વિભીષણવચઃ શ્રુત્વા લક્ષ્મણઃ શુભલક્ષણઃ। વવર્ષ શરવર્ષેણ રાક્ષસેન્દ્રસુતં પ્રતિ
વિભીષણની વાત સાંભળી લક્ષ્મણ શુભ લક્ષણો ધરાવતો, રાક્ષસરાજાના પુત્ર પર બાણોની વરસાદ વરસાવતો ગયો.
ઋક્ષાઃ શાખામૃગાશ્ચૈવ દ્રુમપ્રવરયોધિનઃ। અભ્યધાવન્ત સહિતાસ્તદનીકમવસ્થિતમ્
ભાલુઓ અને વૃક્ષોથી યુદ્ધ કરનારા વાનરો મળીને એ સજ્જ થયેલી સેના પર તૂટી પડ્યા.
રાક્ષસાશ્ચ શિતૈર્બાણૈરસિભિઃ શક્તિતોમરૈઃ। અભ્યવર્તન્ત સમરે કપિસૈન્યજિઘાંસવઃ
રાક્ષસો પણ તીક્ષ્ણ બાણો, તલવાર, શક્તિ અને તોમરો લઈને વાનરસેનાને મારવા યુદ્ધમાં આગળ વધ્યા.
સ સમ્પ્રહારસ્તુમુલઃ સંજજ્ઞે કપિરક્ષસામ્। શબ્દેન મહતા લઙ્કાં નાદયન્ વૈ સમન્તતઃ
પછી વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે ભયંકર અથડામણ થઈ, જેનો મોટો અવાજ આખી લંકામાં ગૂંજી ઉઠ્યો.
શસ્ત્રૈશ્ચ વિવિધાકારૈઃ શિતૈર્બાણૈશ્ચ પાદપૈઃ। ઉદ્યતૈર્ગિરિશૃઙ્ગૈશ્ચ ઘોરૈરાકાશમાવૃતમ્
વિવિધ પ્રકારના શસ્ત્રો, તીક્ષ્ણ બાણો, વૃક્ષો અને ભયાનક પર્વતશૃંગો આકાશમાં ઉડતા દેખાયા.
રાક્ષસા વાનરેન્દ્રેષુ વિકૃતાનનબાહવઃ। નિવેશયન્તઃ શસ્ત્રાણિ ચક્રુસ્તે સુમહદ્ભયમ્
રાક્ષસોએ પોતાના વિકૃત ચહેરા અને હાથોથી વાનરમુખ્યો પર શસ્ત્રો વરસાવ્યા અને ભારે ભય ફેલાવ્યો.
તથૈવ સકલૈર્વૃક્ષૈર્ગિરિશૃઙ્ગૈશ્ચ વાનરાઃ। અભિજઘ્નુર્નિજઘ્નુશ્ચ સમરે સર્વરાક્ષસાન્
એ જ રીતે વાનરોએ દરેક પ્રકારના વૃક્ષો અને પહાડોના શિખરો લઈને યુદ્ધમાં બધા રાક્ષસોને માર્યા અને પછાડ્યા.
ઋક્ષવાનરમુખ્યૈશ્ચ મહાકાયૈર્મહાબલૈઃ। રક્ષસાં યુધ્યમાનાનાં મહદ્ભયમજાયત
મોટા શરીર અને બલવાન ઋક્ષ અને વાનરમુખ્યોની લડાઈથી રાક્ષસોમાં ભારે ભય ફેલાયો.
સ્વમનીકં વિષણ્ણં તુ શ્રુત્વા શત્રુભિરર્દિતમ્। ઉદતિષ્ઠત દુર્ધર્ષઃ સ કર્મણ્યનનુષ્ઠિતે
જ્યારે તેણે પોતાના સૈન્યને દુશ્મનોના હુમલાથી હેરાન અને નિરાશ સાંભળ્યું, ત્યારે એ ભયંકર યોદ્ધા, હજી પોતાનું કાર્ય અધૂરૂં હતું છતાં, ઊભો થયો.
વૃક્ષાન્ધકારાન્નિર્ગત્ય જાતક્રોધઃ સ રાવણિઃ। આરુરોહ રથં સજ્જં પૂર્વયુક્તં સુસંયતમ્
પહાડ જેવા વૃક્ષોના અંધકારમાંથી ગુસ્સે ભરાઈને રાવણપુત્ર બહાર આવ્યો અને તૈયાર અને સંયમિત રથ પર ચઢ્યો.
સ ભીમકાર્મુકશરઃ કૃષ્ણાઞ્જનચયોપમઃ। રક્તાસ્યનયનો ભીમો બભૌ મૃત્યુરિવાન્તકઃ
ભયાનક ધનુષ્ય અને કાળાં મલમલ જેવા તીક્ષ્ણ બાણો ધરાવતો, લાલ મોઢું અને લાલ આંખો ધરાવતો, એ ભયાનક એવો લાગતો કે જાણે મૃત્યુ સ્વયં ઊભો હોય.
દૃષ્ટ્વૈવ તુ રથસ્થં તં પર્યવર્તત તદ્ બલમ્। રક્ષસાં ભીમવેગાનાં લક્ષ્મણેન યુયુત્સતામ્
જેમજ તે રથ પર ઊભેલો દેખાયો, રાક્ષસોની એ સેનાએ, જે લક્ષ્મણ સાથે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક અને તીવ્ર હતી, પછડાટ ખાઈ પાછી વળી.
તસ્મિંસ્તુ કાલે હનુમાનરુજત્ સ દુરાસદમ્। ધરણીધરસંકાશો મહાવૃક્ષમરિંદમઃ
એ સમયે પવનપુત્ર હનુમાન, દુર્લઘ્ય અને પહાડ સમાન, દુશ્મનોને દમન કરનાર, એક મોટું વૃક્ષ ઉપાડી લીધું.
સ રાક્ષસાનાં તત્ સૈન્યં કાલાગ્નિરિવ નિર્દહન્। ચકાર બહુભિર્વૃક્ષૈર્નિઃસંજ્ઞં યુધિ વાનરઃ
એ વાનરે, જાણે વિનાશકાળની અગ્નિ હોય તેમ, યુદ્ધમાં અનેક વૃક્ષોથી રાક્ષસોની સેના પર આંચકો કર્યો અને તેમને અચેત કરી દીધા.
વિધ્વંસયન્તં તરસા દૃષ્ટ્વૈવ પવનાત્મજમ્। રાક્ષસાનાં સહસ્રાણિ હનૂમન્તમવાકિરન્
પવનપુત્ર હનુમાનને ઝડપથી વિનાશ કરતા જોઈ, હજારો રાક્ષસોએ તેના પર શસ્ત્રવર્ષા કરી.
શિતશૂલધરાઃ શૂલૈરસિભિશ્ચાસિપાણયઃ। શક્તિહસ્તાશ્ચ શક્તીભિઃ પટ્ટિશૈઃ પટ્ટિશાયુધાઃ
કેટલાંક તીક્ષ્ણ ભાલા ધારણ કરનારા ભાલાથી, તલવારવાળા તલવારથી, શક્તિવાળા શક્તિથી અને પટ્ટિશવાળા પટ્ટિશથી હુમલો કરવા લાગ્યા.
પરિઘૈશ્ચ ગદાભિશ્ચ કુન્તૈશ્ચ શુભદર્શનૈઃ। શતશશ્ચ શતઘ્નીભિરાયસૈરપિ મુદ્ગરૈઃ
અને લોખંડની ગદા, ગદા, સુંદર ભાલા, સૈંકડો શતઘ્ની અને લોખંડના મુગદરોથી પણ હુમલો કર્યો.
ઘોરૈઃ પરશુભિશ્ચૈવ ભિન્દિપાલૈશ્ચ રાક્ષસાઃ। મુષ્ટિભિર્વજ્રકલ્પૈશ્ચ તલૈરશનિસંનિભૈઃ
ભયાનક કુહાડા અને ભારે ગદા, વીજળી જેવી મુઠ્ઠીઓ અને વીજળી સમાન તાડીઓથી રાક્ષસોએ હુમલો કર્યો.
અભિજઘ્નુઃ સમાસાદ્ય સમન્તાત્ પર્વતોપમમ્। તેષામપિ ચ સંક્રુદ્ધશ્ચકાર કદનં મહત્
પહાડ સમાન હનુમાનને ચારેય બાજુથી ઘેરીને રાક્ષસોએ હુમલો કર્યો, પણ એ ગુસ્સે ભરાઈને તેમનો ભારે સંહાર કર્યો.
સ દદર્શ કપિશ્રેષ્ઠમચલોપમમિન્દ્રજિત્। સૂદમાનમસંત્રસ્તમમિત્રાન્ પવનાત્મજમ્
ઇન્દ્રજિતે એ પહાડ સમાન, દુશ્મનોને વિનાશ કરતો, નિર્ભય અને અડગ પવનપુત્ર હનુમાનને જોયો.
સ સારથિમુવાચેદં યાહિ યત્રૈષ વાનરઃ। ક્ષયમેવ હિ નઃ કુર્યાદ્ રાક્ષસાનામુપેક્ષિતઃ
તેણે પોતાના રથચાલકને કહ્યું: 'જ્યાં એ વાનર છે ત્યાં લઈ જા; જો તેને અવગણવામાં આવશે તો એ ચોક્કસ રાક્ષસોનો વિનાશ લાવશે.'
ઇત્યુક્તઃ સારથિસ્તેન યયૌ યત્ર સ મારુતિઃ। વહન્ પરમદુર્ધર્ષં સ્થિતમિન્દ્રજિતં રથે
એ રીતે કહ્યાના પછી, રથચાલકે અત્યંત ભયંકર અને અપરાજય ઇન્દ્રજિતને લઈને હનુમાન જ્યાં હતો ત્યાં રથ હાંક્યો.
સોઽભ્યુપેત્ય શરાન્ ખડ્ગાન્ પટ્ટિશાંશ્ચ પરશ્વધાન્। અભ્યવર્ષત દુર્ધર્ષઃ કપિમૂર્ધનિ રાક્ષસઃ
પછી એ ભયંકર રાક્ષસે નજીક આવીને વાનરના માથા પર બાણ, તલવાર, પટ્ટિશ અને કુહાડા વરસાવ્યા.
તાનિ શસ્ત્રાણિ ઘોરાણિ પ્રતિગૃહ્ય સ મારુતિઃ। રોષેણ મહતાવિષ્ટો વાક્યં ચેદમુવાચ હ
હનુમાનજી એ ભયાનક શસ્ત્રો પકડીને, ભારે રોષથી કહ્યું:
યુધ્યસ્વ યદિ શૂરોઽસિ રાવણાત્મજ દુર્મતે। વાયુપુત્રં સમાસાદ્ય ન જીવન્ પ્રતિયાસ્યસિ
રાવણપુત્ર, જો તું સાચો વીર હોય તો લડ, દુષ્ટ ચિત્તવાળો! પવનપુત્રને મળ્યા પછી જીવતો પાછો નહીં ફરશે.
બાહુભ્યાં સમ્પ્રયુધ્યસ્વ યદિ મે દ્વન્દ્વમાહવે। વેગં સહસ્વ દુર્બુદ્ધે તતસ્ત્વં રક્ષસાં વરઃ
જો તને એકલવાય યુદ્ધ કરવું હોય તો, મારા સાથે હાથમાં હાથ નાખી લડ. અરે મૂર્ખ, જો મારું જોર સહન કરી શકે તો જ તું રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ કહેવાશે.
હનૂમન્તં જિઘાંસન્તં સમુદ્યતશરાસનમ્। રાવણાત્મજમાચષ્ટે લક્ષ્મણાય વિભીષણઃ
હનુમાનજીને મારવા માટે ધનુષ્ય તાણીને ઊભેલા રાવણપુત્રને જોઈને, વિભીષણે લક્ષ્મણજીને કહ્યું:
યઃ સ વાસવનિર્જેતા રાવણસ્યાત્મસમ્ભવઃ। સ એષ રથમાસ્થાય હનૂમન્તં જિઘાંસતિ
જે રાવણનો પોતાનો પુત્ર છે અને જેણે ઇન્દ્રને પણ હરાવ્યો હતો, એ જ હવે રથ પર ચડીને હનુમાનજીને મારવા માટે આવી રહ્યો છે.
તમપ્રતિમસંસ્થાનૈઃ શરૈઃ શત્રુનિવારણૈઃ। જીવિતાન્તકરૈર્ઘોરૈઃ સૌમિત્રે રાવણિં જહિ
હે સોમિત્ર, તારા અનન્ય અને શત્રુઓને હરાવનારા, જીવનહરણ કરનારા ભયાનક બાણોથી રાવણપુત્રને માર.
ઇત્યેવમુક્તસ્તુ તદા મહાત્મા વિભીષણેનારિવિભીષણેન। દદર્શ તં પર્વતસંનિકાશં રથસ્થિતં ભીમબલં દુરાસદમ્
આ રીતે મહાન વિભીષણ, જે દુશ્મનોનો વિનાશક છે, એના વચન સાંભળી લક્ષ્મણજી એ પર્વત જેવો, ભયાનક બળવાન અને રથ પર ઊભેલો યોદ્ધા જોયો.