સ પિતૃવ્યસ્ય સંક્રુદ્ધ ઇન્દ્રજિચ્છરમાદદે। ઉત્તમં રક્ષસાં મધ્યે યમદત્તં મહાબલઃ
પછી ઇન્દ્રજિત, રાક્ષસોમાં મહાબળવાન અને ક્રોધથી ભરેલો, પોતાના કાકા સામે યમરાજે આપેલો શ્રેષ્ઠ બાણ હાથમાં લીધો.
તં સમીક્ષ્ય મહાતેજા મહેષું તેન સંહિતમ્। લક્ષ્મણોઽપ્યાદદે બાણમન્યદ્ ભીમપરાક્રમઃ
તે મહાન તેજસ્વી અને ભયાનક પરાક્રમી ઇન્દ્રજિતે ધનુષ પર મોટો બાણ ચડાવેલો જોઈ, લક્ષ્મણે પણ બીજો બાણ હાથમાં લીધો.
કુબેરેણ સ્વયં સ્વપ્ને યદ્ દત્તમમિતાત્મના। દુર્જયં દુર્વિષહ્યં ચ સેન્દ્રૈરપિ સુરાસુરૈઃ
એ બાણ, જે કુબેરે પોતે જ સ્વપ્નમાં આપ્યો હતો અને જેને દેવો, દૈત્યો અને ઇન્દ્ર પણ જીતવામાં અસમર્થ હતા, એ અપરાજિત અને અપરિહર્ય હતો.
તયોસ્તુ ધનુષી શ્રેષ્ઠે બાહુભિઃ પરિઘોપમૈઃ। વિકૃષ્યમાણે બલવત્ ક્રૌઞ્ચાવિવ ચુકૂજતુઃ
બન્ને વીરોએ પોતાના બાહુઓથી, જે લોખંડ જેવી મજબૂત હતી, શ્રેષ્ઠ ધનુષ્યો ખેંચ્યા ત્યારે, એ ધનુષ્યો ક્રૌંચ પક્ષીઓની જેમ ગુંજી ઉઠ્યા.
તાભ્યાં તુ ધનુષિ શ્રેષ્ઠે સંહિતૌ સાયકોત્તમૌ। વિકૃષ્યમાણૌ વીરાભ્યાં ભૃશં જજ્વલતુઃ શ્રિયા
બન્ને વીરોએ શ્રેષ્ઠ ધનુષ્યો પર ઉત્તમ બાણ ચડાવ્યા અને ખેંચ્યા ત્યારે, એ ધનુષ્યો તેજથી ઝગમગી ઉઠ્યા.
તૌ ભાસયન્તાવાકાશં ધનુર્ભ્યાં વિશિખૌ ચ્યુતૌ। મુખેન મુખમાહત્ય સંનિપેતતુરોજસા
બન્ને બાણો, ધનુષ્યમાંથી છૂટીને આકાશને પ્રકાશિત કરતા, સામસામે અથડાયા અને ભયાનક ગર્જના કરી.
સંનિપાતસ્તયોશ્ચાસીચ્છરયોર્ઘોરરૂપયોઃ। સધૂમવિસ્ફુલિઙ્ગશ્ચ તજ્જોઽગ્નિર્દારુણોઽભવત્
એ બે ભયાનક બાણોની અથડામણથી ધૂમ્ર અને ચિંગારીવાળું ભયાનક અગ્નિ પ્રગટ્યો.
તૌ મહાગ્રહસંકાશાવન્યોન્યં સંનિપત્ય ચ। સંગ્રામે શતધા યાતૌ મેદિન્યાં ચૈવ પેતતુઃ
એ બે, મહાગ્રહો જેવા દેખાતા, યુદ્ધમાં એકબીજા સાથે અથડાયા, સો ટુકડામાં વિખૂટી ગયા અને ધરતી પર પડી ગયા.
શરૌ પ્રતિહતૌ દૃષ્ટ્વા તાવુભૌ રણમૂર્ધનિ। વ્રીડિતૌ જાતરોષૌ ચ લક્ષ્મણેન્દ્રજિતૌ તદા
યુદ્ધના મથકમાં બંને બાણો રોકાઈ ગયા જોઈ, લક્ષ્મણ અને ઇન્દ્રજિત શરમાઈ ગયા અને ક્રોધથી ભરાઈ ગયા.
સુસંરબ્ધસ્તુ સૌમિત્રિરસ્ત્રં વારુણમાદદે। રૌદ્રં મહેન્દ્રજિદ્ યુદ્ધેઽપ્યસૃજદ્ યુધિ નિષ્ઠિતઃ
પછી અત્યંત ઉગ્ર થયેલા સૌમિત્રિએ વારુણ અસ્ત્ર ઉઠાવ્યું; અને ભયાનક મહેન્દ્રજિતે પણ યુદ્ધમાં ડટીને ભયાનક શસ્ત્ર છોડ્યું.
તેન તદ્વિહિતં શસ્ત્રં વારુણં પરમાદ્ભુતમ્। તતઃ ક્રુદ્ધો મહાતેજા ઇન્દ્રજિત્ સમિતિંજયઃ। આગ્નેયં સંદધે દીપ્તં સ લોકં સંક્ષિપન્નિવ
એ અદ્ભુત વારુણ અસ્ત્રને નિષ્ફળ બનાવાયું; ત્યારબાદ ક્રોધિત અને મહાતેજસ્વી, યુદ્ધવિજયી ઇન્દ્રજિતે જગતને ભસ્મ કરી નાખે તેમ તેજાળું અગ્નેય અસ્ત્ર ચડાવ્યું.
સૌરેણાસ્ત્રેણ તદ્ વીરો લક્ષ્મણઃ પર્યવારયત્। અસ્ત્રં નિવારિતં દૃષ્ટ્વા રાવણિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ
લક્ષ્મણ એ વીરએ શૌર્યપૂર્વક શૌર્ય અસ્ત્રથી એ શસ્ત્રને રોકી દીધું; પોતાનું અસ્ત્ર નિર્વિકાર જોઈ રાવણપુત્ર ક્રોધથી ઉકળી ઉઠ્યો.
આદદે નિશિતં બાણમાસુરં શત્રુદારણમ્। તસ્માચ્ચાપાદ્ વિનિષ્પેતુર્ભાસ્વરાઃ કૂટમુદ્ગરાઃ
તેણે તીક્ષ્ણ અને દુષ્ટ, શત્રુઓને નાશ કરનાર અસુર બાણ ઉઠાવ્યો; તેના ધનુષ્યમાંથી તેજાળુ, કાંટાવાળાં અને તીક્ષ્ણ બાણો છૂટ્યા.
શૂલાનિ ચ ભુશુણ્ડ્યશ્ચ ગદાઃ ખડ્ગાઃ પરશ્વધાઃ। તદ્ દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણઃ સંખ્યે ઘોરમસ્ત્રમથાસુરમ્
શૂળ, ગદા, મગદલ, તલવાર અને પરશુ જેવી ભયાનક શસ્ત્રો દેખાવા લાગી; એ ભયાનક અસુર અસ્ત્ર યુદ્ધમાં જોઈ, લક્ષ્મણ અડગ રહ્યો.
અવાર્યં સર્વભૂતાનાં સર્વશસ્ત્રવિદારણમ્। માહેશ્વરેણ દ્યુતિમાંસ્તદસ્ત્રં પ્રત્યવારયત્
જે અસ્ત્ર સર્વે જીવ માટે અપરાજિત અને સર્વ શસ્ત્રોને વિખેરનાર હતું, એ તેજસ્વી લક્ષ્મણે મહેશ્વર અસ્ત્રથી રોકી દીધું.
તયોઃ સમભવદ્ યુદ્ધમદ્ભુતં રોમહર્ષણમ્। ગગનસ્થાનિ ભૂતાનિ લક્ષ્મણં પર્યવારયન્
બન્ને વચ્ચે અદ્ભુત અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું; આકાશમાં રહેલા ભૂતોએ લક્ષ્મણને ઘેરી લીધો.
ભૈરવાભિરુતે ભીમે યુદ્ધે વાનરરક્ષસામ્। ભૂતૈર્બહુભિરાકાશં વિસ્મિતૈરાવૃતં બભૌ
ભયાનક અવાજોથી ગુંજતા વાનર અને રાક્ષસોના યુદ્ધમાં, અનેક આશ્ચર્યચકિત ભૂતો આકાશમાં ભરી ગયા હતા.
ઋષયઃ પિતરો દેવા ગન્ધર્વગરુડોરગાઃ। શતક્રતું પુરસ્કૃત્ય રરક્ષુર્લક્ષ્મણં રણે
ઋષિઓ, પિતૃઓ, દેવતાઓ, ગાંધીર્વો, ગરુડ અને સાપોએ, ઇન્દ્રને આગળ રાખીને, યુદ્ધમાં લક્ષ્મણની રક્ષા કરી.
અથાન્યં માર્ગણશ્રેષ્ઠં સંદધે રાઘવાનુજઃ। હુતાશનસમસ્પર્શં રાવણાત્મજદારણમ્
પછી રાઘવના નાના ભાઈએ, અગ્નિ જેવી તીવ્રતા ધરાવતો અને રાવણપુત્રને સંહારવા માટે બનાવેલો શ્રેષ્ઠ બાણ ચડાવ્યો.
સુપત્રમનુવૃત્તાઙ્ગં સુપર્વાણં સુસંસ્થિતમ્। સુવર્ણવિકૃતં વીરઃ શરીરાન્તકરં શરમ્
એ વીરે સુંદર પાંખોવાળો, મજબૂત સાંધો ધરાવતો, સારી રીતે ગોઠવાયેલો, સોનાથી શોભિત અને શરીરને વિનાશ કરનાર એવો બાણ લીધો.
દુરાવારં દુર્વિષહં રાક્ષસાનાં ભયાવહમ્। આશીવિષવિષપ્રખ્યં દેવસંઘૈઃ સમર્ચિતમ્
એ બાણ રાક્ષસો માટે અપરાજેય, સહન ન કરી શકાય એવો, ભયજનક, સાપના ઝેર જેવો અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજાયેલો હતો.
યેન શક્રો મહાતેજા દાનવાનજયત્ પ્રભુઃ। પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે વીર્યવાન્ હરિવાહનઃ
આ જ બાણથી મહાશક્તિશાળી ઇન્દ્રે, દેવ-દાનવના પ્રાચીન યુદ્ધમાં, હરિ વાહન પર સવાર રહીને, દાનવોને જીત્યા હતા.
અથૈન્દ્રમસ્ત્રં સૌમિત્રિઃ સંયુગેષ્વપરાજિતમ્। શરશ્રેષ્ઠં ધનુશ્રેષ્ઠે વિકર્ષન્નિદમબ્રવીત્
પછી સૌમિત્રિએ, યુદ્ધમાં ક્યારેય ન હારતો, શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય પર શ્રેષ્ઠ બાણ એટલે ઇન્દ્રાસ્ત્ર ચડાવ્યું અને આ રીતે બોલ્યો:
લક્ષ્મીવાઁલ્લક્ષ્મણો વાક્યમર્થસાધકમાત્મનઃ। ધર્માત્મા સત્યસંધશ્ચ રામો દાશરથિર્યદિ। પૌરુષે ચાપ્રતિદ્વન્દ્વસ્તદૈનં જહિ રાવણિમ્
જો દશરથપુત્ર રામમાં ધર્મ, સત્ય અને પાવનતા છે, અને જો એ વીર્યમાં અપ્રતિમ છે, તો હે બાણ, તું રાવણપુત્રને સંહાર.
ઇત્યુક્ત્વા બાણમાકર્ણં વિકૃષ્ય તમજિહ્મગમ્। લક્ષ્મણઃ સમરે વીરઃ સસર્જેન્દ્રજિતં પ્રતિ। ઐન્દ્રાસ્ત્રેણ સમાયુજ્ય લક્ષ્મણઃ પરવીરહા
આ રીતે બોલીને, લક્ષ્મણે સીધો ઉડતો બાણ કાન સુધી ખેંચ્યો, તેને ઇન્દ્રાસ્ત્ર સાથે જોડ્યો અને શત્રુવિર ઇન્દ્રજિત તરફ છોડ્યો.
તચ્છિરઃ સશિરસ્ત્રાણં શ્રીમજ્જ્વલિતકુણ્ડલમ્। પ્રમથ્યેન્દ્રજિતઃ કાયાત્ પાતયામાસ ભૂતલે
એ બાણે, શિરસ્ત્રાણ અને તેજસ્વી કુંડલોથી શોભતા ઇન્દ્રજિતનું માથું શરીરથી અલગ કરી જમીન પર પાડી દીધું.
તદ્ રાક્ષસતનૂજસ્ય ભિન્નસ્કન્ધં શિરો મહત્। તપનીયનિભં ભૂમૌ દદૃશે રુધિરોક્ષિતમ્
રાક્ષસપુત્રનું મોટું માથું, ખભા પાસેથી કપાયેલું અને સોનાની જેમ તેજસ્વી, લોહીથી ભીંજાયેલું જમીન પર પડેલું દેખાયું.
હતઃ સ નિપપાતાથ ધરણ્યાં રાવણાત્મજઃ। કવચી સશિરસ્ત્રાણો વિપ્રવિદ્ધશરાસનઃ
આ રીતે માર્યા પછી, રાવણપુત્ર કવચ અને શિરસ્ત્રાણ પહેરેલા, ધનુષ્ય-બાણ દૂર પડેલા, ધરતી પર ઢળી પડ્યો.
ચુક્રુશુસ્તે તતઃ સર્વે વાનરાઃ સવિભીષણાઃ। હૃષ્યન્તે નિહતે તસ્મિન્ દેવા વૃત્રવધે યથા
પછી બધા વાનરો અને વિભીષણ આનંદથી જોરે બોલી ઉઠ્યા; દેવતાઓએ પણ એના મૃત્યુ પર એ જ રીતે આનંદ કર્યો જેમ વૃત્રના સંહાર સમયે કર્યો હતો.
અથાન્તરિક્ષે દેવાનામૃષીણાં ચ મહાત્મનામ્। જજ્ઞેઽથ જયસંનાદો ગન્ધર્વાપ્સરસામપિ
પછી આકાશમાં દેવતાઓ, મહાન ઋષિઓ અને ગાંધીર્વ-અપ્સરાઓમાં વિજયના જયઘોષો સંભળાયા.