તાં દૃષ્ટ્વા ચારુસર્વાઙ્ગીં રામસ્ય મહિષીં પ્રિયામ્। અબ્રવીત્ પરુષં વાક્યં ક્રોધાદ્ રક્ષોધિપાત્મજમ્
સૌ અંગે સુંદર અને રામપ્રિય રાણીને જોઈ, હનુમાને રાક્ષસરાજપુત્રને ગુસ્સામાં કઠોર વચન કહ્યાં.
દુરાત્મન્નાત્મનાશાય કેશપક્ષે પરામૃશઃ। બ્રહ્મર્ષીણાં કુલે જાતો રાક્ષસીં યોનિમાશ્રિતઃ
અરે દુષ્ટ, તું પોતાનો નાશ કરવા માટે સીતાના વાળ પકડી રહ્યો છે; બ્રહ્મર્ષિ કુળમાં જન્મી પણ રાક્ષસી સ્વભાવ અપનાવ્યો છે.
ધિક્ ત્વાં પાપસમાચારં યસ્ય તે મતિરીદૃશી। નૃશંસાનાર્ય દુર્વૃત્ત ક્ષુદ્ર પાપપરાક્રમ। અનાર્યસ્યેદૃશં કર્મ ઘૃણા તે નાસ્તિ નિર્ઘૃણ
અરે પાપી, તારી બુદ્ધિ કેટલી ખોટી છે! ક્રૂર, અધમ, દુશ્ચરિત્ર અને પાપી, તારા જેવા અનારીને આવું કર્મ જ શોભે છે; તને તો ذرાય દયા નથી.
ચ્યુતા ગૃહાચ્ચ રાજ્યાચ્ચ રામહસ્તાચ્ચ મૈથિલી। કિં તવૈષાપરાદ્ધા હિ યદેનાં હંસિ નિર્દય
મૈથિલી તો ઘર, રાજ્ય અને રામના હાથમાંથી દૂર કરી દેવાઈ છે; એનો શું દોષ છે કે તું એને નિર્દયતાથી મારવા ઊભો છે?
સીતાં હત્વા તુ ન ચિરં જીવિષ્યસિ કથંચન। વધાર્હ કર્મણા તેન મમ હસ્તગતો હ્યસિ
તુ સીતા ને મારીશ, તો તારો જીવ બહુ લાંબો નહીં રહે; આવું પાપી કામ કરીને તું હવે મારા હાથમાં આવી ગયો છે.
યે ચ સ્ત્રીઘાતિનાં લોકા લોકવધ્યૈશ્ચ કુત્સિતાઃ। ઇહ જીવિતમુત્સૃજ્ય પ્રેત્ય તાન્ પ્રતિ લપ્સ્યસે
સ્ત્રીઓના હંતાઓ અને લોકવિનાશ કરનારા માટે જે લોકોએ બદનામ થયા છે, તું અહીં જીવ ગુમાવીને પછી એ જ લોકોમાં જશે.
ઇતિ બ્રુવાણો હનુમાન્ સાયુધૈર્હરિભિર્વૃતઃ। અભ્યધાવત્ સુસંક્રુદ્ધો રાક્ષસેન્દ્રસુતં પ્રતિ
આ રીતે બોલીને, હનુમાન શસ્ત્રધારી વાનરોથી ઘેરાઈને, રાક્ષસરાજના પુત્ર તરફ ભારે ગુસ્સાથી દોડી ગયો.
આપતન્તં મહાવીર્યં તદનીકં વનૌકસામ્। રક્ષસાં ભીમકોપાનામનીકેન ન્યવારયત્
પણ એક ભયાનક ક્રોધિત રાક્ષસે પોતાના સેનાપતિ સાથે વનવાસી વાનરોની મહાન સેનાને રોકી દીધી.
સ તાં બાણસહસ્રેણ વિક્ષોભ્ય હરિવાહિનીમ્। હનૂમન્તં હરિશ્રેષ્ઠમિન્દ્રજિત્ પ્રત્યુવાચ હ
પછી ઇન્દ્રજિતે હજાર બાણો વરસાવી વાનર સેનાને હલાવી નાખી, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા હનુમાનને કહ્યું:
સુગ્રીવસ્ત્વં ચ રામશ્ચ યન્નિમિત્તમિહાગતાઃ। તાં વધિષ્યામિ વૈદેહીમદ્યૈવ તવ પશ્યતઃ
સુગ્રીવ, રામ અને તું – તમે બધા એના માટે અહીં આવ્યા છો; આજે હું તારી સામે વૈદેહીને મારી નાંખીશ.
ઇમાં હત્વા તતો રામં લક્ષ્મણં ત્વાં ચ વાનર। સુગ્રીવં ચ વધિષ્યામિ તં ચાનાર્યં વિભીષણમ્
એને મારીને પછી હું રામ, લક્ષ્મણ, તને વાનર, સુગ્રીવ અને એ અધમ વિભીષણને પણ મારી નાંખીશ.
ન હન્તવ્યાઃ સ્ત્રિયશ્ચેતિ યદ્ બ્રવીષિ પ્લવંગમ। પીડાકરમમિત્રાણાં યચ્ચ કર્તવ્યમેવ તત્
તુ કહે છે કે, 'સ્ત્રીઓને મારવું નહીં જોઈએ', પણ દુશ્મનોને દુઃખ પહોંચાડવું જોઈએ એવું જે કંઈ હોય એ કરવું જ પડે.
તમેવમુક્ત્વા રુદતીં સીતાં માયામયીં ચ તામ્। શિતધારેણ ખડ્ગેન નિજઘાનેન્દ્રજિત્ સ્વયમ્
આવી રીતે બોલીને, ઇન્દ્રજિતે રડતી અને માયામયી એવી સીતાને તીક્ષ્ણ તલવારથી ઘાયલ કરી નાખી.
યજ્ઞોપવીતમાર્ગેણ છિન્ના તેન તપસ્વિની। સા પૃથિવ્યાં પૃથુશ્રોણી પપાત પ્રિયદર્શના
યજ્ઞોપવીતની જગ્યાએથી કાપી નાખવામાં આવેલી એ તપસ્વિ સ્ત્રી, વિશાળ કટિ અને સુંદર દેખાવાળી, ધરતી પર પડી ગઈ.
તામિન્દ્રજિત્ સ્ત્રિયં હત્વા હનૂમન્તમુવાચ હ। મયા રામસ્ય પશ્યેમાં પ્રિયાં શસ્ત્રનિષૂદિતામ્। એષા વિશસ્તા વૈદેહી નિષ્ફલો વઃ પરિશ્રમઃ
એ સ્ત્રીને મારીને ઇન્દ્રજિતે હનુમાનને કહ્યું: 'આ રહી રામની પ્રિય, મારા શસ્ત્રથી ઘાયલ થયેલી; વૈદેહી મરી ગઈ – હવે તમારો સારો પ્રયત્ન વ્યર્થ ગયો.'
તતઃ ખડ્ગેન મહતા હત્વા તામિન્દ્રજિત્સ્વયમ્। હૃષ્ટઃ સ રથમાસ્થાય નનાદ ચ મહાસ્વનમ્
પછી ઇન્દ્રજિતે મોટી તલવારથી એને મારી, આનંદમાં આવી રથમાં ચડીને જોરથી દહાડ્યો.
વાનરાઃ શુશ્રુવુઃ શબ્દમદૂરે પ્રત્યવસ્થિતાઃ। વ્યાદિતાસ્યસ્ય નદતસ્તદ્દુર્ગં સંશ્રિતસ્ય તુ
નજીક ઊભેલા વાનરો એના મોઢું ફાડીને દહાડવાનો અવાજ અને કિલ્લામાં છુપાઈ ગયેલો એ ધ્વનિ સાંભળી શક્યા.
તથા તુ સીતાં વિનિહત્ય દુર્મતિઃ પ્રહૃષ્ટચેતાઃ સ બભૂવ રાવણિઃ। તં હૃષ્ટરૂપં સમુદીક્ષ્ય વાનરા વિષણ્ણરૂપાઃ સમભિપ્રદુદ્રુવુઃ
આ રીતે સીતાને મારીને, રાવણપુત્ર દુષ્ટ મનથી ખૂબ ખુશ થયો; એને આનંદિત જોઈ વાનરો દુઃખથી ભરાઈને ચારે તરફ ભાગી ગયા.
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીયે આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે એકાશીતિતમઃ સર્ગઃ
આ રીતે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો એક્યાસીમો સર્ગ પૂર્ણ થયો.
thumb|દ્વ્યશીતતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે દ્વ્યશીતતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો બ્યાસીમો સર્ગ સાંભળો.
શ્રુત્વા તુ ભીમનિર્હ્રાદં શક્રાશનિસમસ્વનમ્। વીક્ષ્યમાણા દિશઃ સર્વા દુદ્રુવુર્વાનરા ભૃશમ્
જ્યારે એ ભયાનક દહાડ, જે ઇન્દ્રના વજ્ર જેવી ગર્જના જેવી હતી, વાનરોને સાંભળાઈ, ત્યારે તેઓ બધે જોઈને ખૂબ જ ભયભીત થઈ ભાગી ગયા.
તાનુવાચ તતઃ સર્વાન્ હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। વિષણ્ણવદનાન્ દીનાંસ્ત્રસ્તાન્ વિદ્રવતઃ પૃથક્
પછી પવનપુત્ર હનુમાને બધા વાનરોએ, જે ડરીને અલગ-અલગ ભાગી રહ્યા હતા અને જેમના ચહેરા ઉત્સાહહીન અને દુઃખી લાગતા હતા, એમને સંબોધ્યા.
કસ્માદ્ વિષણ્ણવદના વિદ્રવધ્વં પ્લવંગમાઃ। ત્યક્તયુદ્ધસમુત્સાહાઃ શૂરત્વં ક્વ નુ વો ગતમ્
હે વાનરો, તમે કેમ આવાં નિરાશ ચહેરા કરીને ભાગી રહ્યા છો? યુદ્ધનો ઉત્સાહ કેમ છોડી દીધો? તમારું શૂરપણું ક્યાં ગયું?
પૃષ્ઠતોઽનુવ્રજધ્વં મામગ્રતો યાન્તમાહવે। શૂરૈરભિજનોપેતૈરયુક્તં હિ નિવર્તિતુમ્
હું આગળ યુદ્ધમાં જઈ રહ્યો છું, તમે બધા મારી પાછળ આવો. સાચા શૂરવીરો અને ઉન્નત વંશના લોકો માટે પાછા ફરવું યોગ્ય નથી.
એવમુક્તાઃ સુસંક્રુદ્ધા વાયુપુત્રેણ ધીમતા। શૈલશૃઙ્ગાન્ દ્રુમાંશ્ચૈવ જગૃહુર્હૃષ્ટમાનસાઃ
પવનપુત્ર હનુમાનના આવા વચનોથી વાનરો ખૂબ જ ગુસ્સે થયા અને આનંદથી પર્વતોના શિખરો અને વૃક્ષો ઉપાડી લીધા.
અભિપેતુશ્ચ ગર્જન્તો રાક્ષસાન્ વાનરર્ષભાઃ। પરિવાર્ય હનૂમન્તમન્વયુશ્ચ મહાહવે
પછી વાનરોએ ગર્જના કરતા રાક્ષસો પર તૂટી પડ્યા, હનુમાનને ઘેરીને અને એમના પાછળ યુદ્ધમાં ધસી ગયા.
સ તૈર્વાનરમુખ્યૈસ્તુ હનૂમાન્ સર્વતો વૃતઃ। હુતાશન ઇવાર્ચિષ્માનદહચ્છત્રુવાહિનીમ્
એ રીતે સર્વત્ર વાનરમુખ્યો દ્વારા ઘેરાયેલા હનુમાન શત્રુસેનાને દહન કરતા અગ્નિ જેવો પ્રગટ્યા.
સ રાક્ષસાનાં કદનં ચકાર સુમહાકપિઃ। વૃતો વાનરસૈન્યેન કાલાન્તકયમોપમઃ
મહાકપી હનુમાન વાનરસેનાથી ઘેરાયેલા અને સમયના અંતે યમરાજ જેવાં ભયાનક લાગતા, રાક્ષસોમાં વિનાશ લાવ્યા.
સ તુ શોકેન ચાવિષ્ટઃ કોપેન મહતા કપિઃ। હનૂમાન્ રાવણિરથે મહતીં પાતયચ્છિલામ્
પછી હનુમાન, ભારે દુઃખ અને ગુસ્સાથી ભરાઈને, રાવણના રથ પર એક વિશાળ પથ્થર ફેંક્યો.
તામાપતન્તીં દૃષ્ટ્વૈવ રથઃ સારથિના તદા। વિધેયાશ્વસમાયુક્તઃ વિદૂરમપવાહિતઃ
એ પથ્થર આવી રહ્યું છે એવું જોઈને, સારથીએ સુપાત્ર ઘોડાઓ જોડાયેલો રથ ઝડપથી દૂર હંકારી લીધો.