યતો હિ દદૃશાતે તૌ શરાન્ નિપતિતાઞ્છિતાન્। તતસ્તુ તૌ દાશરથી સસૃજાતેઽસ્ત્રમુત્તમમ્
જ્યાં જ્યાં તેમને બાણો પડતા દેખાયા, ત્યાં ત્યાં દશરથપુત્રોએ ઉત્તમ અસ્ત્ર છોડ્યા.
રાવણિસ્તુ દિશઃ સર્વા રથેનાતિરથોઽપતત્। વિવ્યાધ તૌ દાશરથી લઘ્વસ્ત્રો નિશિતૈઃ શરૈઃ
મહાન રથસ્વાર રાવણે પોતાનું રથ દિશાદિશામાં દોડાવ્યું અને દશરથપુત્રોને ઝડપી, ઝડપી તીખા અને ઝડપી બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
તેનાતિવિદ્ધૌ તૌ વીરૌ રુક્મપુઙ્ખૈઃ સુસંહતૈઃ। બભૂવતુર્દાશરથી પુષ્પિતાવિવ કિંશુકૌ
સોનાની પાંખવાળા સુવ્યવસ્થિત બાણોથી ઘાયલ થયેલા દશરથપુત્રો, ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષો જેવા દેખાતા હતા.
નાસ્ય વેગગતિં કશ્ચિન્ન ચ રૂપં ધનુઃ શરાન્। ન ચાસ્ય વિદિતં કિંચિત્ સૂર્યસ્યેવાભ્રસમ્પ્લવે
કોઈ તેની ઝડપ, આકાર, ધનુષ્ય કે બાણોને ઓળખી શકતો નહોતો; તેવું લાગતું હતું જાણે મેઘોથી ઢંકાયેલો સૂર્ય દેખાતો નથી.
તેન વિદ્ધાશ્ચ હરયો નિહતાશ્ચ ગતાસવઃ। બભૂવુઃ શતશસ્તત્ર પતિતા ધરણીતલે
તેના બાણોથી ઘાયલ અને મૃત્યુ પામેલા વાનરોએ, ત્યાં જમીન પર સૈંકડો મૃતદેહો પથરાયા હતા.
લક્ષ્મણસ્તુ તતઃ ક્રુદ્ધો ભ્રાતરં વાક્યમબ્રવીત્। બ્રાહ્મમસ્ત્રં પ્રયોક્ષ્યામિ વધાર્થં સર્વરક્ષસામ્
પછી લક્ષ્મણે ક્રોધથી પોતાના ભાઈને કહ્યું: 'હું બધા રાક્ષસોના વિનાશ માટે બ્રહ્માસ્ત્રનો ઉપયોગ કરીશ.'
તમુવાચ તતો રામો લક્ષ્મણં શુભલક્ષણમ્। નૈકસ્ય હેતો રક્ષાંસિ પૃથિવ્યાં હન્તુમર્હસિ
રામે પછી શુભલક્ષણવાળા લક્ષ્મનને કહ્યું: 'એકના કારણે પૃથ્વી上的 બધા રાક્ષસોને મારવા યોગ્ય નથી.'
અયુધ્યમાનં પ્રચ્છન્નં પ્રાઞ્જલિં શરણાગતમ્। પલાયમાનં મત્તં વા ન હન્તું ત્વમિહાર્હસિ
જે લડે નહીં, છુપાયેલો હોય, હાથ જોડીને શરણમાં આવે, ભાગે અથવા મદમાં હોય, તેને મારવું યોગ્ય નથી.
તસ્યૈવ તુ વધે યત્નં કરિષ્યામિ મહાભુજ। આદેક્ષ્યાવો મહાવેગાનસ્ત્રાનાશીવિષોપમાન્
પણ માત્ર તેના વિનાશ માટે હું પુરુષાર્થ કરીશ, મહાબાહુ; આપણે ઝેરવાળા સાપ જેવા ઝડપી અસ્ત્રો છોડશું.
તમેનં માયિનં ક્ષુદ્રમન્તર્હિતરથં બલાત્। રાક્ષસં નિહનિષ્યન્તિ દૃષ્ટ્વા વાનરયૂથપાઃ
જ્યારે વાનરપતિઓ એ નાના માયાવાળું, છુપાયેલ રથવાળું રાક્ષસને જોઈ લેશે, ત્યારે તેઓ તેને બળપૂર્વક મારી નાખશે.
યદ્યેષ ભૂમિં વિશતે દિવં વા રસાતલં વાપિ નભસ્તલં વા। એવં વિગૂઢોઽપિ મમાસ્ત્રદગ્ધઃ પતિષ્યતે ભૂમિતલે ગતાસુઃ
એ જો પૃથ્વીમાં, આકાશમાં, પાતાળમાં કે અંતરિક્ષમાં પણ છુપાઈ જાય, તો પણ મારા અસ્ત્રથી ઘાયલ થઈ, નિર્જીવ બની જમીન પર પડી જશે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા વચનં મહાર્થં રઘુપ્રવીરઃ પ્લવગર્ષભૈર્વૃતઃ। વધાય રૌદ્રસ્ય નૃશંસકર્મણ- સ્તદા મહાત્મા ત્વરિતં નિરીક્ષતે
આ રીતે મહાત્મા રઘુકુલવીર રામે મહત્વપૂર્ણ વચન બોલ્યા પછી, શ્રેષ્ઠ વાનરોની વચ્ચે, તે ક્રૂર કર્મ કરનારના વિનાશ તરફ ઝડપી નજરે જોયું.
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીયે આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે અશીતિતમઃ સર્ગઃ
આ રીતે શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાં અશીતીમો સર્ગ પૂર્ણ થાય છે.
thumb|એકાશીતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રિસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાં એકાશીતીમો સર્ગ સાંભળો.
વિજ્ઞાય તુ મનસ્તસ્ય રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ। સ નિવૃત્યાહવાત્ તસ્માત્ પ્રવિવેશ પુરં તતઃ
મહાન આત્માવાળા રાઘવના મનને સમજીને, તે યુદ્ધમાંથી પાછો ફર્યો અને પછી શહેરમાં પ્રવેશ્યો.
સોઽનુસ્મૃત્ય વધં તેષાં રાક્ષસાનાં તરસ્વિનામ્। ક્રોધતામ્રેક્ષણઃ શૂરો નિર્જગામાથ રાવણિઃ
જ્યારે રાવણપુત્રે તેજસ્વી રાક્ષસોનો વિનાશ યાદ કર્યો, ત્યારે તે ક્રોધથી આંખે લાલ થઈ, શૂરવીર બની બહાર આવ્યો.
સ પશ્ચિમેન દ્વારેણ નિર્યયૌ રાક્ષસૈર્વૃતઃ। ઇન્દ્રજિત્ સુમહાવીર્યઃ પૌલસ્ત્યો દેવકણ્ટકઃ
પુલસ્ત્ય વંશી, દેવતાઓ માટે કંટક બનેલો, મહાન પરાક્રમી ઇન્દ્રજિત પશ્ચિમ દરવાજેથી રાક્ષસોની સાથે નીકળી આવ્યો.
ઇન્દ્રજિત્તુ તતો દૃષ્ટ્વા ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ। રણાયાભ્યુુદ્યતૌ વીરૌ માયાં પ્રાદુષ્કરોત્ તદા
પછી ઇન્દ્રજિતે રામ અને લક્ષ્મણ, બંને ભાઈઓને યુદ્ધ માટે આગળ વધતા જોયા અને તરત જ પોતાની માયા પ્રગટ કરી.
ઇન્દ્રજિત્તુ રથે સ્થાપ્ય સીતાં માયામયીં તદા। બલેન મહતાવૃત્ય તસ્યા વધમરોચયત્
ઇન્દ્રજિતે પછી પોતાના રથ પર માયામયી સીતાને બેસાડી, વિશાળ સેના સાથે ઘેરી, તેના વધનો નિશ્ચય કર્યો.
મોહનાર્થં તુ સર્વેષાં બુદ્ધિં કૃત્વા સુદુર્મતિઃ। હન્તું સીતાં વ્યવસિતો વાનરાભિમુખો યયૌ
બધાને ભમાવવા માટે, દુષ્ટબુદ્ધિ ઇન્દ્રજિતે બધાની સમજમાં ભ્રમ પેદા કરી, સીતાને મારવાનો પક્કો ઇરાદો કરીને વાનરો તરફ આગળ વધ્યો.
તં દૃષ્ટ્વા ત્વભિનિર્યાન્તં સર્વે તે કાનનૌકસઃ। ઉત્પેતુરભિસંક્રુદ્ધાઃ શિલાહસ્તા યુયુત્સવઃ
તેને આવી રહ્યો છે એ જોઈ, બધા વનવાસી વાનરો ગુસ્સાથી ઉછળી પડ્યા, હાથમાં પથ્થરો લઈને યુદ્ધ માટે તત્પર થયા.
હનૂમાન્ પુરતસ્તેષાં જગામ કપિકુઞ્જરઃ। પ્રગૃહ્ય સુમહચ્છૃઙ્ગં પર્વતસ્ય દુરાસદમ્
કપીઓમાં ગજ સમાન હનુમાન, વિશાળ અને દુર્લંઘ્ય પર્વતનું શિખર પકડી, સૌના આગળ આગળ ગયો.
સ દદર્શ હતાનન્દાં સીતામિન્દ્રજિતો રથે। એકવેણીધરાં દીનામુપવાસકૃશાનનામ્
ત્યાં તેણે ઇન્દ્રજિતના રથ પર આનંદહીન, એક જ વેણીવાળી, દુઃખી અને ઉપવાસથી દુર્બળ થયેલી સીતાને જોયી.
પરિક્લિષ્ટૈકવસનામમૃજાં રાઘવપ્રિયામ્। રજોમલાભ્યામાલિપ્તૈઃ સર્વગાત્રૈર્વરસ્ત્રિયમ્
તેને એક જ ગંદું વસ્ત્ર પહેરેલી, અલંકાર વિહોણી, રાઘવપ્રિય, આખું શરીર ધૂળ અને મલથી મઢાયેલી, એ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી તરીકે જોયી.
તાં નિરીક્ષ્ય મુહૂર્તં તુ મૈથિલીમધ્યવસ્ય ચ। બભૂવાચિરદૃષ્ટા હિ તેન સા જનકાત્મજા
થોડી ક્ષણ માટે વૈદેહીને નિહાળી અને વિચાર કરતાં તેને સમજાયું કે, એ જનકનંદિનીને તેણે ઘણા સમયથી જોયી નહોતી.
અબ્રવીત્ તાં તુ શોકાર્તાં નિરાનન્દાં તપસ્વિનીમ્। દૃષ્ટ્વા રથસ્થિતાં દીનાં રાક્ષસેન્દ્રસુતશ્રિતામ્
રથ પર ઊભેલી, દુઃખી, આનંદ વિહોણી, તપસ્વિ અને રાક્ષસરાજપુત્રના વશમાં આવેલી સીતાને જોઈને, તેણે દુઃખથી ભરેલી વાત કરી.
કિં સમર્થિતમસ્યેતિ ચિન્તયન્ સ મહાકપિઃ। સહ તૈર્વાનરશ્રેષ્ઠૈરભ્યધાવત રાવણિમ્
આ મહાકપિ મનમાં વિચારી રહ્યો કે, આ શું ઇરાદો હશે? પછી તે વાનરશ્રેષ્ઠો સાથે રાવણપુત્ર તરફ દોડી ગયો.
તદ્ વાનરબલં દૃષ્ટ્વા રાવણિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। કૃત્વા વિકોશં નિસ્ત્રિંશં મૂર્ધ્નિ સીતામકર્ષયત્
વાનર સેના જોઈને રાવણપુત્ર ક્રોધથી ભરાઈ ગયો, તીખી તલવાર બહાર કાઢી અને સીતાને વાળ પકડી ખેંચી.
તાં સ્ત્રિયં પશ્યતાં તેષાં તાડયામાસ રાક્ષસઃ। ક્રોશન્તીં રામ રામેતિ માયયા યોજિતાં રથે
બધાના નજર સામે, રાક્ષસે રથ પર માયાથી ઉભેલી, 'રામ! રામ!' કહી રડતી એ સ્ત્રીને માર મારી.
ગૃહીતમૂર્ધજાં દૃષ્ટ્વા હનૂમાન્ દૈન્યમાગતઃ। દુઃખજં વારિ નેત્રાભ્યામુત્સૃજન્ મારુતાત્મજઃ
સીતાને વાળ પકડી ખેંચાયેલી જોઈને, હનુમાન દુઃખથી ભરી ગયો અને પવનપુત્રની આંખોમાંથી દુઃખના આંસુ વહેવા લાગ્યા.