સ ક્રોધાત્ પ્રાહિણોત્ તસ્મૈ રાઘવાય મહાહવે। તમાપતન્તં જ્વલિતં ખરપુત્રકરાચ્ચ્યુતમ્
પછી ખરા પુત્ર એ રાક્ષસે ભારે ક્રોધથી એ જ્વલંત શૂળ મહાયુદ્ધમાં રાઘવ તરફ ફેંક્યું.
બાણૈશ્ચતુર્ભિરાકાશે શૂલં ચિચ્છેદ રાઘવઃ। સ ભિન્નો નૈકધા શૂલો દિવ્યહાટકમણ્ડિતઃ। વ્યશીર્યત મહોલ્કેવ રામબાણાર્દિતો ભુવિ
રાઘવએ આકાશમાં ચાર બાણો મારીને તે શૂળને કાપી નાખ્યું. રામના બાણોથી તૂટી ગયેલું, સુવર્ણથી શોભિત તે દિવ્ય શૂળ અનેક ટુકડાઓમાં વિખેરાઈને, મહાન ઉલ્કા જેમ જમીન પર પડી ગયું.
તચ્છૂલં નિહતં દૃષ્ટ્વા રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા। સાધુ સાધ્વિતિ ભૂતાનિ વ્યાહરન્તિ નભોગતાઃ
રામે એ શૂળને નિષ્ફળ કરી દીધું તે જોઈ, આકાશમાં રહેલા સર્વ જીવોએ 'શાબાશ! શાબાશ!' એમ આનંદથી ઉચ્ચાર્યું.
તં દૃષ્ટ્વા નિહતં શૂલં મકરાક્ષો નિશાચરઃ। મુષ્ટિમુદ્યમ્ય કાકુત્સ્થં તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્
મકરાક્ષ, રાત્રિમાં ફરતો રાક્ષસ, પોતાનું શૂળ તૂટી ગયું જોઈને, મુઠ્ઠી ઉંચી કરી કકુત્સ્થને બોલ્યો: 'થેમ! થેમ!'
સ તં દૃષ્ટ્વા પતન્તં તુ પ્રહસ્ય રઘુનન્દનઃ। પાવકાસ્ત્રં તતો રામઃ સંદધે તુ શરાસને
તેને દોડતો જોઈને રઘુનંદન હસ્યા અને પછી રામે પોતાના ધનુષ પર અગ્નિબાણ ચડાવ્યો.
તેનાસ્ત્રેણ હતં રક્ષઃ કાકુત્સ્થેન તદા રણે। સંછિન્નહૃદયં તત્ર પપાત ચ મમાર ચ
તે બાણથી કકુત્સ્થએ યુદ્ધમાં એ રાક્ષસને મારી નાખ્યો; તેનું હૃદય છિદ્ર થઈ ગયું અને તે ત્યાં જ પડીને મરી ગયો.
દૃષ્ટ્વા તે રાક્ષસાઃ સર્વે મકરાક્ષસ્ય પાતનમ્। લઙ્કામેવ પ્રધાવન્ત રામબાણભયાર્દિતાઃ
મકરાક્ષના પતનને જોઈ, બધા રાક્ષસો રામના બાણોના ભયથી ડરીને સીધા લંકા તરફ ભાગી ગયા.
દશરથનૃપસૂનુબાણવેગૈ રજનિચરં નિહતં ખરાત્મજં તમ્। પ્રદદૃશુરથ દેવતાઃ પ્રહૃષ્ટા ગિરિમિવ વજ્રહતં યથા વિકીર્ણમ્
દશરથપુત્રના બાણોના પ્રહારે ખરા પુત્ર, રાત્રિમાં ફરતો રાક્ષસ, યુદ્ધમાં પડી ગયો તે જોઈ દેવતાઓ આનંદિત થયા; તે પર્વત જેમ વીજળીના ઘા થી તૂટી જાય તેમ વિખેરાઈ પડ્યો હતો.
thumb|અશીતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રિસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો ત્ર્યાસીમો સર્ગ સાંભળો.
મકરાક્ષં હતં શ્રુત્વા રાવણઃ સમિતિંજયઃ। રોષેણ મહતાવિષ્ટો દન્તાન્ કટકટાય્ય ચ
મકરાક્ષ મારાયો એ સાંભળીને, યુદ્ધમાં વિજયી રાવણને ભારે ક્રોધ આવ્યો અને દાંત કચકચાવ્યા.
કુપિતશ્ચ તદા તત્ર કિં કાર્યમિતિ ચિન્તયન્। આદિદેશાથ સંક્રુદ્ધો રણાયેન્દ્રજિતં સુતમ્
તે સમયે ગુસ્સામાં, હવે શું કરવું તે વિચારી, રાવણે ગુસ્સાથી પોતાના પુત્ર ઇન્દ્રજિતને યુદ્ધ માટે આજ્ઞા આપી.
જહિ વીર મહાવીર્યૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ। અદૃશ્યો દૃશ્યમાનો વા સર્વથા ત્વં બલાધિકઃ
વીર, તું શક્તિશાળી રામ અને લક્ષ્મણને મારી નાખ. તું દેખાતો હોય કે અદૃશ્ય રહે, દરેક રીતે તારી તાકાત વધારે છે.
ત્વમપ્રતિમકર્માણમિન્દ્રં જયસિ સંયુગે। કિં પુનર્માનુષૌ દૃષ્ટ્વા ન વધિષ્યસિ સંયુગે
તારા સમાન કાર્યો કોઈના નથી; તું યુદ્ધમાં ઇન્દ્રને પણ જીતે છે. તો પછી, આ મનુષ્યોને જોઈને યુદ્ધમાં તેમને મારવાનો પ્રશ્ન જ ક્યાં રહે છે?
તથોક્તો રાક્ષસેન્દ્રેણ પ્રતિગૃહ્ય પિતુર્વચઃ। યજ્ઞભૂમૌ સ વિધિવત્ પાવકં જુહુવેન્દ્રજિત્
રાક્ષસોના રાજાએ એવું કહ્યું ત્યારે, ઇન્દ્રજિતે પિતાનું વચન સ્વીકારી, યજ્ઞસ્થળે નિયમપૂર્વક અગ્નિમાં હવન કર્યો.
જુહ્વતશ્ચાપિ તત્રાગ્નિં રક્તોષ્ણીષધરાઃ સ્ત્રિયઃ। આજગ્મુસ્તત્ર સમ્ભ્રાન્તા રાક્ષસ્યો યત્ર રાવણિઃ
જ્યારે તે અગ્નિમાં હવન કરી રહ્યો હતો, ત્યારે લાલ પટ્ટા ધારણ કરેલી રાક્ષસી સ્ત્રીઓ, ગભરાઈને, જ્યાં રાવણપુત્ર હતો ત્યાં આવી પહોંચી.
શસ્ત્રાણિ શરપત્રાણિ સમિધોઽથ બિભીતકાઃ। લોહિતાનિ ચ વાસાંસિ સ્રુવં કાર્ષ્ણાયસં તથા
તેઓએ શસ્ત્રો, બાણોના પાંખવાળા બાણો, સમિદ્ધ (યજ્ઞ માટેની લાકડીઓ), બિભીતકાં, લોહી જેવા લાલ વસ્ત્રો અને કાળી લોખંડની ચમચી લાવી.
સર્વતોઽગ્નિં સમાસ્તીર્ય શરપત્રૈઃ સતોમરૈઃ। છાગસ્ય સર્વકૃષ્ણસ્ય ગલં જગ્રાહ જીવતઃ
અગ્નિની આસપાસ તેણે બાણોના પાંખવાળા બાણો અને ભાલા પાથરી દીધા અને પછી એક જીવતો કાળો બકરો પકડી તેની ગળે ઝાંપ્યો.
સકૃદ્ધોમસમિદ્ધસ્ય વિધૂમસ્ય મહાર્ચિષઃ। બભૂવુસ્તાનિ લિઙ્ગાનિ વિજયં દર્શયન્તિ ચ
જ્યારે એકવાર હવન કરવામાં આવ્યું અને ધૂમરહિત, તેજસ્વી અગ્નિ પ્રગટ્યો, ત્યારે વિજયના શુભ સંકેતો દેખાવા લાગ્યા.
પ્રદક્ષિણાવર્તશિખસ્તપ્તહાટકસંનિભઃ। હવિસ્તત્ પ્રતિજગ્રાહ પાવકઃ સ્વયમુત્થિતઃ
જ્યોત પ્રદક્ષિણ દિશામાં વળી રહી હતી અને તે તપેલા સોનાની જેમ ચમકી રહી હતી; એ અગ્નિ સ્વયં ઊભી રહીને હવન સ્વીકારી લીધો.
હુત્વાગ્નિં તર્પયિત્વાથ દેવદાનવરાક્ષસાન્। આરુરોહ રથશ્રેષ્ઠમન્તર્ધાનગતં શુભમ્
અગ્નિમાં હોળી આપીને અને દેવો, દાનવો તથા રાક્ષસોને તૃપ્ત કરીને, તેણે દિવ્ય અને શુભ એવા, દૃષ્ટિથી ઓઝલ રહેલા શ્રેષ્ઠ રથ પર આરોહણ કર્યું.
સ વાજિભિશ્ચતુર્ભિસ્તુ બાણૈસ્તુ નિશિતૈર્યુતઃ। આરોપિતમહાચાપઃ શુશુભે સ્યન્દનોત્તમઃ
ચાર ઘોડાઓએ ખેંચતો અને તીક્ષ્ણ બાણોથી સજ્જ, મહાન ધનુષ્ય ધરાવતો એ ઉત્તમ રથ ખૂબ તેજસ્વી લાગતો હતો.
જાજ્વલ્યમાનો વપુષા તપનીયપરિચ્છદઃ। મૃગૈશ્ચન્દ્રાર્ધચન્દ્રૈશ્ચ સ રથઃ સમલંકૃતઃ
સોનાની ઝાંખીથી શોભતો, મૃગ અને અર્ધચંદ્ર જેવા આભૂષણોથી સજ્જ, એ રથ ખૂબ જ સુંદર રીતે શણગારેલો હતો.
જામ્બૂનદમહાકમ્બુર્દીપ્તપાવકસંનિભઃ। બભૂવેન્દ્રજિતઃ કેતુર્વૈદૂર્યસમલંકૃતઃ
જાંબુનદ સોનાના મોટા ધ્વજદંડથી યુક્ત, અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતું અને વૈદૂર્યમણિથી શોભિત, ઇન્દ્રજિતનું ધ્વજ ખૂબ જ તેજસ્વી લાગતું હતું.
તેન ચાદિત્યકલ્પેન બ્રહ્માસ્ત્રેણ ચ પાલિતઃ। સ બભૂવ દુરાધર્ષો રાવણિઃ સુમહાબલઃ
સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવતો અને બ્રહ્માસ્ત્રથી સુરક્ષિત, રાવણનો એ મહાબલી પુત્ર અપરાજેય બની ગયો.
સોઽભિનિર્યાય નગરાદિન્દ્રજિત્ સમિતિંજયઃ। હુત્વાગ્નિં રાક્ષસૈર્મન્ત્રૈરન્તર્ધાનગતોઽબ્રવીત્
પછી યુદ્ધમાં વિજયી ઇન્દ્રજિત શહેરમાંથી બહાર નીકળી, રાક્ષસ મંત્રોથી અગ્નિહોમ કરીને, અદૃશ્ય બનીને બોલ્યો:
અદ્ય હત્વા રણે યૌ તૌ મિથ્યા પ્રવ્રજિતૌ વને। જયં પિત્રે પ્રદાસ્યામિ રાવણાય રણેઽધિકમ્
"આજે, જંગલમાં ખોટી રીતે વાસ કરનારા એ બે જણને યુદ્ધમાં મારીને, હું પિતાશ્રી રાવણને વિશેષ વિજય આપીશ."
અદ્ય નિર્વાનરામુર્વીં હત્વા રામં ચ લક્ષ્મણમ્। કરિષ્યે પરમાં પ્રીતિમિત્યુક્ત્વાન્તરધીયત
"આજે, રામ અને લક્ષ્મણને મારીને અને પૃથ્વીને શત્રુઓથી મુક્ત કરી, હું પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કરીશ," એમ કહીને એ અદૃશ્ય થઈ ગયો.
આપપાતાથ સંક્રુદ્ધો દશગ્રીવેણ ચોદિતઃ। તીક્ષ્ણકાર્મુકનારાચૈસ્તીક્ષ્ણસ્ત્વિન્દ્રરિપૂ રણે
પછી, દશમુખ રાવણના ઉશ્કેરવાથી ક્રોધિત થયેલો ઇન્દ્રજિત, તીક્ષ્ણ ધનુષ્ય અને બાણો લઈને યુદ્ધમાં તીવ્રતાથી દોડી આવ્યો.
સ દદર્શ મહાવીર્યૌ નાગૌ ત્રિશિરસાવિવ। સૃજન્તાવિષુજાલાનિ વીરૌ વાનરમધ્યગૌ
તેને વાનરોની વચ્ચે ઊભેલા, ત્રણ માથાવાળા મહાન સાપ જેવા, બાણોની ધારા વરસાવતા, એ બે મહાવીરો દેખાયા.
ઇમૌ તાવિતિ સંચિન્ત્ય સજ્યં કૃત્વા ચ કાર્મુકમ્। સંતતાનેષુધારાભિઃ પર્જન્ય ઇવ વૃષ્ટિમાન્
'આ બંને એ જ છે' એમ વિચારી, તેણે ધનુષ્ય ચડાવ્યું અને મેઘ જેવો સતત બાણવર્ષા શરૂ કરી.