હરીનભ્યહનત્ ક્રુદ્ધઃ પરં લાઘવમાસ્થિતઃ। તે વધ્યમાના હરયો નારાચૈર્ભીમવિક્રમાઃ
તે ક્રોધથી ભરાઈ, અતિ ચપળતા દાખવીને વાનરો પર આક્રમણ કરવા લાગ્યો; અને તે ભયંકર પરાક્રમી વાનરો, તેના તીક્ષ્ણ તીરોમાં ઘાયલ થતા—
સૌમિત્રિં શરણં પ્રાપ્તાઃ પ્રજાપતિમિવ પ્રજાઃ। તતઃ સમરકોપેન જ્વલિતો રઘુનન્દનઃ। ચિચ્છેદ કાર્મુકં તસ્ય દર્શયન્ પાણિલાઘવમ્
સૌમિત્રિ પાસે આશ્રય લેવા લાગ્યા, જેમ પ્રજાઓ બ્રહ્માજી પાસે જાય છે; ત્યારબાદ રઘુવંશી લક્ષ્મણ યુદ્ધક્રોધથી પ્રજ્વલિત થઈ, પોતાના હાથની કુશળતા બતાવીને, રાવણપુત્રનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
સોઽન્યત્કાર્મુકમાદાય સજ્યં ચક્રે ત્વરન્નિવ। તદપ્યસ્ય ત્રિભિર્બાણૈર્લક્ષ્મણો નિરકૃન્તત
પછી તેણે બીજું ધનુષ્ય ઝડપથી ઉપાડી તણ્યું; પણ લક્ષ્મણે ત્રણે તીરો વડે એ પણ તોડી નાખ્યું.
અથૈનં છિન્નધન્વાનમાશીવિષવિષોપમૈઃ। વિવ્યાધોરસિ સૌમિત્રી રાવણિં પઞ્ચભિઃ શરૈઃ
પછી લક્ષ્મણે, ધનુષ્ય વિહોણા રાવણપુત્રને, સાપના ઝેર જેવી તીક્ષ્ણતા ધરાવતા પાંચ તીરો છાતીમાં ઘૂસી દીધા.
તે તસ્ય કાયં નિર્ભિદ્ય મહાકાર્મુકનિઃસૃતાઃ। નિપેતુર્ધરણીં બાણા રક્તા ઇવ મહોરગાઃ
મહાન ધનુષ્યમાંથી નીકળેલા એ તીરો, તેના શરીર ભેદી, લાલ રંગના મહાસર્પો જેવા ધરણીએ પડ્યા.
સ ચ્છિન્નધન્વા રુધિરં વમન્ વક્ત્રેણ રાવણિઃ। જગ્રાહ કાર્મુકશ્રેષ્ઠં દૃઢજ્યં બલવત્તરમ્
રાવણપુત્ર, તૂટેલા ધનુષ્ય અને મોઢેથી લોહી વમતો, વધુ મજબૂત અને દૃઢ જ્યા ધરાવતું શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય પકડીને ઊભો રહ્યો.
સ લક્ષ્મણં સમુદ્દિશ્ય પરં લાઘવમાસ્થિતઃ। વવર્ષ શરવર્ષાણિ વર્ષાણીવ પુરંદરઃ
પછી તેણે લક્ષ્મણને નિશાન બનાવી, અતિ ચપળતા દાખવી, ઇન્દ્રની જેમ તીરોની ઝરમર વરસાવવાની શરૂઆત કરી.
મુક્તમિન્દ્રજિતા તત્તુ શરવર્ષમરિંદમઃ। આવારયદસમ્ભ્રાન્તો લક્ષ્મણઃ સુદુરાસદમ્
ઇન્દ્રજિતે છોડેલા એ તીરોની વર્ષા લક્ષ્મણે નિર્ભય અને અડગ રહીને રોકી દીધી.
સંદર્શયામાસ તદા રાવણિં રઘુનન્દનઃ। અસમ્ભ્રાન્તો મહાતેજાસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્
ત્યારે રઘુનંદન લક્ષ્મણે, અવિચલિત અને તેજસ્વી રહી, રાવણપુત્રને પોતાનું પરાક્રમ દર્શાવ્યું; એ દૃશ્ય અદભુત લાગ્યું.
તતસ્તાન્ રાક્ષસાન્ સર્વાંસ્ત્રિભિરેકૈકમાહવે। અવિધ્યત્ પરમક્રુદ્ધઃ શીઘ્રાસ્ત્રં સમ્પ્રદર્શયન્। રાક્ષસેન્દ્રસુતં ચાપિ બાણૌઘૈઃ સમતાડયત્
પછી લક્ષ્મણે મહાક્રોધથી યુદ્ધમાં દરેક રાક્ષસને ત્રણ-ત્રણ તીરો મારી, પોતાની ઝડપ અને શસ્ત્રકૌશલ્ય બતાવી, રાક્ષસરાજના પુત્રને તીરોની ઝરમરથી ઘાયલ કર્યો.
સોઽતિવિદ્ધો બલવતા શત્રુણા શત્રુઘાતિના। અસક્તં પ્રેષયામાસ લક્ષ્મણાય બહૂન્ શરાન્
પોતાના શક્તિશાળી શત્રુ લક્ષ્મણ દ્વારા ભારે ઘાયલ થયેલા ઇન્દ્રજિતે, વિલંબ કર્યા વિના અનેક તીરો લક્ષ્મણ પર છોડ્યા.
તાનપ્રાપ્તાન્ શિતૈર્બાણૈશ્ચિચ્છેદ પરવીરહા। સારથેરસ્ય ચ રણે રથિનો રથસત્તમઃ
શત્રુવિરોધી લક્ષ્મણે તીક્ષ્ણ બાણોથી આવતાં બાણોને કાપી નાખ્યા અને યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ રથચાલકે શત્રુના રથચાલકને ઘાયલ કર્યો.
શિરો જહાર ધર્માત્મા ભલ્લેનાનતપર્વણા। અસૂતાસ્તે હયાસ્તત્ર રથમૂહુરવિક્લવાઃ
ધર્મનિષ્ઠ લક્ષ્મણે પહોળા મુખવાળા બાણથી રથચાલકનું માથું ઉડાવી દીધું, છતાં ત્યાંના ઘોડાઓ નિર્ભય રહીને રથ પાસે ઊભા રહ્યા.
મણ્ડલાન્યભિધાવન્તિ તદદ્ભુતમિવાભવત્। અમર્ષવશમાપન્નઃ સૌમિત્રિર્દૃઢવિક્રમઃ
ઘોડાઓ ગોળ ગોળ દોડવા લાગ્યા, એ દૃશ્ય અદભુત લાગતું હતું. ક્રોધથી ભરાયેલા અને દૃઢવીર્ય સોમિત્રિએ યુદ્ધ ચાલુ રાખ્યું.
પ્રત્યવિધ્યદ્ધયાંસ્તસ્ય શરૈર્વિત્રાસયન્ રણે। અમર્ષમાણસ્તત્કર્મ રાવણસ્ય સુતો રણે
લક્ષ્મણે ઇન્દ્રજિતના ઘોડાઓને બાણોથી ઘાયલ કર્યા અને તેમને યુદ્ધમાં ભયભીત કર્યા; એ કાર્યથી રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિત ક્રોધિત થયો અને યુદ્ધમાં ઊભો રહ્યો.
વિવ્યાધ દશભિર્બાણૈઃ સૌમિત્રિં તમમર્ષણમ્। તે તસ્ય વજ્રપ્રતિમાઃ શરાઃ સર્પવિષોપમાઃ। વિલયં જગ્મુરાગત્ય કવચં કાઞ્ચનપ્રભમ્
ઇન્દ્રજિતે ક્રોધિત લક્ષ્મણને દસ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો; વજ્ર જેવાં અને સાપના ઝેર જેવા એ બાણો લક્ષ્મણના સુવર્ણ કવચને સ્પર્શીને અદૃશ્ય થઈ ગયા.
અભેદ્યકવચં મત્વા લક્ષ્મણં રાવણાત્મજઃ। લલાટે લક્ષ્મણં બાણૈઃ સુપુઙ્ખૈસ્ત્રિભિરિન્દ્રજિત્
રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિતે લક્ષ્મણનું કવચ ભેદી શકાય તેમ નથી એવું માની, ત્રણ સુંદર પાંખવાળા બાણોથી લક્ષ્મણના કપાળ પર પ્રહાર કર્યો.
અવિધ્યત્ પરમક્રુદ્ધઃ શીઘ્રમસ્ત્રં પ્રદર્શયન્। તૈઃ પૃષત્કૈર્લલાટસ્થૈઃ શુશુભે રઘુનન્દનઃ
અતિક્રોધિત ઇન્દ્રજિતે ઝડપથી પોતાના શસ્ત્રકૌશલ્ય બતાવી, લક્ષ્મણના કપાળમાં બાણો ઘૂસાડ્યા; એ બાણોથી રઘુનંદન તેજસ્વી લાગતો હતો.
રણાગ્રે સમરશ્લાઘી ત્રિશૃઙ્ગ ઇવ પર્વતઃ। સ તથાપ્યર્દિતો બાણૈ રાક્ષસેન તદા મૃધે
યુદ્ધના મથાળે, પ્રસિદ્ધ યુદ્ધવીર ત્રણ શિખરવાળા પર્વત જેવો અડગ ઊભો રહ્યો; રાક્ષસના બાણોથી ઘાયલ થયો છતાંયે તે સ્થિર રહ્યો.
તમાશુ પ્રતિવિવ્યાધ લક્ષ્મણઃ પઞ્ચભિઃ શરૈઃ। વિકૃષ્યેન્દ્રજિતો યુદ્ધે વદને શુભકુણ્ડલે
લક્ષ્મણે તરતજ ધનુષ્ય ખેંચી, પાંચ બાણોથી ઇન્દ્રજિતના સુંદર કુંડળવાળા મુખ પર પ્રહાર કર્યો.
લક્ષ્મણેન્દ્રજિતૌ વીરૌ મહાબલશરાસનૌ। અન્યોન્યં જઘ્નતુર્વીરૌ વિશિખૈર્ભીમવિક્રમૌ
લક્ષ્મણ અને ઇન્દ્રજિત, બંને મહાવીર અને શક્તિશાળી ધનુર્ધરોએ, એકબીજાને ભયાનક બાણોથી ઘાયલ કર્યા અને ભયાનક પરાક્રમ બતાવ્યો.
તતઃ શોણિતદિગ્ધાઙ્ગૌ લક્ષ્મણેન્દ્રજિતાવુભૌ। રણે તૌ રેજતુર્વીરૌ પુષ્પિતાવિવ કિંશુકૌ
પછી લક્ષ્મણ અને ઇન્દ્રજિત, બંનેના શરીર લોહીથી લથપથ, યુદ્ધમાં ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષો જેવા તેજસ્વી લાગતા હતા.
તૌ પરસ્પરમભ્યેત્ય સર્વગાત્રેષુ ધન્વિનૌ। ઘોરૈર્વિવ્યધતુર્બાણૈઃ કૃતભાવાવુભૌ જયે
બંને ધનુર્ધરો એકબીજાની નજીક આવ્યા અને ભયાનક બાણોથી એકબીજાના સર્વાંગ પર ઘા કર્યા; બંનેના મનમાં વિજયની જ લાગણી હતી.
તતઃ સમરકોપેન સંયુતો રાવણાત્મજઃ। વિભીષણં ત્રિભિર્બાણૈર્વિવ્યાધ વદને શુભે
પછી યુદ્ધક્રોધથી ભરેલા રાવણપુત્રે વિભીષણના સુંદર મુખમાં ત્રણ બાણો ઘૂસાડ્યા.
અયોમુખૈસ્ત્રિભિર્વિદ્ધ્વા રાક્ષસેન્દ્રં વિભીષણમ્। એકૈકેનાભિવિવ્યાધ તાન્ સર્વાન્ હરિયૂથપાન્
લોખંડના મુખવાળા ત્રણ બાણોથી રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ વિભીષણને ઘાયલ કર્યા પછી, તેણે દરેક વાનરપ્રમુખને એક-એક બાણ મારી ઘાયલ કર્યા.
તસ્મૈ દૃઢતરં ક્રુદ્ધો જઘાન ગદયા હયાન્। વિભીષણો મહાતેજા રાવણેઃ સ દુરાત્મનઃ
ક્રોધિત અને તેજસ્વી વિભીષણે દુષ્ટ રાવણપુત્રના ઘોડાઓને પોતાની ગદાથી જોરદાર પ્રહાર કરીને ઘાયલ કરી નાખ્યા.
સ હતાશ્વાદવપ્લુત્ય રથાન્નિહતસારથેઃ। અથ શક્તિં મહાતેજાઃ પિતૃવ્યાય મુમોચ હ
ઘોડા અને રથચાલક મરી ગયા પછી, તે મહાવીર રથમાંથી નીચે ઊતરીને પોતાના કાકા પર ભયાનક શક્તિ ફેંકી.
તામાપતન્તીં સમ્પ્રેક્ષ્ય સુમિત્રાનન્દવર્ધનઃ। ચિચ્છેદ નિશિતૈર્બાણૈર્દશધાપાતયદ્ ભુવિ
સુમિત્રાનંદવર્ધન લક્ષ્મણે, પોતાની તરફ આવતી એ શક્તિને જોઈ, તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને દસ ટુકડામાં કાપી જમીન પર પાડી દીધી.
તસ્મૈ દૃઢધનુઃ ક્રુદ્ધો હતાશ્વાય વિભીષણઃ। વજ્રસ્પર્શસમાન્ પઞ્ચ સસર્જોરસિ માર્ગણાન્
પછી, ઘોડાઓના મૃત્યુથી દુઃખી અને ક્રોધિત વિભીષણે મજબૂત ધનુષ્યથી, વજ્ર જેવાં પાંચ બાણો તેની છાતી પર છોડ્યા.
તે તસ્ય કાયં ભિત્ત્વા તુ રુક્મપુઙ્ખા નિમિત્તગાઃ। બભૂવુર્લોહિતાદિગ્ધા રક્તા ઇવ મહોરગાઃ
તે બાણો, જે સોનાની અગ્રભાગવાળા હતા અને નિશ્ચિત લક્ષ્ય સાથે છોડવામાં આવ્યા હતા, તેણે તેના શરીરને ભેદી નાખ્યા અને લોહીથી લથપથ થઈ ગયા, જાણે લાલ રંગના વિશાળ સાપો હોય એમ લાગતા હતા.