સોઽતિવિદ્ધો બલવતા શત્રુણા શત્રુઘાતિના। અસક્તં પ્રેષયામાસ લક્ષ્મણાય બહૂન્ શરાન્
પોતાના શક્તિશાળી શત્રુ લક્ષ્મણ દ્વારા ભારે ઘાયલ થયેલા ઇન્દ્રજિતે, વિલંબ કર્યા વિના અનેક તીરો લક્ષ્મણ પર છોડ્યા.
તાનપ્રાપ્તાન્ શિતૈર્બાણૈશ્ચિચ્છેદ પરવીરહા। સારથેરસ્ય ચ રણે રથિનો રથસત્તમઃ
શત્રુવિરોધી લક્ષ્મણે તીક્ષ્ણ બાણોથી આવતાં બાણોને કાપી નાખ્યા અને યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ રથચાલકે શત્રુના રથચાલકને ઘાયલ કર્યો.
શિરો જહાર ધર્માત્મા ભલ્લેનાનતપર્વણા। અસૂતાસ્તે હયાસ્તત્ર રથમૂહુરવિક્લવાઃ
ધર્મનિષ્ઠ લક્ષ્મણે પહોળા મુખવાળા બાણથી રથચાલકનું માથું ઉડાવી દીધું, છતાં ત્યાંના ઘોડાઓ નિર્ભય રહીને રથ પાસે ઊભા રહ્યા.
મણ્ડલાન્યભિધાવન્તિ તદદ્ભુતમિવાભવત્। અમર્ષવશમાપન્નઃ સૌમિત્રિર્દૃઢવિક્રમઃ
ઘોડાઓ ગોળ ગોળ દોડવા લાગ્યા, એ દૃશ્ય અદભુત લાગતું હતું. ક્રોધથી ભરાયેલા અને દૃઢવીર્ય સોમિત્રિએ યુદ્ધ ચાલુ રાખ્યું.
પ્રત્યવિધ્યદ્ધયાંસ્તસ્ય શરૈર્વિત્રાસયન્ રણે। અમર્ષમાણસ્તત્કર્મ રાવણસ્ય સુતો રણે
લક્ષ્મણે ઇન્દ્રજિતના ઘોડાઓને બાણોથી ઘાયલ કર્યા અને તેમને યુદ્ધમાં ભયભીત કર્યા; એ કાર્યથી રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિત ક્રોધિત થયો અને યુદ્ધમાં ઊભો રહ્યો.
વિવ્યાધ દશભિર્બાણૈઃ સૌમિત્રિં તમમર્ષણમ્। તે તસ્ય વજ્રપ્રતિમાઃ શરાઃ સર્પવિષોપમાઃ। વિલયં જગ્મુરાગત્ય કવચં કાઞ્ચનપ્રભમ્
ઇન્દ્રજિતે ક્રોધિત લક્ષ્મણને દસ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો; વજ્ર જેવાં અને સાપના ઝેર જેવા એ બાણો લક્ષ્મણના સુવર્ણ કવચને સ્પર્શીને અદૃશ્ય થઈ ગયા.
અભેદ્યકવચં મત્વા લક્ષ્મણં રાવણાત્મજઃ। લલાટે લક્ષ્મણં બાણૈઃ સુપુઙ્ખૈસ્ત્રિભિરિન્દ્રજિત્
રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિતે લક્ષ્મણનું કવચ ભેદી શકાય તેમ નથી એવું માની, ત્રણ સુંદર પાંખવાળા બાણોથી લક્ષ્મણના કપાળ પર પ્રહાર કર્યો.
અવિધ્યત્ પરમક્રુદ્ધઃ શીઘ્રમસ્ત્રં પ્રદર્શયન્। તૈઃ પૃષત્કૈર્લલાટસ્થૈઃ શુશુભે રઘુનન્દનઃ
અતિક્રોધિત ઇન્દ્રજિતે ઝડપથી પોતાના શસ્ત્રકૌશલ્ય બતાવી, લક્ષ્મણના કપાળમાં બાણો ઘૂસાડ્યા; એ બાણોથી રઘુનંદન તેજસ્વી લાગતો હતો.
રણાગ્રે સમરશ્લાઘી ત્રિશૃઙ્ગ ઇવ પર્વતઃ। સ તથાપ્યર્દિતો બાણૈ રાક્ષસેન તદા મૃધે
યુદ્ધના મથાળે, પ્રસિદ્ધ યુદ્ધવીર ત્રણ શિખરવાળા પર્વત જેવો અડગ ઊભો રહ્યો; રાક્ષસના બાણોથી ઘાયલ થયો છતાંયે તે સ્થિર રહ્યો.
તમાશુ પ્રતિવિવ્યાધ લક્ષ્મણઃ પઞ્ચભિઃ શરૈઃ। વિકૃષ્યેન્દ્રજિતો યુદ્ધે વદને શુભકુણ્ડલે
લક્ષ્મણે તરતજ ધનુષ્ય ખેંચી, પાંચ બાણોથી ઇન્દ્રજિતના સુંદર કુંડળવાળા મુખ પર પ્રહાર કર્યો.
લક્ષ્મણેન્દ્રજિતૌ વીરૌ મહાબલશરાસનૌ। અન્યોન્યં જઘ્નતુર્વીરૌ વિશિખૈર્ભીમવિક્રમૌ
લક્ષ્મણ અને ઇન્દ્રજિત, બંને મહાવીર અને શક્તિશાળી ધનુર્ધરોએ, એકબીજાને ભયાનક બાણોથી ઘાયલ કર્યા અને ભયાનક પરાક્રમ બતાવ્યો.
તતઃ શોણિતદિગ્ધાઙ્ગૌ લક્ષ્મણેન્દ્રજિતાવુભૌ। રણે તૌ રેજતુર્વીરૌ પુષ્પિતાવિવ કિંશુકૌ
પછી લક્ષ્મણ અને ઇન્દ્રજિત, બંનેના શરીર લોહીથી લથપથ, યુદ્ધમાં ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષો જેવા તેજસ્વી લાગતા હતા.
તૌ પરસ્પરમભ્યેત્ય સર્વગાત્રેષુ ધન્વિનૌ। ઘોરૈર્વિવ્યધતુર્બાણૈઃ કૃતભાવાવુભૌ જયે
બંને ધનુર્ધરો એકબીજાની નજીક આવ્યા અને ભયાનક બાણોથી એકબીજાના સર્વાંગ પર ઘા કર્યા; બંનેના મનમાં વિજયની જ લાગણી હતી.
તતઃ સમરકોપેન સંયુતો રાવણાત્મજઃ। વિભીષણં ત્રિભિર્બાણૈર્વિવ્યાધ વદને શુભે
પછી યુદ્ધક્રોધથી ભરેલા રાવણપુત્રે વિભીષણના સુંદર મુખમાં ત્રણ બાણો ઘૂસાડ્યા.
અયોમુખૈસ્ત્રિભિર્વિદ્ધ્વા રાક્ષસેન્દ્રં વિભીષણમ્। એકૈકેનાભિવિવ્યાધ તાન્ સર્વાન્ હરિયૂથપાન્
લોખંડના મુખવાળા ત્રણ બાણોથી રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ વિભીષણને ઘાયલ કર્યા પછી, તેણે દરેક વાનરપ્રમુખને એક-એક બાણ મારી ઘાયલ કર્યા.
તસ્મૈ દૃઢતરં ક્રુદ્ધો જઘાન ગદયા હયાન્। વિભીષણો મહાતેજા રાવણેઃ સ દુરાત્મનઃ
ક્રોધિત અને તેજસ્વી વિભીષણે દુષ્ટ રાવણપુત્રના ઘોડાઓને પોતાની ગદાથી જોરદાર પ્રહાર કરીને ઘાયલ કરી નાખ્યા.
સ હતાશ્વાદવપ્લુત્ય રથાન્નિહતસારથેઃ। અથ શક્તિં મહાતેજાઃ પિતૃવ્યાય મુમોચ હ
ઘોડા અને રથચાલક મરી ગયા પછી, તે મહાવીર રથમાંથી નીચે ઊતરીને પોતાના કાકા પર ભયાનક શક્તિ ફેંકી.
તામાપતન્તીં સમ્પ્રેક્ષ્ય સુમિત્રાનન્દવર્ધનઃ। ચિચ્છેદ નિશિતૈર્બાણૈર્દશધાપાતયદ્ ભુવિ
સુમિત્રાનંદવર્ધન લક્ષ્મણે, પોતાની તરફ આવતી એ શક્તિને જોઈ, તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને દસ ટુકડામાં કાપી જમીન પર પાડી દીધી.
તસ્મૈ દૃઢધનુઃ ક્રુદ્ધો હતાશ્વાય વિભીષણઃ। વજ્રસ્પર્શસમાન્ પઞ્ચ સસર્જોરસિ માર્ગણાન્
પછી, ઘોડાઓના મૃત્યુથી દુઃખી અને ક્રોધિત વિભીષણે મજબૂત ધનુષ્યથી, વજ્ર જેવાં પાંચ બાણો તેની છાતી પર છોડ્યા.
તે તસ્ય કાયં ભિત્ત્વા તુ રુક્મપુઙ્ખા નિમિત્તગાઃ। બભૂવુર્લોહિતાદિગ્ધા રક્તા ઇવ મહોરગાઃ
તે બાણો, જે સોનાની અગ્રભાગવાળા હતા અને નિશ્ચિત લક્ષ્ય સાથે છોડવામાં આવ્યા હતા, તેણે તેના શરીરને ભેદી નાખ્યા અને લોહીથી લથપથ થઈ ગયા, જાણે લાલ રંગના વિશાળ સાપો હોય એમ લાગતા હતા.
સ પિતૃવ્યસ્ય સંક્રુદ્ધ ઇન્દ્રજિચ્છરમાદદે। ઉત્તમં રક્ષસાં મધ્યે યમદત્તં મહાબલઃ
પછી ઇન્દ્રજિત, રાક્ષસોમાં મહાબળવાન અને ક્રોધથી ભરેલો, પોતાના કાકા સામે યમરાજે આપેલો શ્રેષ્ઠ બાણ હાથમાં લીધો.
તં સમીક્ષ્ય મહાતેજા મહેષું તેન સંહિતમ્। લક્ષ્મણોઽપ્યાદદે બાણમન્યદ્ ભીમપરાક્રમઃ
તે મહાન તેજસ્વી અને ભયાનક પરાક્રમી ઇન્દ્રજિતે ધનુષ પર મોટો બાણ ચડાવેલો જોઈ, લક્ષ્મણે પણ બીજો બાણ હાથમાં લીધો.
કુબેરેણ સ્વયં સ્વપ્ને યદ્ દત્તમમિતાત્મના। દુર્જયં દુર્વિષહ્યં ચ સેન્દ્રૈરપિ સુરાસુરૈઃ
એ બાણ, જે કુબેરે પોતે જ સ્વપ્નમાં આપ્યો હતો અને જેને દેવો, દૈત્યો અને ઇન્દ્ર પણ જીતવામાં અસમર્થ હતા, એ અપરાજિત અને અપરિહર્ય હતો.
તયોસ્તુ ધનુષી શ્રેષ્ઠે બાહુભિઃ પરિઘોપમૈઃ। વિકૃષ્યમાણે બલવત્ ક્રૌઞ્ચાવિવ ચુકૂજતુઃ
બન્ને વીરોએ પોતાના બાહુઓથી, જે લોખંડ જેવી મજબૂત હતી, શ્રેષ્ઠ ધનુષ્યો ખેંચ્યા ત્યારે, એ ધનુષ્યો ક્રૌંચ પક્ષીઓની જેમ ગુંજી ઉઠ્યા.
તાભ્યાં તુ ધનુષિ શ્રેષ્ઠે સંહિતૌ સાયકોત્તમૌ। વિકૃષ્યમાણૌ વીરાભ્યાં ભૃશં જજ્વલતુઃ શ્રિયા
બન્ને વીરોએ શ્રેષ્ઠ ધનુષ્યો પર ઉત્તમ બાણ ચડાવ્યા અને ખેંચ્યા ત્યારે, એ ધનુષ્યો તેજથી ઝગમગી ઉઠ્યા.
તૌ ભાસયન્તાવાકાશં ધનુર્ભ્યાં વિશિખૌ ચ્યુતૌ। મુખેન મુખમાહત્ય સંનિપેતતુરોજસા
બન્ને બાણો, ધનુષ્યમાંથી છૂટીને આકાશને પ્રકાશિત કરતા, સામસામે અથડાયા અને ભયાનક ગર્જના કરી.
સંનિપાતસ્તયોશ્ચાસીચ્છરયોર્ઘોરરૂપયોઃ। સધૂમવિસ્ફુલિઙ્ગશ્ચ તજ્જોઽગ્નિર્દારુણોઽભવત્
એ બે ભયાનક બાણોની અથડામણથી ધૂમ્ર અને ચિંગારીવાળું ભયાનક અગ્નિ પ્રગટ્યો.
તૌ મહાગ્રહસંકાશાવન્યોન્યં સંનિપત્ય ચ। સંગ્રામે શતધા યાતૌ મેદિન્યાં ચૈવ પેતતુઃ
એ બે, મહાગ્રહો જેવા દેખાતા, યુદ્ધમાં એકબીજા સાથે અથડાયા, સો ટુકડામાં વિખૂટી ગયા અને ધરતી પર પડી ગયા.
શરૌ પ્રતિહતૌ દૃષ્ટ્વા તાવુભૌ રણમૂર્ધનિ। વ્રીડિતૌ જાતરોષૌ ચ લક્ષ્મણેન્દ્રજિતૌ તદા
યુદ્ધના મથકમાં બંને બાણો રોકાઈ ગયા જોઈ, લક્ષ્મણ અને ઇન્દ્રજિત શરમાઈ ગયા અને ક્રોધથી ભરાઈ ગયા.
સુસંરબ્ધસ્તુ સૌમિત્રિરસ્ત્રં વારુણમાદદે। રૌદ્રં મહેન્દ્રજિદ્ યુદ્ધેઽપ્યસૃજદ્ યુધિ નિષ્ઠિતઃ
પછી અત્યંત ઉગ્ર થયેલા સૌમિત્રિએ વારુણ અસ્ત્ર ઉઠાવ્યું; અને ભયાનક મહેન્દ્રજિતે પણ યુદ્ધમાં ડટીને ભયાનક શસ્ત્ર છોડ્યું.