિજયી થયો!'
અન્યોન્યં ચ સમાશ્લિષ્ય હરયો હૃષ્ટમાનસાઃ। ચક્રુરુચ્ચાવચગુણા રાઘવાશ્રયસત્કથાઃ
વાનરો આનંદથી એકબીજાને ભેટી પડ્યા અને રાઘવના નાના-મોટા ગુણોનું વર્ણન કરતા તેની મહિમા ગાતા.
તદસુકરમથાભિવીક્ષ્ય હૃષ્ટાઃ પ્રિયસુહૃદો યુધિ લક્ષ્મણસ્ય કર્મ। પરમમુપલભન્મનઃપ્રહર્ષં વિનિહતમિન્દ્રરિપું નિશમ્ય દેવાઃ
પછી લક્ષ્મણના પ્રિય મિત્રો એ દુષ્કર કાર્ય પૂર્ણ થયેલું જોઈ યુદ્ધમાં ખુશ થયા; દેવતાઓએ ઇન્દ્રજિતના પતનનું સાંભળીને હૃદયમાં પરમ આનંદ અનુભવ્યો.
thumb|એકનવતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે એકનવતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે શ્રદ્ધાપૂર્વક શ્રવણ કરો, યદ્ધકાંડનો એકાણુંમો સર્ગ, શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણમાંથી.
રુધિરક્લિન્નગાત્રસ્તુ લક્ષ્મણઃ શુભલક્ષણઃ। બભૂવ હૃષ્ટસ્તં હત્વા શત્રુજેતારમાહવે
લક્ષ્મણ, જેના શરીર પર લોહી લાગેલું હતું પણ શુભ ચિહ્નોથી યુક્ત હતો, યુદ્ધમાં દુશ્મનને માર્યા પછી આનંદથી ભરાઈ ગયો.