સ ભીમકાર્મુકશરઃ કૃષ્ણાઞ્જનચયોપમઃ। રક્તાસ્યનયનો ભીમો બભૌ મૃત્યુરિવાન્તકઃ
ભયાનક ધનુષ્ય અને કાળાં મલમલ જેવા તીક્ષ્ણ બાણો ધરાવતો, લાલ મોઢું અને લાલ આંખો ધરાવતો, એ ભયાનક એવો લાગતો કે જાણે મૃત્યુ સ્વયં ઊભો હોય.
દૃષ્ટ્વૈવ તુ રથસ્થં તં પર્યવર્તત તદ્ બલમ્। રક્ષસાં ભીમવેગાનાં લક્ષ્મણેન યુયુત્સતામ્
જેમજ તે રથ પર ઊભેલો દેખાયો, રાક્ષસોની એ સેનાએ, જે લક્ષ્મણ સાથે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક અને તીવ્ર હતી, પછડાટ ખાઈ પાછી વળી.
તસ્મિંસ્તુ કાલે હનુમાનરુજત્ સ દુરાસદમ્। ધરણીધરસંકાશો મહાવૃક્ષમરિંદમઃ
એ સમયે પવનપુત્ર હનુમાન, દુર્લઘ્ય અને પહાડ સમાન, દુશ્મનોને દમન કરનાર, એક મોટું વૃક્ષ ઉપાડી લીધું.
સ રાક્ષસાનાં તત્ સૈન્યં કાલાગ્નિરિવ નિર્દહન્। ચકાર બહુભિર્વૃક્ષૈર્નિઃસંજ્ઞં યુધિ વાનરઃ
એ વાનરે, જાણે વિનાશકાળની અગ્નિ હોય તેમ, યુદ્ધમાં અનેક વૃક્ષોથી રાક્ષસોની સેના પર આંચકો કર્યો અને તેમને અચેત કરી દીધા.
વિધ્વંસયન્તં તરસા દૃષ્ટ્વૈવ પવનાત્મજમ્। રાક્ષસાનાં સહસ્રાણિ હનૂમન્તમવાકિરન્
પવનપુત્ર હનુમાનને ઝડપથી વિનાશ કરતા જોઈ, હજારો રાક્ષસોએ તેના પર શસ્ત્રવર્ષા કરી.
શિતશૂલધરાઃ શૂલૈરસિભિશ્ચાસિપાણયઃ। શક્તિહસ્તાશ્ચ શક્તીભિઃ પટ્ટિશૈઃ પટ્ટિશાયુધાઃ
કેટલાંક તીક્ષ્ણ ભાલા ધારણ કરનારા ભાલાથી, તલવારવાળા તલવારથી, શક્તિવાળા શક્તિથી અને પટ્ટિશવાળા પટ્ટિશથી હુમલો કરવા લાગ્યા.
પરિઘૈશ્ચ ગદાભિશ્ચ કુન્તૈશ્ચ શુભદર્શનૈઃ। શતશશ્ચ શતઘ્નીભિરાયસૈરપિ મુદ્ગરૈઃ
અને લોખંડની ગદા, ગદા, સુંદર ભાલા, સૈંકડો શતઘ્ની અને લોખંડના મુગદરોથી પણ હુમલો કર્યો.
ઘોરૈઃ પરશુભિશ્ચૈવ ભિન્દિપાલૈશ્ચ રાક્ષસાઃ। મુષ્ટિભિર્વજ્રકલ્પૈશ્ચ તલૈરશનિસંનિભૈઃ
ભયાનક કુહાડા અને ભારે ગદા, વીજળી જેવી મુઠ્ઠીઓ અને વીજળી સમાન તાડીઓથી રાક્ષસોએ હુમલો કર્યો.
અભિજઘ્નુઃ સમાસાદ્ય સમન્તાત્ પર્વતોપમમ્। તેષામપિ ચ સંક્રુદ્ધશ્ચકાર કદનં મહત્
પહાડ સમાન હનુમાનને ચારેય બાજુથી ઘેરીને રાક્ષસોએ હુમલો કર્યો, પણ એ ગુસ્સે ભરાઈને તેમનો ભારે સંહાર કર્યો.
સ દદર્શ કપિશ્રેષ્ઠમચલોપમમિન્દ્રજિત્। સૂદમાનમસંત્રસ્તમમિત્રાન્ પવનાત્મજમ્
ઇન્દ્રજિતે એ પહાડ સમાન, દુશ્મનોને વિનાશ કરતો, નિર્ભય અને અડગ પવનપુત્ર હનુમાનને જોયો.
સ સારથિમુવાચેદં યાહિ યત્રૈષ વાનરઃ। ક્ષયમેવ હિ નઃ કુર્યાદ્ રાક્ષસાનામુપેક્ષિતઃ
તેણે પોતાના રથચાલકને કહ્યું: 'જ્યાં એ વાનર છે ત્યાં લઈ જા; જો તેને અવગણવામાં આવશે તો એ ચોક્કસ રાક્ષસોનો વિનાશ લાવશે.'
ઇત્યુક્તઃ સારથિસ્તેન યયૌ યત્ર સ મારુતિઃ। વહન્ પરમદુર્ધર્ષં સ્થિતમિન્દ્રજિતં રથે
એ રીતે કહ્યાના પછી, રથચાલકે અત્યંત ભયંકર અને અપરાજય ઇન્દ્રજિતને લઈને હનુમાન જ્યાં હતો ત્યાં રથ હાંક્યો.
સોઽભ્યુપેત્ય શરાન્ ખડ્ગાન્ પટ્ટિશાંશ્ચ પરશ્વધાન્। અભ્યવર્ષત દુર્ધર્ષઃ કપિમૂર્ધનિ રાક્ષસઃ
પછી એ ભયંકર રાક્ષસે નજીક આવીને વાનરના માથા પર બાણ, તલવાર, પટ્ટિશ અને કુહાડા વરસાવ્યા.
તાનિ શસ્ત્રાણિ ઘોરાણિ પ્રતિગૃહ્ય સ મારુતિઃ। રોષેણ મહતાવિષ્ટો વાક્યં ચેદમુવાચ હ
હનુમાનજી એ ભયાનક શસ્ત્રો પકડીને, ભારે રોષથી કહ્યું:
યુધ્યસ્વ યદિ શૂરોઽસિ રાવણાત્મજ દુર્મતે। વાયુપુત્રં સમાસાદ્ય ન જીવન્ પ્રતિયાસ્યસિ
રાવણપુત્ર, જો તું સાચો વીર હોય તો લડ, દુષ્ટ ચિત્તવાળો! પવનપુત્રને મળ્યા પછી જીવતો પાછો નહીં ફરશે.
બાહુભ્યાં સમ્પ્રયુધ્યસ્વ યદિ મે દ્વન્દ્વમાહવે। વેગં સહસ્વ દુર્બુદ્ધે તતસ્ત્વં રક્ષસાં વરઃ
જો તને એકલવાય યુદ્ધ કરવું હોય તો, મારા સાથે હાથમાં હાથ નાખી લડ. અરે મૂર્ખ, જો મારું જોર સહન કરી શકે તો જ તું રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ કહેવાશે.
હનૂમન્તં જિઘાંસન્તં સમુદ્યતશરાસનમ્। રાવણાત્મજમાચષ્ટે લક્ષ્મણાય વિભીષણઃ
હનુમાનજીને મારવા માટે ધનુષ્ય તાણીને ઊભેલા રાવણપુત્રને જોઈને, વિભીષણે લક્ષ્મણજીને કહ્યું:
યઃ સ વાસવનિર્જેતા રાવણસ્યાત્મસમ્ભવઃ। સ એષ રથમાસ્થાય હનૂમન્તં જિઘાંસતિ
જે રાવણનો પોતાનો પુત્ર છે અને જેણે ઇન્દ્રને પણ હરાવ્યો હતો, એ જ હવે રથ પર ચડીને હનુમાનજીને મારવા માટે આવી રહ્યો છે.
તમપ્રતિમસંસ્થાનૈઃ શરૈઃ શત્રુનિવારણૈઃ। જીવિતાન્તકરૈર્ઘોરૈઃ સૌમિત્રે રાવણિં જહિ
હે સોમિત્ર, તારા અનન્ય અને શત્રુઓને હરાવનારા, જીવનહરણ કરનારા ભયાનક બાણોથી રાવણપુત્રને માર.
ઇત્યેવમુક્તસ્તુ તદા મહાત્મા વિભીષણેનારિવિભીષણેન। દદર્શ તં પર્વતસંનિકાશં રથસ્થિતં ભીમબલં દુરાસદમ્
આ રીતે મહાન વિભીષણ, જે દુશ્મનોનો વિનાશક છે, એના વચન સાંભળી લક્ષ્મણજી એ પર્વત જેવો, ભયાનક બળવાન અને રથ પર ઊભેલો યોદ્ધા જોયો.
thumb|સપ્તાશીતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે સપ્તાશીતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળો, શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો સત્તેરમો સર્ગ.
એવમુક્ત્વા તુ સૌમિત્રિં જાતહર્ષો વિભીષણઃ। ધનુષ્પાણિં તમાદાય ત્વરમાણો જગામ સઃ
આ રીતે સોમિત્રિને કહી, આનંદથી ભરાયેલા વિભીષણએ ધનુષ્ય હાથમાં લઈ ઝડપથી આગળ વધ્યા.
અવિદૂરં તતો ગત્વા પ્રવિશ્ય તુ મહદ્ વનમ્। અદર્શયત તત્કર્મ લક્ષ્મણાય વિભીષણઃ
થોડું દૂર જઈને, મોટા જંગલમાં પ્રવેશી, વિભીષણે લક્ષ્મણજીને એ કાર્ય બતાવ્યું.
નીલજીમૂતસંકાશં ન્યગ્રોધં ભીમદર્શનમ્। તેજસ્વી રાવણભ્રાતા લક્ષ્મણાય ન્યવેદયત્
રાવણના તેજસ્વી ભાઈએ લક્ષ્મણજીને વરસાદના મેઘ જેવો કાળો અને ભયાનક વટવૃક્ષ બતાવ્યો.
ઇહોપહારં ભૂતાનાં બલવાન્ રાવણાત્મજઃ। ઉપહૃત્ય તતઃ પશ્ચાત્ સંગ્રામમભિવર્તતે
અહીં રાવણપુત્રે શક્તિશાળી ભુતોને બલિ આપ્યો છે; પછી એ યુદ્ધ માટે આગળ વધે છે.
અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાં તતો ભવતિ રાક્ષસઃ। નિહન્તિ સમરે શત્રૂન્ બધ્નાતિ ચ શરોત્તમૈઃ
પછી એ રાક્ષસ બધાને અદૃશ્ય થઈ જાય છે, યુદ્ધમાં શત્રુઓને મારે છે અને શ્રેષ્ઠ બાણોથી તેમને બાંધે છે.
તમપ્રવિષ્ટં ન્યગ્રોધં બલિનં રાવણાત્મજમ્। વિધ્વંસય શરૈર્દીપ્તૈઃ સરથં સાશ્વસારથિમ્
જે રાવણપુત્ર એ વટવૃક્ષમાં પ્રવેશી ગયો છે, એના રથ, ઘોડા અને સારથી સહિત તેને તેજસ્વી બાણોથી નાશ કરી નાખ.
તથેત્યુક્ત્વા મહાતેજાઃ સૌમિત્રિર્મિત્રનન્દનઃ। બભૂવાવસ્થિતસ્તત્ર ચિત્રં વિસ્ફારયન્ ધનુઃ
'જેમ તું કહ્યો તેમ,' કહીને, મિત્રોને આનંદ આપનાર તેજસ્વી સોમિત્રિ ત્યાં સ્થિર ઊભા રહી ધનુષ્ય તાણવા લાગ્યા.
સ રથેનાગ્નિવર્ણેન બલવાન્ રાવણાત્મજઃ। ઇન્દ્રજિત્ કવચી ખડ્ગી સધ્વજઃ પ્રત્યદૃશ્યત
પછી રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિત, બળવાન, કવચ ધારણ કરેલો, હાથમાં તલવાર અને ધ્વજાવાળો, અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવતો રથ લઈને દેખાયો.
તમુવાચ મહાતેજાઃ પૌલસ્ત્યમપરાજિતમ્। સમાહ્વયે ત્વાં સમરે સમ્યગ્ યુદ્ધં પ્રયચ્છ મે
પછી તેજસ્વી લક્ષ્મણએ પુલસ્ત્યકુળના અજેયને કહ્યું: 'હું તને યુદ્ધ માટે આમંત્રિત કરું છું, અહીં સાચું યુદ્ધ આપ.'