સ એષ કિલ સૈન્યેન પ્રાપ્તઃ કિલ નિકુમ્ભિલામ્। યદ્યુત્તિષ્ઠેત્ કૃતં કર્મ હતાન્ સર્વાંશ્ચ વિદ્ધિ નઃ
એ વીર હવે પોતાની સેના સાથે નિકુંભિલા પહોંચ્યો છે એવું કહેવાય છે; જો એ પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરી લે તો સમજજો કે આપણે બધા મરી ગયા જ સમજો.
નિકુમ્ભિલામસમ્પ્રાપ્તમકૃતાગ્નિં ચ યો રિપુઃ। ત્વામાતતાયિનં હન્યાદિન્દ્રશત્રો સ તે વધઃ
જો દુશ્મન હજી નિકુંભિલા પહોંચ્યો નથી અને અગ્નિહોમ પણ કર્યો નથી, એ સમયે, ઇન્દ્રશત્રુ, તું તેને મારી નાખે તો એ જ તેની સાચી મૃત્યુ ગણાશે.
વરો દત્તો મહાબાહો સર્વલોકેશ્વરેણ વૈ। ઇત્યેવં વિહિતો રાજન્ વધસ્તસ્યૈષ ધીમતઃ
મહાબાહુ, સર્વલોકના સ્વામી દ્વારા એ વરદાન મળ્યું છે; રાજા, એ વિદ્વાનની મૃત્યુ માટે આ જ રીત નિર્ધારિત છે.
વધાયેન્દ્રજિતો રામ સંદિશસ્વ મહાબલમ્। હતે તસ્મિન્ હતં વિદ્ધિ રાવણં સસુહૃદ્ગણમ્
રામ, ઇન્દ્રજિતના વિનાશ માટે મહાબળવાન સેના ને મોકલ; એ મરશે તો રાવણ અને તેના બધા મિત્રો પણ મરી જશે એવું જાણ.
વિભીષણવચઃ શ્રુત્વા રામો વાક્યમથાબ્રવીત્। જાનામિ તસ્ય રૌદ્રસ્ય માયાં સત્યપરાક્રમ
વિભીષણના વચન સાંભળી રામે કહ્યું: હું એ ભયાનકના માયા અને સાચા પરાક્રમને સારી રીતે જાણું છું.
સ હિ બ્રહ્માસ્ત્રવિત્ પ્રાજ્ઞો મહામાયો મહાબલઃ। કરોત્યસંજ્ઞાન્ સંગ્રામે દેવાન્ સવરુણાનપિ
એ બ્રહ્માસ્ત્રનો જાણકાર, બુદ્ધિશાળી, મહામાયાવાન અને મહાબળવાન છે; યુદ્ધમાં એ દેવતાઓને પણ બેભાન કરી દે છે.
તસ્યાન્તરિક્ષે ચરતઃ સરથસ્ય મહાયશઃ। ન ગતિર્જ્ઞાયતે વીર સૂર્યસ્યેવાભ્રસમ્પ્લવે
એ જ્યારે રથમાં આકાશમાં ફરતો હોય છે, ત્યારે, મહાપ્રસિદ્ધ વીર, તેની ચાલ કોઈ જાણી શકતું નથી, જેમ વાદળમાં છુપાયેલો સૂર્ય દેખાતો નથી.
રાઘવસ્તુ રિપોર્જ્ઞાત્વા માયાવીર્યં દુરાત્મનઃ। લક્ષ્મણં કીર્તિસમ્પન્નમિદં વચનમબ્રવીત્
રાઘવએ દુશ્મનના માયા અને બળને જાણી, પુણ્યપ્રસિદ્ધ લક્ષ્મણને આ વચન કહ્યું.
યદ્ વાનરેન્દ્રસ્ય બલં તેન સર્વેણ સંવૃતઃ। હનૂમત્પ્રમુખૈશ્ચૈવ યૂથપૈઃ સહ લક્ષ્મણ
લક્ષ્મણ, વાનરરાજાની આખી સેના અને હનુમાન સહિતના યુથપતિઓ સાથે તું આગળ વધ.
જામ્બવેનર્ક્ષપતિના સહ સૈન્યેન સંવૃતઃ। જહિ તં રાક્ષસસુતં માયાબલસમન્વિતમ્
જાંબવાન, રીંછોના રાજા, અને આખી સેના સાથે ઘેરાઈને, એ માયા અને બળથી ભરેલા રાક્ષસપુત્રને મારી નાખ.
અયં ત્વાં સચિવૈઃ સાર્ધં મહાત્મા રજનીચરઃ। અભિજ્ઞસ્તસ્ય માયાનાં પૃષ્ઠતોઽનુગમિષ્યતિ
આ મહાત્મા રાત્રિચાર વિભીષણ, જે તેની માયા જાણે છે, પોતાના મંત્રીઓ સાથે તારા પાછળથી આવશે.
રાઘવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા લક્ષ્મણઃ સવિભીષણઃ। જગ્રાહ કાર્મુકશ્રેષ્ઠમન્યદ્ ભીમપરાક્રમઃ
રાઘવના વચન સાંભળી, ભયાનક પરાક્રમી લક્ષ્મણ અને વિભીષણએ બીજું ઉત્તમ ધનુષ ધારણ કર્યું.
સંનદ્ધઃ કવચી ખડ્ગી સશરી વામચાપભૃત્। રામપાદાવુપસ્પૃશ્ય હૃષ્ટઃ સૌમિત્રિરબ્રવીત્
કવચ પહેરી, તલવાર સાથે, પીઠ પર તૂણીર અને ડાબા હાથમાં ધનુષ લઈને, હર્ષિત સૌમિત્રિએ રામના પગે વંદન કરી કહ્યું.
અદ્ય મત્કાર્મુકોન્મુક્તાઃ શરા નિર્ભિદ્ય રાવણિમ્। લઙ્કામભિપતિષ્યન્તિ હંસાઃ પુષ્કરિણીમિવ
આજે મારા ધનુષમાંથી છૂટેલા તીરો રાવણપુત્રને છિદી લેશે અને હંસ જેમ કમળતળાવમાં ઉતરે તેમ લંકા પર વરસશે.
અદ્યૈવ તસ્ય રૌદ્રસ્ય શરીરં મામકાઃ શરાઃ। વિધમિષ્યન્તિ ભિત્ત્વા તં મહાચાપગુણચ્યુતાઃ
આજ જ, મારા મહાધનુષના તાંતણેથી છૂટેલા તીરો એ ભયાનકના શરીરમાં ઘૂસી તેને નાશ કરશે.
એવમુક્ત્વા તુ વચનં દ્યુતિમાન્ ભ્રાતુરગ્રતઃ। સ રાવણિવધાકાંક્ષી લક્ષ્મણસ્ત્વરિતં યયૌ
આવું કહી, તેજસ્વી લક્ષ્મણ, રાવણપુત્રને મારવાની ઇચ્છાથી, પોતાના ભાઈની સામે ઝડપથી આગળ વધ્યો.
સોઽભિવાદ્ય ગુરોઃ પાદૌ કૃત્વા ચાપિ પ્રદક્ષિણમ્। નિકુમ્ભિલામભિયયૌ ચૈત્યં રાવણિપાલિતમ્
ગુરુના પગે વંદન કરી અને તેમની પરિક્રમા કરીને, તે નિકુંભિલા તરફ ગયો, જ્યાં રાવણપુત્રે ચૈત્યનું રક્ષણ કર્યું હતું.
વિભીષણેન સહિતો રાજપુત્રઃ પ્રતાપવાન્। કૃતસ્વસ્ત્યયનો ભ્રાત્રા લક્ષ્મણસ્ત્વરિતો યયૌ
વિભીષણ સાથે પરાક્રમી રાજકુમાર લક્ષ્મણ ભાઈના આશીર્વાદ લઈને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
વાનરાણાં સહસ્રૈસ્તુ હનૂમાન્ બહુભિર્વૃતઃ। વિભીષણશ્ચ સામાત્યો લક્ષ્મણં ત્વરિતં યયૌ
હનુમાનની આગેવાનીમાં હજારો વાનરો સાથે અને વિભીષણ તથા તેના મંત્રીઓ સાથે લક્ષ્મણ ઝડપથી આગળ વધ્યો.
મહતા હરિસૈન્યેન સવેગમભિસંવૃતઃ। ઋક્ષરાજબલં ચૈવ દદર્શ પથિ વિષ્ઠિતમ્
મોટા વાનરસેનાથી ઘેરાયેલો લક્ષ્મણે રસ્તામાં ભલભલાં ભાલુરાજાની સેના ઉભેલી જોઈ.
સ ગત્વા દૂરમધ્વાનં સૌમિત્રિર્મિત્રનન્દનઃ। રાક્ષસેન્દ્રબલં દૂરાદપશ્યદ્ વ્યૂહમાશ્રિતમ્
મિત્રોને આનંદ આપનાર સૌમિત્રિ લક્ષ્મણે લાંબો રસ્તો કાપીને દૂરથી રાક્ષસરાજાની સજ્જ થયેલી સેના જોઈ.
સ સમ્પ્રાપ્ય ધનુષ્પાણિર્માયાયોગમરિંદમઃ। તસ્થૌ બ્રહ્મવિધાનેન વિજેતું રઘુનન્દનઃ
ત્યાં પહોંચીને દુશ્મનોને હરાવનાર રઘુનંદન ધનુષ હાથમાં લઈને બ્રહ્માના નિયમ પ્રમાણે વિજય માટે ઉભો રહ્યો.
વિભીષણેન સહિતો રાજપુત્રઃ પ્રતાપવાન્। અઙ્ગદેન ચ વીરેણ તથાનિલસુતેન ચ
વિભીષણ, પરાક્રમી અંગદ અને પવનપુત્ર હનુમાન સાથે રાજકુમાર મજબૂતીથી ઊભો રહ્યો.
વિવિધમમલશસ્ત્રભાસ્વરં તદ્ ધ્વજગહનં ગહનં મહારથૈશ્ચ। પ્રતિભયતમમપ્રમેયવેગં તિમિરમિવ દ્વિષતાં બલં વિવેશ
વિવિધ નિર્મળ શસ્ત્રોથી તેજસ્વી અને ધ્વજોથી ઘેરાયેલી, મહારથીઓથી ભરેલી, દુશ્મનો માટે ભયજનક અને અપરિમિત ઝડપવાળી એ ઘનઘોર સેના વચ્ચે લક્ષ્મણ પ્રવેશ્યો.
thumb|ષડશીતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ષડશીતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો છયાશીમો સર્ગ અહીં વાંચવામાં આવે છે.
અથ તસ્યામવસ્થાયાં લક્ષ્મણં રાવણાનુજઃ। પરેષામહિતં વાક્યમર્થસાધકમબ્રવીત્
એ સમયે રાવણના નાના ભાઈએ લક્ષ્મણને દુશ્મન માટે લાભદાયક અને કારગર એવી વાત કરી.
યદેતદ્ રાક્ષસાનીકં મેઘશ્યામં વિલોક્યતે। એતદાયોધ્યતાં શીઘ્રં કપિભિશ્ચ શિલાયુધૈઃ
આ કાળી મેઘ જેવી રાક્ષસોની સેના જોઈને વાનરોને પથ્થરનાં શસ્ત્રોથી ઝડપથી હુમલો કરવા દો.
તસ્યાનીકસ્ય મહતો ભેદને યત લક્ષ્મણ। રાક્ષસેન્દ્રસુતોઽપ્યત્ર ભિન્ને દૃશ્યો ભવિષ્યતિ
લક્ષ્મણ, જ્યારે તું આ મોટી સેના તોડી નાખીશ, ત્યારે રાક્ષસરાજાનો દીકરો પણ અહીં દેખાશે.
સ ત્વમિન્દ્રાશનિપ્રખ્યૈઃ શરૈરવકિરન્ પરાન્। અભિદ્રવાશુ યાવદ્ વૈ નૈતત્ કર્મ સમાપ્યતે
તેથી તું ઇન્દ્રના વીજળી જેવા બાણોથી દુશ્મનો પર વરસાવ અને ઝડપથી ચઢાઈ કરી, જેથી કામ અધૂરું ન રહે.
જહિ વીર દુરાત્માનં માયાપરમધાર્મિકમ્। રાવણિં ક્રૂરકર્માણં સર્વલોકભયાવહમ્
વીર, એ દુષ્ટ, માયાવાળું, અધર્મી, રાવણપુત્ર, ક્રૂર કર્મો કરનાર અને સર્વલોકમાં ભય ફેલાવનારને માર.