તેન તદ્વિહિતં શસ્ત્રં વારુણં પરમાદ્ભુતમ્। તતઃ ક્રુદ્ધો મહાતેજા ઇન્દ્રજિત્ સમિતિંજયઃ। આગ્નેયં સંદધે દીપ્તં સ લોકં સંક્ષિપન્નિવ
એ અદ્ભુત વારુણ અસ્ત્રને નિષ્ફળ બનાવાયું; ત્યારબાદ ક્રોધિત અને મહાતેજસ્વી, યુદ્ધવિજયી ઇન્દ્રજિતે જગતને ભસ્મ કરી નાખે તેમ તેજાળું અગ્નેય અસ્ત્ર ચડાવ્યું.
સૌરેણાસ્ત્રેણ તદ્ વીરો લક્ષ્મણઃ પર્યવારયત્। અસ્ત્રં નિવારિતં દૃષ્ટ્વા રાવણિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ
લક્ષ્મણ એ વીરએ શૌર્યપૂર્વક શૌર્ય અસ્ત્રથી એ શસ્ત્રને રોકી દીધું; પોતાનું અસ્ત્ર નિર્વિકાર જોઈ રાવણપુત્ર ક્રોધથી ઉકળી ઉઠ્યો.
આદદે નિશિતં બાણમાસુરં શત્રુદારણમ્। તસ્માચ્ચાપાદ્ વિનિષ્પેતુર્ભાસ્વરાઃ કૂટમુદ્ગરાઃ
તેણે તીક્ષ્ણ અને દુષ્ટ, શત્રુઓને નાશ કરનાર અસુર બાણ ઉઠાવ્યો; તેના ધનુષ્યમાંથી તેજાળુ, કાંટાવાળાં અને તીક્ષ્ણ બાણો છૂટ્યા.
શૂલાનિ ચ ભુશુણ્ડ્યશ્ચ ગદાઃ ખડ્ગાઃ પરશ્વધાઃ। તદ્ દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણઃ સંખ્યે ઘોરમસ્ત્રમથાસુરમ્
શૂળ, ગદા, મગદલ, તલવાર અને પરશુ જેવી ભયાનક શસ્ત્રો દેખાવા લાગી; એ ભયાનક અસુર અસ્ત્ર યુદ્ધમાં જોઈ, લક્ષ્મણ અડગ રહ્યો.
અવાર્યં સર્વભૂતાનાં સર્વશસ્ત્રવિદારણમ્। માહેશ્વરેણ દ્યુતિમાંસ્તદસ્ત્રં પ્રત્યવારયત્
જે અસ્ત્ર સર્વે જીવ માટે અપરાજિત અને સર્વ શસ્ત્રોને વિખેરનાર હતું, એ તેજસ્વી લક્ષ્મણે મહેશ્વર અસ્ત્રથી રોકી દીધું.
તયોઃ સમભવદ્ યુદ્ધમદ્ભુતં રોમહર્ષણમ્। ગગનસ્થાનિ ભૂતાનિ લક્ષ્મણં પર્યવારયન્
બન્ને વચ્ચે અદ્ભુત અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું; આકાશમાં રહેલા ભૂતોએ લક્ષ્મણને ઘેરી લીધો.
ભૈરવાભિરુતે ભીમે યુદ્ધે વાનરરક્ષસામ્। ભૂતૈર્બહુભિરાકાશં વિસ્મિતૈરાવૃતં બભૌ
ભયાનક અવાજોથી ગુંજતા વાનર અને રાક્ષસોના યુદ્ધમાં, અનેક આશ્ચર્યચકિત ભૂતો આકાશમાં ભરી ગયા હતા.
ઋષયઃ પિતરો દેવા ગન્ધર્વગરુડોરગાઃ। શતક્રતું પુરસ્કૃત્ય રરક્ષુર્લક્ષ્મણં રણે
ઋષિઓ, પિતૃઓ, દેવતાઓ, ગાંધીર્વો, ગરુડ અને સાપોએ, ઇન્દ્રને આગળ રાખીને, યુદ્ધમાં લક્ષ્મણની રક્ષા કરી.
અથાન્યં માર્ગણશ્રેષ્ઠં સંદધે રાઘવાનુજઃ। હુતાશનસમસ્પર્શં રાવણાત્મજદારણમ્
પછી રાઘવના નાના ભાઈએ, અગ્નિ જેવી તીવ્રતા ધરાવતો અને રાવણપુત્રને સંહારવા માટે બનાવેલો શ્રેષ્ઠ બાણ ચડાવ્યો.
સુપત્રમનુવૃત્તાઙ્ગં સુપર્વાણં સુસંસ્થિતમ્। સુવર્ણવિકૃતં વીરઃ શરીરાન્તકરં શરમ્
એ વીરે સુંદર પાંખોવાળો, મજબૂત સાંધો ધરાવતો, સારી રીતે ગોઠવાયેલો, સોનાથી શોભિત અને શરીરને વિનાશ કરનાર એવો બાણ લીધો.
દુરાવારં દુર્વિષહં રાક્ષસાનાં ભયાવહમ્। આશીવિષવિષપ્રખ્યં દેવસંઘૈઃ સમર્ચિતમ્
એ બાણ રાક્ષસો માટે અપરાજેય, સહન ન કરી શકાય એવો, ભયજનક, સાપના ઝેર જેવો અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજાયેલો હતો.
યેન શક્રો મહાતેજા દાનવાનજયત્ પ્રભુઃ। પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે વીર્યવાન્ હરિવાહનઃ
આ જ બાણથી મહાશક્તિશાળી ઇન્દ્રે, દેવ-દાનવના પ્રાચીન યુદ્ધમાં, હરિ વાહન પર સવાર રહીને, દાનવોને જીત્યા હતા.
અથૈન્દ્રમસ્ત્રં સૌમિત્રિઃ સંયુગેષ્વપરાજિતમ્। શરશ્રેષ્ઠં ધનુશ્રેષ્ઠે વિકર્ષન્નિદમબ્રવીત્
પછી સૌમિત્રિએ, યુદ્ધમાં ક્યારેય ન હારતો, શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય પર શ્રેષ્ઠ બાણ એટલે ઇન્દ્રાસ્ત્ર ચડાવ્યું અને આ રીતે બોલ્યો:
લક્ષ્મીવાઁલ્લક્ષ્મણો વાક્યમર્થસાધકમાત્મનઃ। ધર્માત્મા સત્યસંધશ્ચ રામો દાશરથિર્યદિ। પૌરુષે ચાપ્રતિદ્વન્દ્વસ્તદૈનં જહિ રાવણિમ્
જો દશરથપુત્ર રામમાં ધર્મ, સત્ય અને પાવનતા છે, અને જો એ વીર્યમાં અપ્રતિમ છે, તો હે બાણ, તું રાવણપુત્રને સંહાર.
ઇત્યુક્ત્વા બાણમાકર્ણં વિકૃષ્ય તમજિહ્મગમ્। લક્ષ્મણઃ સમરે વીરઃ સસર્જેન્દ્રજિતં પ્રતિ। ઐન્દ્રાસ્ત્રેણ સમાયુજ્ય લક્ષ્મણઃ પરવીરહા
આ રીતે બોલીને, લક્ષ્મણે સીધો ઉડતો બાણ કાન સુધી ખેંચ્યો, તેને ઇન્દ્રાસ્ત્ર સાથે જોડ્યો અને શત્રુવિર ઇન્દ્રજિત તરફ છોડ્યો.
તચ્છિરઃ સશિરસ્ત્રાણં શ્રીમજ્જ્વલિતકુણ્ડલમ્। પ્રમથ્યેન્દ્રજિતઃ કાયાત્ પાતયામાસ ભૂતલે
એ બાણે, શિરસ્ત્રાણ અને તેજસ્વી કુંડલોથી શોભતા ઇન્દ્રજિતનું માથું શરીરથી અલગ કરી જમીન પર પાડી દીધું.
તદ્ રાક્ષસતનૂજસ્ય ભિન્નસ્કન્ધં શિરો મહત્। તપનીયનિભં ભૂમૌ દદૃશે રુધિરોક્ષિતમ્
રાક્ષસપુત્રનું મોટું માથું, ખભા પાસેથી કપાયેલું અને સોનાની જેમ તેજસ્વી, લોહીથી ભીંજાયેલું જમીન પર પડેલું દેખાયું.
હતઃ સ નિપપાતાથ ધરણ્યાં રાવણાત્મજઃ। કવચી સશિરસ્ત્રાણો વિપ્રવિદ્ધશરાસનઃ
આ રીતે માર્યા પછી, રાવણપુત્ર કવચ અને શિરસ્ત્રાણ પહેરેલા, ધનુષ્ય-બાણ દૂર પડેલા, ધરતી પર ઢળી પડ્યો.
ચુક્રુશુસ્તે તતઃ સર્વે વાનરાઃ સવિભીષણાઃ। હૃષ્યન્તે નિહતે તસ્મિન્ દેવા વૃત્રવધે યથા
પછી બધા વાનરો અને વિભીષણ આનંદથી જોરે બોલી ઉઠ્યા; દેવતાઓએ પણ એના મૃત્યુ પર એ જ રીતે આનંદ કર્યો જેમ વૃત્રના સંહાર સમયે કર્યો હતો.
અથાન્તરિક્ષે દેવાનામૃષીણાં ચ મહાત્મનામ્। જજ્ઞેઽથ જયસંનાદો ગન્ધર્વાપ્સરસામપિ
પછી આકાશમાં દેવતાઓ, મહાન ઋષિઓ અને ગાંધીર્વ-અપ્સરાઓમાં વિજયના જયઘોષો સંભળાયા.
પતિતં સમભિજ્ઞાય રાક્ષસી સા મહાચમૂઃ। વધ્યમાના દિશો ભેજે હરિભિર્જિતકાશિભિઃ
મહાન રાક્ષસી સેના સમજાઈ ગઈ કે એ હારી ગઈ છે, વાનરોએ એમની ગર્વને તોડી નાખતા, એ બધા દિશા-દિશામાં ભાગી ગઈ.
વાનરૈર્વધ્યમાનાસ્તે શસ્ત્રાણ્યુત્સૃજ્ય રાક્ષસાઃ। લઙ્કામભિમુખાઃ સસ્રુર્ભ્રષ્ટસંજ્ઞાઃ પ્રધાવિતાઃ
વાનરો દ્વારા માર પડતાં, રાક્ષસોએ પોતાના શસ્ત્રો ફેંકી દીધા અને ભયથી સંમૂઢ થઈ લંકા તરફ દોડ્યા.
દુદ્રુવુર્બહુધા ભીતા રાક્ષસાઃ શતશો દિશઃ। ત્યક્ત્વા પ્રહરણાન્ સર્વે પટ્ટિશાસિપરશ્વધાન્
સાંભળીને, સેંકડો રાક્ષસો ડરીને પોતાના ભાલા, તલવાર અને કુહાડા છોડી દઈને દિશા-દિશામાં ભાગી ગયા.
કેચિલ્લઙ્કાં પરિત્રસ્તાઃ પ્રવિષ્ટા વાનરાર્દિતાઃ। સમુદ્રે પતિતાઃ કેચિત્ કેચિત્ પર્વતમાશ્રિતાઃ
કેટલાંક રાક્ષસો વાનરોના ભયથી લંકા શહેરમાં ઘૂસી ગયા, કેટલાંક સમુદ્રમાં કૂદી પડ્યા અને કેટલાંક પહાડો પર છુપાઈ ગયા.
હતમિન્દ્રજિતં દૃષ્ટ્વા શયાનં ચ રણક્ષિતૌ। રાક્ષસાનાં સહસ્રેષુ ન કશ્ચિત્ પ્રત્યદૃશ્યત
ઇન્દ્રજિતને યુદ્ધભૂમિ પર મૃત પડેલો જોઈ, હજારો રાક્ષસોમાંથી એકપણ ત્યાં દેખાયો નહીં.
યથાસ્તં ગત આદિત્યે નાવતિષ્ઠન્તિ રશ્મયઃ। તથા તસ્મિન્ નિપતિતે રાક્ષસાસ્તે ગતા દિશઃ
જેમ સૂર્ય અસ્ત જાય ત્યારે તેની કિરણો રહી જતી નથી, તેમ તે રાક્ષસ પડી ગયો ત્યારે બધા રાક્ષસો ચારેય દિશામાં વિખેરાઈ ગયા.
શાન્તરશ્મિરિવાદિત્યો નિર્વાણ ઇવ પાવકઃ। બભૂવ સ મહાબાહુર્વ્યપાસ્તગતજીવિતઃ
તે મહાબાહુ, જીવન છૂટી ગયાં પછી, શાંત કિરણોવાળો સૂર્ય કે બુઝાઈ ગયેલો અગ્નિ જેવો થઈ ગયો.
પ્રશાન્તપીડાબહુલો વિનષ્ટારિઃ પ્રહર્ષવાન્। બભૂવ લોકઃ પતિતે રાક્ષસેન્દ્રસુતે તદા
રાક્ષસરાજના પુત્રના પતન પછી, દુઃખ અને દુશ્મનથી મુક્ત થયેલો જગત આનંદથી ભરાઈ ગયું.
હર્ષં ચ શક્રો ભગવાન્ સહ સર્વૈર્મહર્ષિભિઃ। જગામ નિહતે તસ્મિન્ રાક્ષસે પાપકર્મણિ
તે પાપી રાક્ષસના મરણથી ભગવાન ઇન્દ્ર અને બધા મહર્ષિઓએ આનંદ મનાવ્યો.
આકાશે ચાપિ દેવાનાં શુશ્રુવે દુન્દુભિસ્વનઃ। નૃત્યદ્ભિરપ્સરોભિશ્ચ ગન્ધર્વૈશ્ચ મહાત્મભિઃ
આકાશમાં દેવતાઓ વચ્ચે ઢોલ વગાડાવાનો અવાજ સંભળાયો, અપ્સરાઓ નૃત્ય કરતી અને મહાન આત્માવાળા ગંધર્વો સાથે જોડાયા.